Η δυνατότητα αναστολής μισθώσεων για σοβαρούς περιβαλλοντικούς λόγους είναι απολύτως αναγκαία και επιβάλλεται από τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για την αποκατάσταση της φύσης. Η διάταξη πρέπει να προβλέπει ρητά αναστολή όταν το απαιτούν η περιβαλλοντική κατάσταση, η προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων ή η ανάγκη αποκατάστασης της φύσης.

Η παρούσα ελληνική μετάφραση βασίζεται στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο που ακολουθεί.

Άρθρο 28

**Το άρθρο 18 του ν. 4282/2014 δεν αποτελεί περιβαλλοντική εγγύηση.** Προστατεύει την αξία των υφιστάμενων μισθώσεων και του παραγόμενου προϊόντος. Οι προϋποθέσεις ενεργοποίησής του είναι η πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα και η παραγωγική δυναμικότητα που επηρεάζει δυσμενώς την πολιτική διατήρησης των αλιευτικών πόρων. Δεν παρέχει εξουσία αναστολής νέων μισθώσεων λόγω υποβάθμισης των οικοτόπων ή της κατάστασης των υδάτων. Αυτό πρέπει να αποδίδεται με ακρίβεια: η τροποποίηση δεν αποδυναμώνει μια περιβαλλοντική εγγύηση, διότι τέτοια εγγύηση δεν υπάρχει.

**Το κενό που αποκαλύπτεται.** Όταν τα υδάτινα σώματα μιας Περιφέρειας βρίσκονται σε μέτρια κατάσταση και η υδατοκαλλιέργεια καταγράφεται ως μία από τις αιτίες, ή όταν υποβαθμίζεται μια θαλάσσια περιοχή Natura 2000, το άρθρο 6 παρ. 2 της Οδηγίας για τους Οικοτόπους και το άρθρο 4 της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα ενδέχεται να υποχρεώνουν το κράτος να σταματήσει την έγκριση νέας παραγωγικής δυναμικότητας. Η Ελλάδα δεν διαθέτει εθνικό νομοθετικό μηχανισμό για να το πράξει.

**Η εξουσία είναι δυνητική και περιορισμένη.** Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «δύναται» να αναστείλει τις μισθώσεις ακόμη και όταν υπάρχουν σαφή αποδεικτικά στοιχεία. Επιπλέον, η διάταξη αφορά μισθώσεις για **νέες μονάδες**. Επομένως, ενδέχεται να μην καλύπτει:

• την επέκταση υφιστάμενης μίσθωσης·
• την αύξηση της επιτρεπόμενης βιομάζας·
• τη συγχώνευση ή μετατροπή θέσεων·
• την αλλαγή εκτρεφόμενου είδους· ή
• τη μεταφορά σε περιοχή που χαρακτηρίζεται ως θέση υδρανάπαυσης.

Μια εγγύηση κατά της αύξησης της παραγωγικής δυναμικότητας έχει περιορισμένη χρησιμότητα εάν δεν καλύπτει τους βασικούς τρόπους με τους οποίους αυξάνεται η δυναμικότητα αυτή.

**Τα κριτήρια που απουσιάζουν από το άρθρο περιλαμβάνονται στο ίδιο το μέσο στο οποίο αυτό παραπέμπει.** Δεν απαιτείται η δημοσίευση της γνώμης του Εθνικού Συμβουλίου Υδατοκαλλιεργειών ούτε η στήριξη της απόφασης σε συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία. Ωστόσο, η τροποποίηση αναφέρεται πλέον στο Πολυετές Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την Ανάπτυξη των Υδατοκαλλιεργειών, το οποίο, βάσει του άρθρου 34 του Κανονισμού (ΕΕ) 1380/2013, πρέπει να περιλαμβάνει δείκτες περιβαλλοντικής, οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας.

## Προτεινόμενες τροποποιήσεις

Το άρθρο 28 πρέπει να θεσπίσει υποχρεωτική εγγύηση, βασισμένη σε αποδεικτικά στοιχεία, η οποία θα εφαρμόζεται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο ΠΟΑΥ και υδάτινου σώματος.

Η αναστολή πρέπει να είναι υποχρεωτική όταν:

1. **Έχει εξαντληθεί η φέρουσα ικανότητα.** Έχουν επιτευχθεί ή υπερβεί τα εγκεκριμένα όρια, ανά μονάδα ή σωρευτικά για την ΠΟΑΥ, όσον αφορά τη βιομάζα, τις ζωοτροφές, τα θρεπτικά στοιχεία ή την οργανική επιβάρυνση.

2. **Ενδέχεται να προκληθεί υποβάθμιση της κατάστασης των υδάτων.** Η νέα παραγωγική δυναμικότητα θα μπορούσε να προκαλέσει υποβάθμιση ή να εμποδίσει την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα.

3. **Απειλείται η ακεραιότητα περιοχής Natura 2000.** Δεν μπορεί να αποκλειστεί, βάσει αντικειμενικών επιστημονικών στοιχείων, το ενδεχόμενο δυσμενών επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένων των συνδυαστικών επιπτώσεων.

4. **Παρατηρείται υποβάθμιση προστατευόμενων οικοτόπων.** Η παρακολούθηση εντοπίζει ζημία ή αξιόπιστο κίνδυνο για λιβάδια Ποσειδωνίας, κοραλλιογενείς σχηματισμούς, ασβεστοφυκικούς βυθούς maerl ή άλλα προστατευόμενα χαρακτηριστικά.

5. **Η παρακολούθηση παραμένει ανεπαρκής.** Οι αρμόδιες αρχές δεν διαθέτουν αξιόπιστα δεδομένα αναφοράς, κατάλληλα βαθμονομημένα μοντέλα ή αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων που απαιτούνται για τον προσδιορισμό της διαθέσιμης δυναμικότητας.

6. **Οι υφιστάμενοι φορείς εκμετάλλευσης παρουσιάζουν επίμονη μη συμμόρφωση.** Δεν πρέπει να εγκρίνεται πρόσθετη δυναμικότητα σε περιοχή όπου παραμένουν ανεπίλυτες σοβαρές παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

7. **Παραμένουν ανεπίλυτες σοβαρές συγκρούσεις μεταξύ χρήσεων.** Η χωρική αξιολόγηση και η διαβούλευση καταδεικνύουν μη αποδεκτές επιπτώσεις στην παράκτια αλιεία, τον τουρισμό, τη ναυσιπλοΐα, τους οικισμούς ή τη δημόσια πρόσβαση.

### Διαδικασία λήψης αποφάσεων

Η εφαρμογή της εγγύησης δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από το Εθνικό Συμβούλιο Υδατοκαλλιεργειών.

Η απόφαση αναστολής πρέπει να προϋποθέτει:

• τεχνική αξιολόγηση από τις αρμόδιες περιβαλλοντικές αρχές και τις αρμόδιες αρχές διαχείρισης υδάτων·
• σωρευτική ανάλυση της φέρουσας ικανότητας·
• διαβούλευση με τις επηρεαζόμενες Περιφέρειες και τους δήμους·
• δημοσίευση της προτεινόμενης απόφασης και των στοιχείων που τη στηρίζουν·
• δυνατότητα υποβολής σχολίων από αλιείς, τοπικές κοινότητες, περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς εκμετάλλευσης·
• δημοσίευση της γνώμης του Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένων των μειοψηφουσών απόψεων και των δηλωμένων συγκρούσεων συμφερόντων· και
• αιτιολογημένη τελική απόφαση που θα εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο σταθμίστηκαν τα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά στοιχεία.

Το Συμβούλιο πρέπει να γνωμοδοτεί εντός 30 ημερών. Η μη υποβολή γνώμης εντός της προθεσμίας δεν πρέπει να εμποδίζει τη λήψη προστατευτικών μέτρων.

Όταν υπάρχει άμεσος περιβαλλοντικός κίνδυνος, οι Υπουργοί Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας πρέπει να μπορούν να επιβάλλουν προσωρινή αναστολή πριν από τη λήψη της γνώμης του Συμβουλίου.

Ως προς τα κριτήρια, η ίδια η τροποποίηση αναφέρεται πλέον στο Πολυετές Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο για την Ανάπτυξη των Υδατοκαλλιεργειών, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο 34 του Κανονισμού (ΕΕ) 1380/2013, πρέπει να περιλαμβάνει δείκτες περιβαλλοντικής, οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. Συνεπώς, το μέσο στο οποίο παραπέμπει το άρθρο παρέχει τα κριτήρια που απουσιάζουν από το ίδιο το άρθρο. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται βάσει του άρθρου 18 πρέπει να αιτιολογούνται ρητά με αναφορά στους δείκτες αυτούς.

## Προτεινόμενες τροποποιήσεις του άρθρου

Το άρθρο 28 πρέπει να τροποποιηθεί ώστε να προβλέπει τα εξής:

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δύνανται να αναστέλλονται, σε εθνικό επίπεδο ή εντός συγκεκριμένων Περιφερειών, ΠΟΑΥ, υδάτινων σωμάτων ή περιοχών παραγωγής, οι νέες μισθώσεις και οι λοιπές εγκρίσεις που αυξάνουν την παραγωγική δυναμικότητα της υδατοκαλλιέργειας.

Η νομοθεσία πρέπει στη συνέχεια να προβλέπει:

Η αναστολή είναι υποχρεωτική όταν έχει επιτευχθεί ή υπερβεί η εγκεκριμένη περιβαλλοντική φέρουσα ικανότητα· όταν δεν μπορεί να αποκλειστεί υποβάθμιση κατά την έννοια της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα· όταν δεν μπορούν να αποκλειστούν δυσμενείς επιπτώσεις στην ακεραιότητα περιοχής Natura 2000· ή όταν η παρακολούθηση καταδεικνύει μη αποδεκτές σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Η εγγύηση πρέπει να καλύπτει ρητά:

• νέες μονάδες·
• επεκτάσεις της μισθωμένης έκτασης·
• αύξηση της εγκεκριμένης βιομάζας·
• θέσεις αντικατάστασης ή μετεγκατάστασης·
• θέσεις που χαρακτηρίζονται ως θέσεις υδρανάπαυσης·
• αλλαγές είδους ή παραγωγής που αυξάνουν τις εκπομπές· και
• κάθε άλλη τροποποίηση που αυξάνει τη σωρευτική περιβαλλοντική πίεση.

Η γνώμη του Εθνικού Συμβουλίου Υδατοκαλλιεργειών πρέπει να παραμένει συμβουλευτική:

Το Συμβούλιο υποβάλλει και δημοσιεύει την αιτιολογημένη γνώμη του εντός 30 ημερών. Τα μέλη του δηλώνουν κάθε σχετικό συμφέρον. Η μη υποβολή γνώμης εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας δεν εμποδίζει τους αρμόδιους Υπουργούς να λάβουν το προστατευτικό μέτρο.

Κάθε απόφαση αναστολής πρέπει να προσδιορίζει τη γεωγραφική της έκταση, τους περιβαλλοντικούς ή οικονομικούς λόγους, τις δραστηριότητες που καλύπτει, τη διάρκειά της και τις προϋποθέσεις επανεξέτασης. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να την επανεξετάζουν τουλάχιστον ετησίως, βάσει δημοσιευμένων δεικτών.

Η τροποποίηση πρέπει επίσης να διευκρινίζει ότι η άρση μιας αναστολής δεν δημιουργεί δικαίωμα χορήγησης μίσθωσης. Κάθε νέα πρόταση εξακολουθεί να υπόκειται σε χωρικό έλεγχο, περιβαλλοντική αδειοδότηση και μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δέουσα εκτίμηση Natura 2000, ανάλυση φέρουσας ικανότητας, διαβούλευση με τους δήμους και τους ενδιαφερομένους, καθώς και σε όλες τις λοιπές απαιτήσεις αδειοδότησης.


Article 18 of law 4282/2014 is not an environmental safeguard. It protects the value of existing leases and of the product: its triggers are surplus production capacity and capacity adversely affecting the policy for the conservation of fishery resources. It contains no power to suspend leasing because habitat or water status is deteriorating. This should be stated accurately — the amendment does not weaken an environmental safeguard, because there is not one.
– The gap that exposes. Where a region’s water bodies are at moderate status with aquaculture a recorded cause, or a marine Natura 2000 site is deteriorating, Article 6(2) of the Habitats Directive and Article 4 of the Water Framework Directive may require the State to cease allocating new capacity. Greece has no domestic instrument to do this.
– The power is discretionary and narrow. The Minister “may” suspend, even on clear evidence; and the clause bites on leases for new units, so it may not reach the expansion of an existing lease, an increase in permitted biomass, the merger or conversion of sites, a change of species, or a transfer to an area designated as a fallowing site. A safeguard against production capacity that does not reach the principal ways capacity grows is of limited use.
– The criteria the article lacks are in the instrument it invokes. Nothing requires the Council’s opinion to be published or the decision to rest on stated evidence; but the amendment now names the Multiannual National Strategic Plan, which under Article 34 of Regulation (EU) No 1380/2013 must contain indicators for environmental, economic and social sustainability.
Suggested amendments
Article 28 should create a mandatory, evidence-based safeguard covering national, regional, POAY and water-body scales.
A suspension should apply where:
1. Carrying capacity has been reached. Approved farm-level or cumulative POAY limits for biomass, feed, nutrients or organic deposition have been reached or exceeded.
2. Water-status deterioration may occur. New capacity could cause deterioration or prevent achievement of WFD environmental objectives.
3. Natura 2000 integrity is at risk. Adverse effects cannot be excluded through objective scientific evidence, including in-combination effects.
4. Protected habitats show deterioration. Monitoring identifies damage or a credible risk to Posidonia, coralligenous formations, maerl beds or other protected features.
5. Monitoring remains inadequate. Authorities lack reliable baseline data, calibrated modelling or cumulative-impact assessment needed to determine available capacity.
6. Existing operators show persistent non-compliance. Additional capacity should not be allocated within an area where serious environmental breaches remain unresolved.
7. Serious social-use conflicts remain unresolved. Spatial assessment and consultation identify unacceptable effects on coastal fishing, tourism, navigation, settlements or public access.
Decision-making procedure
The safeguard should not depend solely on the National Aquaculture Council.
A suspension decision should require:
· a technical assessment from the competent environmental and water authorities;
· cumulative carrying-capacity analysis;
· consultation with affected regions and municipalities;
· publication of the proposed decision and supporting evidence;
· an opportunity for fishers, communities, environmental organizations and operators to comment;
· publication of the Council’s opinion, including dissenting opinions and declared conflicts of interest; and
· a reasoned final decision explaining how environmental, social and economic evidence was weighed.
The Council should provide its opinion within 30 days. Failure to respond should not prevent protective action.
Where immediate environmental risk exists, the Ministers should be able to impose a provisional suspension before receiving the Council’s opinion.
On the criteria: The amendment itself now names the Multiannual National Strategic Plan for Aquaculture Development, which under Article 34 of Regulation (EU) No 1380/2013 must contain indicators for environmental, economic and social sustainability. The instrument the article invokes therefore supplies the criteria the article lacks, and decisions under Article 18 should be required to be reasoned by reference to those indicators.

Suggested article amendments
Article 28 should be amended to provide:
By joint decision of the Ministers responsible for aquaculture and the environment, new leases and other approvals that increase aquaculture production capacity may be suspended nationally or within specified regions, POAYs, water bodies or production areas.
The legislation should then provide:
Suspension shall be mandatory where approved environmental carrying capacity has been reached or exceeded; where deterioration under the Water Framework Directive cannot be excluded; where adverse effects on the integrity of a Natura 2000 site cannot be excluded; or where monitoring demonstrates unacceptable cumulative environmental effects.
The safeguard should expressly cover:
· new farms;
· lease-area expansions;
· additional authorized biomass;
· replacement or relocation sites;
· sites described as fallowing sites;
· species or production changes that increase emissions; and
· any other amendment that increases cumulative environmental pressure.

The National Aquaculture Council’s opinion should remain advisory:
The Council shall provide and publish its reasoned opinion within 30 days. Members shall declare relevant interests. Failure to provide an opinion within the prescribed period shall not prevent the competent Ministers from adopting the safeguard measure.
Each suspension should identify its geographical scope, environmental or economic grounds, affected activities, duration and conditions for review. Authorities should review it at least annually against published indicators.
The amendment should also make clear that lifting a suspension does not create an entitlement to a lease. Every new proposal must still pass spatial screening, EIA, Natura assessment, carrying-capacity analysis, municipal and stakeholder consultation, and all other licensing requirements.