ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών – Τροποποιήσεις ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024
ΜΕΡΟΣ Α΄ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΑΡΩΓΗ, ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΑΡΩΓΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΠΛΗΓΕΝΤΩΝ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΙ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ
Άρθρο 6 Δικαιούχοι στεγαστικής αρωγής - Εναλλακτικές μορφές στεγαστικής αρωγής - Εξαιρέσεις από τη χορήγηση στεγαστικής αρωγής
1. Οι δικαιούχοι στεγαστικής αρωγής εμπίπτουν στις ακόλουθες κατηγορίες: α) Κύριοι κατά πλήρη ή ψιλή κυριότητα και κατά ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%) πληγέντος κτιρίου, δυνάμει νόμιμου τίτλου που έχει καταχωρηθεί στο αρμόδιο κτηματολογικό γραφείο ή έχει μεταγραφεί νομίμως στο αρμόδιο υποθηκοφυλακείο. β) Όσοι, σε περίπτωση κληρονομικής διαδοχής επί πληγέντος κτιρίου και μη κατάρτισης, μέχρι την επέλευση της φυσικής καταστροφής, πράξης αποδοχής κληρονομίας, αποδεικνύουν το κληρονομικό τους δικαίωμα. Αν δεν προκύπτει από τίτλους κτήσης το δικαίωμα κυριότητας του κληρονομούμενου επί του πληγέντος κτιρίου, απαιτείται, για τη θεμελίωση του δικαιώματος στεγαστικής αρωγής, η προσκόμιση των εγγράφων που απαιτούνται για τον καθορισμό δικαιούχου με τις προϋποθέσεις της τακτικής ή της έκτακτης χρησικτησίας. γ) Όσοι επικαλούνται κυριότητα με τις προϋποθέσεις της τακτικής ή της έκτακτης χρησικτησίας και αποδεικνύουν το δικαίωμα αυτό επί του πληγέντος κτιρίου. δ) Φυσικά πρόσωπα που έχουν λάβει προσωρινά παραχωρητήρια πληγέντων κτιρίων σύμφωνα με το άρθρο 6Δ του ν. 4797/2021 (Α΄ 66). ε) Όσοι διαθέτουν εμπράγματο δικαίωμα επιφανείας επί πληγέντος κτιρίου. στ) Σε περίπτωση συγκυριότητας επί πληγέντος κτιρίου, συγκύριος με οποιοδήποτε ποσοστό εξ αδιαιρέτου επί του κτιρίου, καθορίζεται δικαιούχος για το εκατό τοις εκατό (100%) της στεγαστικής αρωγής, αποκλειστικά προκειμένου να επισκευάσει ή να ανακατασκευάσει το πληγέν κτίριο εντός του ιδίου γεωτεμαχίου, υπό την προϋπόθεση ότι οι υπόλοιποι συγκύριοι δεν υποβάλουν τη σχετική αίτηση εντός της προθεσμίας που έχει οριστεί για την υποβολή των αιτήσεων. Αν δικαιούχοι της παρούσας καθίστανται περισσότεροι του ενός (1), αυτοί λαμβάνουν το σύνολο της στεγαστικής αρωγής ανάλογα με το ποσοστό συγκυριότητας εκάστου. Μετά από τον καθορισμό του δικαιούχου, αίτηση συνιδιοκτήτη περί καθορισμού του ως δικαιούχου στεγαστικής αρωγής για το ίδιο κτίριο δεν εξετάζεται. Το δικαίωμα της παρούσας είναι προσωποπαγές και δύναται μόνο να κληρονομηθεί.
2. Η αναγνώριση δικαιώματος στεγαστικής αρωγής σύμφωνα με την παρ. 1 δεν συνιστά τεκμήριο αναγνώρισης ιδιοκτησιακού δικαιώματος επί του πληγέντος κτιρίου.
3. Το δικαίωμα στεγαστικής αρωγής, με την επιφύλαξη της περ. στ) της παρ. 1 και της παρ. 4, μεταβιβάζεται μόνο μαζί με το πληγέν κτίριο, είτε με κληρονομική διαδοχή, είτε με χαριστική δικαιοπραξία μεταξύ συγγενών με βαθμό συγγένειας έως τρίτου βαθμού, είτε από επαχθή αιτία μεταξύ των, κατά την ημερομηνία εκδήλωσης της φυσικής καταστροφής, συγκυρίων του πληγέντος κτιρίου.
4. Δεν χορηγείται στεγαστική αρωγή προς ανακατασκευή ή επισκευή για κτίρια τα οποία, σωρευτικά: α) δεν υφίστανται νόμιμα, β) δεν έχουν υπαχθεί στις ρυθμίσεις περί τακτοποίησης αυθαιρέτων μέχρι την ημερομηνία εκδήλωσης της φυσικής καταστροφής, γ) δεν δύναται να τακτοποιηθούν και δ) δεν δύναται να εκδοθεί άδεια δόμησης για κτίρια εντός του γεωτεμαχίου τους. Για κτίρια που αποκλείονται βάσει του πρώτου εδαφίου δύναται με την προϋπόθεση κατεδάφισης του πληγέντος κτιρίου, να χορηγηθεί η αναλογούσα στεγαστική αρωγή στους δικαιούχους, προκειμένου να εκδώσουν άδεια δόμησης επί γεωτεμαχίου ιδιοκτησίας τους που δύναται να οικοδομηθεί ή να αγοράσουν κατοικία προς αυτοστέγαση. Το δικαίωμα της παρούσας είναι προσωποπαγές και δύναται μόνο να κληρονομηθεί. Αν εφαρμοστεί η παρούσα, δεν παρέχεται η δυνατότητα έκδοσης άδειας στο γεωτεμάχιο του πληγέντος κτιρίου με βάση το από 8.2.1979 π.δ. (Δ΄ 130).
5. α) Ο αποκλειστικός κύριος κτιρίου κατά πλήρη ή ψιλή κυριότητα, που καθορίστηκε μοναδικός δικαιούχος ή, σε περίπτωση συγκυριότητας, οι δικαιούχοι στεγαστικής αρωγής που είναι κύριοι κατά ψιλή ή πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή και κατά ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%) πληγέντος κτιρίου, με τη συναίνεση τυχόν επικαρπωτών αυτού, που είτε έχει κριθεί ως επικινδύνως ετοιμόρροπο και κατεδαφιστέο είτε έχει κριθεί προσωρινά ακατάλληλο για χρήση, δύνανται, υπό την προϋπόθεση κατεδάφισης του πληγέντος κτιρίου, να χρησιμοποιήσουν το ποσό της στεγαστικής αρωγής που τους αναλογεί, προκειμένου: αα) να εκδώσουν άδεια κατασκευής νέου κτιρίου στο γεωτεμάχιο του πληγέντος κτιρίου ή σε έτερο γεωτεμάχιο, αντίστοιχου δικαιώματος ιδιοκτησίας τους, αβ) να αποκτήσουν έτοιμο ακίνητο προς αυτοστέγαση αντίστοιχου δικαιώματος ιδιοκτησίας τους, αγ) να αποπερατώσουν ημιτελές κτίριο αντίστοιχου δικαιώματος ιδιοκτησίας τους ή ημιτελές κτίριο, το οποίο πρόκειται να αγοράσουν μετά από τη φυσική καταστροφή με το αντίστοιχο ιδιοκτησιακό καθεστώς με το πληγέν κτίριο σύμφωνα με τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 12 και με τους όρους και τις προϋποθέσεις καταβολής της στεγαστικής αρωγής που ισχύουν κατά περίπτωση. β) Καθένας από τους συγκυρίους της περ. α), υπό τις προϋποθέσεις της σύμφωνης γνώμης όλων των συγκυρίων και των τυχόν επικαρπωτών, καθώς και της κατεδάφισης του πληγέντος κτιρίου, δύναται να λάβει το ποσό της στεγαστικής αρωγής που δικαιούται, προκειμένου: βα) να εκδώσει άδεια κατασκευής νέου κτιρίου σε έτερο γεωτεμάχιο ιδιοκτησίας του, ββ) να αποκτήσει έτοιμο ακίνητο ιδιοκτησίας του προς αυτοστέγαση, βγ) να αποπερατώσει ημιτελές κτίριο ιδιοκτησίας του ή ημιτελές κτίριο, το οποίο πρόκειται να αγοράσει μετά από τη φυσική καταστροφή, σύμφωνα με τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 12 και με τους όρους και τις προϋποθέσεις καταβολής της στεγαστικής αρωγής που ισχύουν κατά περίπτωση. γ) Η δήλωση συναίνεσης των συγκυρίων και τυχόν επικαρπωτών η οποία αποτελεί προϋπόθεση άσκησης των δικαιωμάτων της παρούσας, δεν ανακαλείται παρά μόνο με τη σύμφωνη γνώμη όλων. Τα δικαιώματα της παρούσας ισχύουν, με την επιφύλαξη του άρθρου 13, περί χορήγησης στεγαστικής συνδρομής σε ιδιοκτήτες προσωρινώς ακατάλληλων κτιρίων εντός κατολισθαίνουσας και επαπειλούμενης περιοχής.
6. Ο καθορισμός των δικαιούχων γίνεται από τη Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής Αρωγής. Μετά τον καθορισμό του, ο δικαιούχος δύναται να προβαίνει στις διαδικασίες που προβλέπονται για την έκδοση της οικοδομικής άδειας σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 313 έως 339 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88) και με τη διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 11 και 12.
7. Δεν χορηγείται στεγαστική αρωγή: α) για κτίρια τα οποία έχουν χαρακτηριστεί από τα αρμόδια όργανα ως εγκαταλελειμμένα ή ερειπωμένα κτίρια ή ως πρόχειρες κατασκευές, β) για κατοικίες μεγάλης αξίας, σύμφωνα με το άρθρο 5Α του ν. 4797/2021, και γ) για κτιριακές εγκαταστάσεις υπόχρεων σε ασφάλιση επιχειρήσεων που δεν έχουν ασφαλιστεί σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 5116/2024 (Α΄ 100).
Δεν βρήκατε απάντηση στην ερώτησή σας;
Για επιπλέον απορίες σχετικά με την παραπάνω διαβούλευση μπορείτε να στείλετε το ερώτημά σας απευθείας, μέσω της ειδικής φόρμας επικοινωνίας της διαβούλευσης.
Φόρμα επικοινωνίαςΠΡΟΣΟΧΗ
Εφόσον επιθυμείτε να υποβάλλετε σχόλια και προτάσεις επί της διαβούλευσης, παρακαλούμε μην χρησιμοποιείτε την παρούσα φόρμα, αλλά μεταβείτε στο σχετικό πεδίο σχολιασμού.
Δημοσιευμένα σχόλια
Η παρ. 3 προβλέπει ότι το δικαίωμα Στεγαστικής Αρωγής μπορεί να μεταβιβαστεί μόνο σε κληρονόμους, σε συγγενείς έως γ΄ βαθμού, όταν πρόκειται για γονική παροχή ή δωρεά, ή μεταξύ των ήδη υφιστάμενων συνιδιοκτητών. Στην πράξη, όμως, υπάρχουν περιπτώσεις πληγέντων, ιδίως υπερηλίκων, χαμηλοσυνταξιούχων ή ατόμων χωρίς επαρκή οικονομική δυνατότητα, οι οποίοι δεν μπορούν να αναλάβουν τη διαδικασία έκδοσης των απαιτούμενων αδειών και την αποκατάσταση ή ανακατασκευή του ακινήτου.
Εάν ένας τέτοιος ιδιοκτήτης επιλέξει να μεταβιβάσει το πληγέν ακίνητο με πώληση σε τρίτο, ο αγοραστής δεν αποκτά το δικαίωμα Στεγαστικής Αρωγής. Αυτό στην πράξη περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα πώλησης και οδηγεί σε μεγάλη απαξίωση των κατεστραμμένων ακινήτων. Ένας υποψήφιος αγοραστής δύσκολα θα αναλάβει την αγορά ενός κατεστραμμένου κτιρίου εάν δεν μπορεί ταυτόχρονα να αξιοποιήσει το δικαίωμα αποκατάστασης που συνδέεται με αυτό.
Προτεινόμενη Τροποποίηση:
Στο Άρθρο 6 παρ. 3 προτείνεται η προσθήκη εδαφίου, ώστε να είναι δυνατή η μεταβίβαση του δικαιώματος Στεγαστικής Αρωγής και σε περίπτωση μεταβίβασης του πληγέντος ακινήτου με επαχθή αιτία προς τρίτο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, υπό τις ακόλουθες σωρευτικές προϋποθέσεις:
α) Ο αρχικός ιδιοκτήτης, κατά την ημέρα του συμβάντος, είχε υποβάλει εμπρόθεσμη αίτηση και δύναται να αναγνωριστεί ως αρχικός δικαιούχος.
β) Ο νέος αποκτών (αγοραστής) αναλαμβάνει ρητά, με ειδικό όρο στο συμβολαιογραφικό έγγραφο, την υποχρέωση ολοκλήρωσης των εργασιών αποκατάστασης ή ανακατασκευής του κτίσματος εντός των προβλεπόμενων από τον νόμο αποκλειστικών προθεσμιών.
γ) Ειδικά για τις κηρυγμένες Παραμεθόριες Περιοχές και τα Νησιά, βάσει του Ν. 1892/1990, ο νέος αποκτών υποβάλλει δήλωση ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση διατήρησης της κύριας κατοικίας ή της επαγγελματικής του έδρας στην πληγείσα περιοχή για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα (10) ετών από την περαίωση των εργασιών, με την επιφύλαξη των διατάξεων εθνικής ασφαλείας που αφορούν δικαιοπραξίες στις παραμεθόριες περιοχές.
Αιτιολογία:
Η ισχύουσα απαγόρευση μεταβίβασης του δικαιώματος αρωγής σε περίπτωση πώλησης δημιουργεί σημαντικά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα.
• Στεγαστική Ομηρία και Απαξίωση Περιουσίας:
Ιδιοκτήτες που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα, τη ρευστότητα ή τη δυνατότητα τραπεζικού δανεισμού για να προχωρήσουν σε ανοικοδόμηση ή αποκατάσταση παραμένουν ουσιαστικά εγκλωβισμένοι. Αντίστοιχα, η απώλεια του δικαιώματος αρωγής από τον νέο αγοραστή μειώνει σημαντικά την αξία του ακινήτου και λειτουργεί αποτρεπτικά για την αγορά του.
• Παρακώλυση της Οικιστικής και Οικονομικής Αναζωογόνησης:
Η δυνατότητα μεταβίβασης, με παράλληλη ανάληψη της υποχρέωσης αποκατάστασης από τον νέο ιδιοκτήτη, θα μπορούσε να διευκολύνει την εισροή κεφαλαίων στις πληγείσες περιοχές και να επιταχύνει την αποκατάσταση των κτιρίων. Αντίθετα, όταν τα κατεστραμμένα ακίνητα παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς δυνατότητα αξιοποίησης, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργούνται οικισμοί φαντάσματα με εγκαταλελειμμένα και ερειπωμένα κτίρια.
• Δημογραφική Ενίσχυση και Προστασία Εθνικών/Γεωπολιτικών Συμφερόντων:
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για περιοχές αυξημένης γεωπολιτικής και εθνικής σημασίας, όπως τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, η Θράκη και άλλοι παραμεθόριοι οικισμοί. Η διατήρηση της αξίας και της δυνατότητας αξιοποίησης των ακινήτων μπορεί να συμβάλει στην παραμονή του πληθυσμού. Με την προτεινόμενη υποχρέωση διατήρησης κατοικίας ή επαγγελματικής έδρας για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η ρύθμιση μπορεί να συνδεθεί και με την ενίσχυση της μόνιμης εγκατάστασης στις περιοχές αυτές. Παράλληλα, τίθεται ένα σαφές πλαίσιο ώστε να περιορίζονται περιπτώσεις καθαρά ευκαιριακής αξιοποίησης.
Να διασφαλιστεί ως βασική αρχή η προστασία του περιβάλλοντος, με ιδιαίτερη μέριμνα για τις δασικές εκτάσεις, τα ρέματα, τον αιγιαλό, την παραλία και τις λοιπές περιοχές που τελούν υπό ειδικό καθεστώς προστασίας.
Η καταβολή αποζημίωσης θα πρέπει να συνδέεται αποκλειστικά με αυστηρά και αντικειμενικά κριτήρια νομιμότητας των κατασκευών και των σχετικών δικαιωμάτων. Η παλαιότητα κατασκευής, η μακροχρόνια ύπαρξή της ή η τυχόν ανοχή εκ μέρους των αρμόδιων αρχών δεν θεμελιώνουν δικαίωμα νομιμοποίησης, τακτοποίησης, διατήρησης ή αποζημίωσης.
Πριν από την καταβολή οποιασδήποτε αποζημίωσης απαραίτητος ο πλήρης διοικητικός έλεγχος, ο οποίος περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον:
α) τον πολεοδομικό και οικοδομικό χαρακτήρα της περιοχής και τη νομιμότητα της υφιστάμενης κατασκευής,
β) τον δασικό ή μη χαρακτήρα της έκτασης. Σε περίπτωση αμφισβήτησης ή εκκρεμότητας ως προς τον χαρακτήρα της, προηγείται η οριστική εξέταση και ο χαρακτηρισμός της σύμφωνα με την ισχύουσα δασική νομοθεσία και δεν καταβάλλεται αποζημίωση πριν από την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας,
γ) την ύπαρξη ρέματος και την τήρηση των ορίων και των περιορισμών που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία,
δ) το καθεστώς του αιγιαλού, της παραλίας ή άλλης κοινόχρηστης έκτασης, καθώς και τη συμβατότητα της κατασκευής με το ισχύον καθεστώς προστασίας,
ε) την υπαγωγή της περιοχής σε ειδικό καθεστώς προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος,
στ) τη νομιμότητα και γνησιότητα των υποβαλλόμενων δικαιολογητικών και εγγράφων, συμπεριλαμβανομένων των τίτλων κτήσης, των οικοδομικών αδειών και κάθε άλλου στοιχείου που τεκμηριώνει δικαίωμα ή νομιμότητα της κατασκευής (έλεγχος της ημερομηνίας έκδοσης των σχετικών εγγράφων, να διαπιστώνεται η ύπαρξή τους πριν από την επέλευση της φυσικής καταστροφής)
Καμία διάταξη του νόμου δεν θα πρέπει επιτρέπει τη νομιμοποίηση, τακτοποίηση ή διατήρηση κατασκευής που απαγορεύεται από την ισχύουσα πολεοδομική, δασική ή περιβαλλοντική νομοθεσία, καθώς και από τη νομοθεσία περί αιγιαλού, παραλίας και ρεμάτων.
Η αυθαίρετη δόμηση δεν μετατρέπεται σε δικαίωμα λόγω της παρέλευσης του χρόνου ή της διοικητικής ανοχής. Η αποζημίωση προϋποθέτει προηγούμενη πλήρη διαπίστωση της συνδρομής των νόμιμων προϋποθέσεων και ολοκληρωμένο έλεγχο της νομιμότητας της κατασκευής και των σχετικών δικαιωμάτων.
O ν.867 ήταν σαφής και προέβλεπε ξεκάθαρα Υ.Δ. 2 μαρτύρων και αντίγραφο μερίδας.
Προφανώς τώρα όσοι επικαλούνται χρησικτησία θα πηγαίνουν σε συμβολαιογράφο για να συντάξει συμβόλαια χρησικτησίας, προκειμένου να τα προσκομίσουν. Επομένως οι προϋποθέσεις και τα δικαιολογητικά δεν θα είναι πλεόν 2 Υ.Δ. αλλά ένα σύνολο εγγράφων (ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων, Ε9 , πιστοποιητικο ΕΝΦΙΑ, Βεβαίωση μηχανικού για αυθαιρεσίες ή μη, έλεγχος δασικού, τοπογραφικό, κτηματολόγιο, στοιχειά που αποδυκνείουν την 20ετια ή 10 ετια) που μόνο συμβολαιογράφος μπορεί να αξιολογήσει την ορθότητα ώστε να προχωρήσει στη σύνταξη συμβολαίων και την μεταγραφή τους.
Οτιδήποτε δηλαδή απαιτείται για τη σύνταξη συμβολαίου έκτακτης ή τακτικής χρησικτησίας.
Επιπρόσθετα θα πληρώνεται στην εφορία και ο ανάλογος φόρος που θα προκύψει .
Ο νομοθετικά προσδιορισμένος χαρακτηρισμός είναι η «επικινδύνως ετοιμόρροπη κατασκευή» της παρ. 2 του άρθρου 443 του ν. 5306/2026, η οποία συνδέεται με την ειδική διαδικασία της παρ. 6 του άρθρου 444. Η φράση «και κατεδαφιστέο» δεν αποτελεί μαζί του αυτοτελή ενιαία νομοθετική κατηγορία, αλλά περιγράφει συνέπεια του χαρακτηρισμού. Ο όρος πρέπει επίσης να διακριθεί από το «Επικίνδυνο για χρήση» του άρθρου 4, που αποδίδεται μετά από φυσική καταστροφή.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ
Στο άρθρο 4 να διευκρινιστεί ότι ως «επικινδύνως ετοιμόρροπο» νοείται ο κατά την παρ. 2 του άρθρου 443 του ν. 5306/2026 χαρακτηρισμός, με εφαρμογή της ειδικής διαδικασίας της παρ. 6 του άρθρου 444. Στο άρθρο 6 να οριστεί ότι ο χαρακτηρισμός εκδίδεται από το κατά νόμο αρμόδιο όργανο και ότι η αναφορά σε κατεδάφιση δεν εισάγει νέα αυτοτελή κατηγορία ούτε εξομοιώνεται με τον χαρακτηρισμό «Επικίνδυνο για χρήση».