ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών – Τροποποιήσεις ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024
ΜΕΡΟΣ Α΄ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΑΡΩΓΗ, ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΑΡΩΓΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΛΗΓΕΝΤΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ
Άρθρο 14 Χορήγηση πρώτης αρωγής έναντι στεγαστικής αρωγής - Διαδικασία, διενέργεια ελέγχων, αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών
1. Το ύψος της πρώτης αρωγής έναντι στεγαστικής αρωγής (πρώτη αρωγή) του άρθρου 10 καθορίζεται ανάλογα με το μέγεθος βλάβης στα κτίρια με την κοινή απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 23. Η πρώτη αρωγή παρέχεται για ζημιές σε ιδιοκτησίες φυσικών προσώπων και νομικών προσώπων, όπως αυτές προκύπτουν από την τελευταία δήλωση στοιχείων ακινήτων (έντυπο Ε9) αυτών και δεν δύναται να υπερβαίνει το ογδόντα τοις εκατό (80%) της κατά πλήρη κυριότητα αξίας του κτιρίου, όπως αυτή υπολογίζεται για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιοκτησίας Ακινήτων του Μέρους Α΄ του Βιβλίου Δεύτερου του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (ν. 5219/2025, Α΄ 130), με βάση το ποσοστό συνιδιοκτησίας και, σε περίπτωση ψιλής κυριότητας, με βάση το ποσοστό συνιδιοκτησίας επί της ψιλής κυριότητας.
2. Για την καταβολή της πρώτης αρωγής, ο δικαιούχος υποβάλλει αίτηση, μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας κρατικής αρωγής του άρθρου 10 του ν. 4797/2021 (Α΄ 66), η οποία επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του ν. 1599/1986 (Α΄ 75) ως προς το αληθές και ακριβές περιεχόμενό της, με τήρηση της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 23.
3. Ο έλεγχος για τον καθορισμό των δικαιούχων της πρώτης αρωγής διενεργείται από τη Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής Αρωγής. Η καταβολή της πρώτης αρωγής στους δικαιούχους διενεργείται από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με πίστωση του ποσού σε τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου, όπως αυτός έχει δηλωθεί από τον δικαιούχο στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Η ενίσχυση του άρθρου 10 δύναται να βαρύνει και το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
4. Η πρώτη αρωγή συμψηφίζεται με το τελικό ποσό της στεγαστικής αρωγής.
5. Τόσο προ της καταβολής της ενίσχυσης όσο και εκ των υστέρων δύναται να διενεργούνται έλεγχοι και διασταυρώσεις στοιχείων από τη Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής Αρωγής. Σε περίπτωση υποβολής δηλώσεων με ψευδή ή ανακριβή στοιχεία με σκοπό την υπαγωγή στο παρόν, τα αρμόδια όργανα ελέγχου και πληρωμής δύνανται να προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες για τη διασφάλιση της διαδικασίας, όπως προσωρινή μη έγκριση της αίτησης, διενέργεια περαιτέρω ελέγχων, ενημέρωση συναρμόδιων υπηρεσιών και ελεγκτικών αρχών. Για τους σκοπούς των ελέγχων, κάθε αρμόδια υπηρεσία άλλου φορέα αποστέλλει τα απαραίτητα στοιχεία στο αρμόδιο όργανο ελέγχου.
6. Αν δεν κατατεθούν αίτηση και πλήρης φάκελος για τη χορήγηση στεγαστικής αρωγής, ή ο αιτών δεν κριθεί δικαιούχος μετά την εξέταση του φακέλου από την αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Στεγαστικής Αρωγής, ή το ποσό στεγαστικής αρωγής όπως αυτό καθορίζεται από αυτήν είναι μικρότερο από το ποσό που έλαβε ο δικαιούχος ως πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής αρωγής, τότε το συνολικό ποσό της καταβληθείσας πρώτης αρωγής ή το ποσό που υπερβαίνει το εγκεκριμένο ποσό της στεγαστικής αρωγής ή το ποσό της χορηγηθείσας στεγαστικής αρωγής σε περίπτωση μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας χορήγησης στεγαστικής αρωγής για επισκευή ή ανακατασκευή πληγέντος κτιρίου υπολείπεται του καταβληθέντος ποσού της πρώτης αρωγής, κατά περίπτωση, αναζητείται ως αχρεωστήτως καταβληθέν, βάσει του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε., ν. 4978/2022, Α΄ 190). Ειδικά στην περίπτωση χορήγησης πρώτης αρωγής έναντι στεγαστικής αρωγής για κτίρια επιχειρήσεων, το ποσό του πρώτου εδαφίου αναζητείται ως αχρεωστήτως καταβληθέν, εντόκως από το χρονικό σημείο που τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου με βάση το επιτόκιο ανάκτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την υπό στοιχεία 2008/C 14/02 Ανακοίνωσή της, σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (19.1.2008), ενώ κατά τα λοιπά εφαρμόζεται ο Κ.Ε.Δ.Ε.
7. Αν υποβληθεί ψευδής δήλωση, ή αν, κατόπιν ελέγχου σύμφωνα με την παρ. 5, διαπιστωθεί η μη τήρηση των όρων για τη χορήγηση της πρώτης αρωγής του άρθρου 10, ή για τη χορήγηση στεγαστικής αρωγής, πέραν των προβλεπόμενων ποινικών κυρώσεων, το εφάπαξ ποσό πρώτης αρωγής που χορηγήθηκε αναζητείται ως αχρεωστήτως καταβληθέν, σύμφωνα με τον Κ.Ε.Δ.Ε.. Ειδικά αν χορηγηθεί πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής αρωγής για κτίρια επιχειρήσεων, το ποσό αυτής αναζητείται ως αχρεωστήτως καταβληθέν, εντόκως από το χρονικό σημείο που τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου με βάση το επιτόκιο ανάκτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως αυτό καθορίζεται σύμφωνα με την υπό στοιχεία 2008/C 14/02 Ανακοίνωσή της, ενώ κατά τα λοιπά εφαρμόζεται ο Κ.Ε.Δ.Ε.
Δεν βρήκατε απάντηση στην ερώτησή σας;
Για επιπλέον απορίες σχετικά με την παραπάνω διαβούλευση μπορείτε να στείλετε το ερώτημά σας απευθείας, μέσω της ειδικής φόρμας επικοινωνίας της διαβούλευσης.
Φόρμα επικοινωνίαςΠΡΟΣΟΧΗ
Εφόσον επιθυμείτε να υποβάλλετε σχόλια και προτάσεις επί της διαβούλευσης, παρακαλούμε μην χρησιμοποιείτε την παρούσα φόρμα, αλλά μεταβείτε στο σχετικό πεδίο σχολιασμού.
Δημοσιευμένα σχόλια
Θέσπιση σαφούς διαδικασίας ελέγχου και ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, με προηγούμενη έγγραφη ενημέρωση, δικαίωμα αντιρρήσεων, αιτιολογημένη απόφαση και αναλογικότητα.
Στο πλαίσιο των ρυθμίσεων του Μέρους Β' (αναδιάρθρωση ελεγκτικών μηχανισμών και κρατικής αρωγής επιχειρήσεων), κρίνεται απολύτως αναγκαία η προσθήκη διάταξης που να κατοχυρώνει ρητά το δικαίωμα των πληγεισών επιχειρήσεων σε δευτεροβάθμια κρίση/ένσταση.
Η εμπειρία από την τεράστια φυσική καταστροφή της κακοκαιρίας "Daniel" κατέδειξε σοβαρές δυσλειτουργίες. Σε αρκετές περιπτώσεις, κατά την πρωτοβάθμια εκτίμηση και αυτοψία από τις αρμόδιες υπηρεσίες, σημειώθηκαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ της πραγματικής/εκτιμώμενης ζημιάς των επιχειρηματιών και της τελικής αποζημίωσης που εγκρίθηκε. Η απουσία ενός ευέλικτου και προσβάσιμου μηχανισμού επανεξέτασης οδήγησε σε αδικίες.
Πρόταση:
Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά η σύσταση και λειτουργία Δευτεροβάθμιου Οργάνου Ελέγχου (Επιτροπής Ενστάσεων), το οποίο:
Θα λειτουργεί εντός της εκάστοτε Περιφέρειας που έχει πληγεί (π.χ. Περιφέρεια Θεσσαλίας), ώστε να είναι άμεσα προσβάσιμο στους επιχειρηματίες και να γνωρίζει τις τοπικές ιδιαιτερότητες, αποφεύγοντας την υδροκεφαλική συγκέντρωση των προσφυγών στην Αθήνα.
Θα δίνει το δικαίωμα στις επιχειρήσεις που θεωρούν ότι έχουν αδικηθεί από το πόρισμα της πρωτοβάθμιας εκτίμησης, να υποβάλουν ένσταση καταθέτοντας τα δικά τους αποδεικτικά στοιχεία (π.χ. εκθέσεις ιδιωτών πραγματογνωμόνων, τιμολόγια αγοράς παγίου εξοπλισμού, φωτογραφικό υλικό).
Θα υποχρεούται σε επανέλεγχο (και νέα αυτοψία, εφόσον απαιτείται) εντός συγκεκριμένου και σύντομου χρονικού πλαισίου (π.χ. 30-45 ημερών).
Η πρόβλεψη αυτή όχι μόνο θα ενισχύσει τη διαφάνεια και το αίσθημα δικαίου απέναντι στους πληγέντες, αλλά θα αποτελέσει μια πραγματική θωράκιση των μηχανισμών ελέγχου έναντι αστοχιών της διοίκησης.
Φανή Τσιτούρα,
Αντιπρόεδρος Απερχόμενου ΔΣ ΠΑ.ΣΥ.Σ.Π.Π.
Η ανάγκη άμεσης στήριξης των πληγέντων είναι θεμιτή. Η πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής αρωγής ενέχει, ως εκ της φύσεώς της, αυξημένο κίνδυνο αχρεώστητων καταβολών και δυσχερούς ανάκτησης, επειδή καταβάλλεται πριν από την ολοκλήρωση του τεχνικού και ιδιοκτησιακού ελέγχου και πριν από τον οριστικό προσδιορισμό του επιλέξιμου αντικειμένου της στεγαστικής αρωγής. Μπορεί επίσης, ιδίως σε μικρές τοπικές αγορές με περιορισμένη προσφορά τεχνικών υπηρεσιών, να εντείνει ανατιμητικές πιέσεις. Δεν προκύπτουν αντικειμενικά και συγκρίσιμα κριτήρια για την ενεργοποίησή της ανά συμβάν. Εφόσον διατηρηθεί, απαιτείται δεσμευτικό πλαίσιο ώστε η χορήγηση, ο συμψηφισμός και η ανάκτηση να στηρίζονται σε προκαθορισμένους, αντικειμενικούς και ελέγξιμους κανόνες.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ
Εφόσον κρίνεται αναγκαία για συγκεκριμένο συμβάν, η σχετική ΚΥΑ να τεκμηριώνει ειδικά την αναγκαιότητά της βάσει εκ των προτέρων αντικειμενικών και συγκρίσιμων κριτηρίων, ώστε τυχόν διαφορετική μεταχείριση συγκρίσιμων συμβάντων να είναι αιτιολογημένη. Να θεσπιστούν υποχρεωτικές ελάχιστες ηλεκτρονικές διασταυρώσεις πριν από κάθε πληρωμή και αναστολή της καταβολής όταν υπάρχουν ουσιώδεις ασυμφωνίες. Να ορίζονται δεσμευτικές προθεσμίες τόσο για τις υποχρεώσεις των δικαιούχων όσο και για τον έλεγχο, τον συμψηφισμό, τον καταλογισμό και τη βεβαίωση από τη διοίκηση. Η παρέλευση των προθεσμιών της διοίκησης να ενεργοποιεί υποχρεωτικά, χωρίς διακριτική ευχέρεια, την επόμενη προβλεπόμενη ενέργεια και, σε περίπτωση υπαίτιας και αδικαιολόγητης αδράνειας, τις αντίστοιχες συνέπειες, χωρίς να θίγεται η αξίωση του Δημοσίου για ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών. Ως προς τη δημοσιοποίηση συγκεντρωτικών στοιχείων, να εφαρμόζεται η ενιαία ρήτρα λογοδοσίας του άρθρου 20.