ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ
Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις
Έκθεση Διαβούλευσης
Μπορείτε να δείτε την έκθεση διαβούλευσης όπως αυτή ενσωματώθηκε στη σχετική Ενότητα της τελικής Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης εδώ
ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΟΜΕΑ ΑΛΙΕΙΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ Ν. 4282/2014
Άρθρο 29 Διοικητικές κυρώσεις στον τομέα των υδατοκαλλιεργειών - Τροποποίηση άρθρου 25 ν. 4282/2014
Στο άρθρο 25 του ν. 4282/2014 (Α΄ 182), περί διοικητικών κυρώσεων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην παρ. 1, αα) στο δεύτερο εδάφιο της περ. α), οι λέξεις «είκοσι (20) ημερών» αντικαθίστανται από τις λέξεις «ενενήντα (90) ημερών», αβ) στην περ. β), i) οι λέξεις «είκοσι (20) ημερών» αντικαθίστανται από τις λέξεις «ενενήντα (90) ημερών», ii) μετά τις λέξεις «οι εγκαταστάσεις,» προστίθενται οι λέξεις «συμπεριλαμβανομένου του ζωικού κεφαλαίου εντός αυτών,», iii) η λέξη «Συντονιστή» αντικαθίσταται από τη λέξη «Γραμματέα», αγ) στο πρώτο εδάφιο της περ. γ), η λέξη «Συντονιστής» αντικαθίσταται από τη λέξη «Γραμματέας», β) στην παρ. 3α, βα) στην περ. γ), μετά τις λέξεις «βεβαίωση των προστίμων» προστίθενται οι λέξεις «των περ. α), β) και δ)», ββ), προστίθεται περ. δ), γ) στην παρ. 4, οι λέξεις «των παρ. 1, 2 και της περ. β΄ της παρ. 3» αντικαθίστανται από τις λέξεις «των παρ. 1, 2, της περ. β) της παρ. 3 και της περ. δ) της παρ. 3α)», δ) στην περ. α) της παρ. 5, δα) οι λέξεις «των παρ. 1, 2 και της περ. β’ της παρ. 3» αντικαθίστανται από τις λέξεις «των παρ. 1, 2, της περ. β) της παρ. 3 και της περ. δ) της παρ. 3α», δβ) η λέξη «Συντονιστή» αντικαθίσταται από τη λέξη «Γραμματέα», ε) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 7, οι λέξεις «των παρ. 1, 2 και της περ. β’ της παρ. 3» αντικαθίστανται από τις λέξεις «των παρ. 1, 2, της περ. β) της παρ. 3 και της περ. δ) της παρ. 3α», και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, το άρθρο 25 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 25
Διοικητικές κυρώσεις
1. α) Σε όσους καταλαμβάνουν αυθαίρετα θαλάσσιες ή λιμναίες υδάτινες εκτάσεις και ασκούν υδατοκαλλιεργητικές δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κεφαλαίου ΙΕ΄ του ν. 4442/2016 (Α΄ 230) και του παρόντος νόμου, χωρίς να έχουν αιτηθεί και αποκτήσει την απαιτούμενη έγκριση ίδρυσης, επιβάλλεται πρόστιμο από τρεις χιλιάδες (3.000) έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 4442/2016, όπως εξειδικεύεται με την κοινή υπουργική απόφαση που εκδίδεται σύμφωνα με την εξουσιοδοτική διάταξη του άρθρου 87 του ν. 4442/2016. Μέσα σε προθεσμία ενενήντα (90) ημερών από τη διαπίστωση της παράβασης και την παραλαβή της έκθεσης ελέγχου, οι αυθαίρετες εγκαταστάσεις απομακρύνονται και το κόστος επιβαρύνει όσους έχουν καταλάβει αυθαίρετα τις εκτάσεις και ασκούν τις δραστηριότητες σύμφωνα με την παρούσα. Αυθαίρετη κατάληψη νοείται και η μη ελεύθερη, στην πρότερη κατάσταση, απόδοση στο Ελληνικό Δημόσιο των υδάτινων εκτάσεων, σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 13.
β) Μετά τη λήξη της προθεσμίας των ενενήντα (90) ημερών επιβάλλεται επιπλέον πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ για κάθε ημέρα κατάληψης της ανωτέρω υδάτινης έκτασης και οι εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένου του ζωικού κεφαλαίου εντός αυτών, κατάσχονται και δημεύονται με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, μετά από εισήγηση των αρμόδιων ελεγκτικών αρχών της παρ. 4 και εκποιούνται υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου μέσα σε επτά (7) ημέρες από την απόφαση δήμευσης του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, με πρόχειρο πλειοδοτικό διαγωνισμό. Τον διαγωνισμό διενεργεί τριμελής επιτροπή, η οποία αποτελείται από έναν εκπρόσωπο της αρμόδιας Διεύθυνσης Αγροτικών Υποθέσεων, έναν εκπρόσωπο της αρμόδιας υπηρεσίας αλιείας της οικείας Περιφέρειας και έναν εκπρόσωπο της αρμόδιας υπηρεσίας του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, αν πρόκειται για θαλάσσια υδάτινη έκταση, ή της Ελληνικής Αστυνομίας, αν πρόκειται για λιμναία υδάτινη έκταση. Η τριμελής επιτροπή συγκροτείται με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, με την οποία καθορίζονται η σύνθεση, η ιδιότητα των μελών, ο τρόπος λειτουργίας της και κάθε ειδικότερο ζήτημα. Σε περίπτωση που ο διαγωνισμός αποβεί άγονος δύο φορές εκδίδεται πρωτόκολλο καταστροφής. Οι σχετικές δαπάνες καταστροφής καταλογίζονται με το πρωτόκολλο καταστροφής σε βάρος του κατόχου των εγκαταστάσεων, βεβαιώνονται ως δημόσιο έσοδο και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190). Για τη διαδικασία βεβαίωσης μεριμνά η οικονομική υπηρεσία της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
γ) Αν η εξακρίβωση της ταυτότητας του παραβάτη της παρούσας παραγράφου δεν είναι δυνατή, ο Γραμματέας της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης προβαίνει στη δημοσίευση πρόσκλησης σε μια τοπική εφημερίδα και σε μια ημερήσια εφημερίδα της έδρας της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Με την πρόσκληση καλείται ο κάτοχος εγκαταστάσεων να απομακρύνει αυτές από τις δημόσιες υδάτινες εκτάσεις, μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία της τελευταίας δημοσίευσης. Μετά από την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας αυτής και αν οι παραβάτες δεν συμμορφωθούν, εφαρμόζεται η διαδικασία της περ. β).
2. Στον φορέα μονάδας υδατοκαλλιέργειας, ο οποίος δεν επιτρέπει την είσοδο στη μονάδα των εκπροσώπων των ελεγκτικών αρχών της παρ. 4 ή αρνείται ή παρεμποδίζει με οποιονδήποτε τρόπο τον έλεγχο για τη διαπίστωση της παράβασης της παρ. 1 ή αρνείται να δώσει ή δίνει ψευδείς ή μη πλήρεις ή ανακριβείς πληροφορίες και στοιχεία που του ζητούνται, επιβάλλεται πρόστιμο από χίλια (1.000) ευρώ έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ.
3. α) Σε όσους παραβιάζουν τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 16, επιβάλλονται οι κυρώσεις που προβλέπονται στην περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 11 του ν.δ. 420/1970 (Α΄ 27), σύμφωνα με τις παρ. 2 έως και 5 του άρθρου 11.
β) Σε όσους παραβιάζουν τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 16, επιβάλλεται πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ.
3α. α) Στον φορέα μονάδας υδατοκαλλιέργειας σε χερσαίες εγκαταστάσεις, που ασκεί υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα χωρίς να έχει αιτηθεί και αποκτήσει την απαιτούμενη έγκριση ίδρυσης, επιβάλλεται πρόστιμο από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ έως τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 4442/2016.
β) Στον φορέα μονάδας υδατοκαλλιέργειας, που παραλείπει την υποβολή γνωστοποίησης ίδρυσης ή γνωστοποίησης λειτουργίας ή γνωστοποιεί αναληθή στοιχεία ή παραλείπει την υποβολή γνωστοποίησης σε περίπτωση μεταβολής στοιχείων της γνωστοποίησης, επιβάλλεται πρόστιμο από εκατό (100) ευρώ έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 4442/2016.
γ) Ως προς τις αρμόδιες αρχές, τη διαδικασία, τα κριτήρια επιμέτρησης, την είσπραξη και βεβαίωση των προστίμων των περ. α), β) και δ) της παρούσας, καθώς και ως προς τη δυνατότητα υποβολής ένστασης κατά της απόφασης επιβολής τους, εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του άρθρου 15 του ν. 4442/2016.
δ) Σε όσους παραβιάζουν την προθεσμία υποβολής της αίτησης αναμίσθωσης υδάτινης έκτασης της παρ. 2 του άρθρου 7 και την προθεσμία υποβολής της αίτησης ανανέωσης της έγκρισης ίδρυσης μονάδας υδατοκαλλιέργειας της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 23 του παρόντος, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) του καταβαλλόμενου ετήσιου μισθώματος, για κάθε μήνα καθυστέρησης υποβολής της αίτησης και μέχρι τη λήξη της μίσθωσης ή της έγκρισης ίδρυσης. Για την εφαρμογή της παρούσας περίπτωσης, ο μήνας υπολογίζεται ολόκληρος, ως τριάντα (30) ημέρες από την πρώτη ημέρα έναρξής του, ανεξάρτητα από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
4. Αρμόδιες ελεγκτικές αρχές για τη διαπίστωση των παραβάσεων των παρ. 1, 2 , της περ. β) της παρ. 3 και της περ. δ) της παρ. 3α, είναι οι Διευθύνσεις Αγροτικών Υποθέσεων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, οι αρμόδιες υπηρεσίες αλιείας των Περιφερειών και Περιφερειακών Ενοτήτων, καθώς και οι αρμόδιες, κατά περίπτωση, λιμενικές και αστυνομικές υπηρεσίες στον τομέα αρμοδιότητάς τους, οι οποίες και συντάσσουν αιτιολογημένη έκθεση ελέγχου.
5. α) Τα πρόστιμα των παρ. 1, 2, της περ. β) της παρ. 3 και της περ. δ) της παρ. 3α, επιβάλλονται με απόφαση του Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, μετά από εισήγηση των αρμόδιων ελεγκτικών αρχών της παρ. 4, με βάση την έκθεση ελέγχου. Η απόφαση επιβολής προστίμου κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο.
β) Πριν από την επιβολή του προστίμου, ο παραβάτης καλείται εγγράφως να διατυπώσει τις απόψεις του μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών από την παραλαβή της έγγραφης κλήσης.
6. Για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων του παρόντος, ως κριτήρια επιμέτρησης, λαμβάνονται υπόψη και συνεκτιμώνται, κατά περίπτωση και σε συνδυασμό, το εμβαδόν της υδάτινης έκτασης που έχει καταληφθεί αυθαίρετα, το μέγεθος της μονάδας υδατοκαλλιέργειας, η φύση και η πολλαπλότητα της παράβασης, καθώς και η υποτροπή ως προς την ίδια παράβαση.
7. Τα διοικητικά πρόστιμα των παρ. 1, 2, της περ. β) της παρ. 3 και της περ. δ) της παρ. 3α, εισπράττονται, σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, βεβαιώνονται στην αρμόδια υπηρεσία Φορολογικής Διοίκησης και αποδίδονται υπέρ του Ταμείου Γεωργίας και Κτηνοτροφίας. Η παρακολούθηση της διαδικασίας υλοποίησης των αποφάσεων επιβολής προστίμων και της πορείας αποπληρωμής και είσπραξής τους διενεργείται από την οικονομική υπηρεσία της αρχής έκδοσης της απόφασης.
8. Κατά της απόφασης επιβολής προστίμου της περ. α) της παρ. 5, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει ένσταση ενώπιον του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία κατατίθεται στην αρμόδια Διεύθυνση Αγροτικών Υποθέσεων, μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την επίδοσή της σε αυτόν. Η Διεύθυνση Αγροτικών Υποθέσεων διαβιβάζει την ένσταση στη Διεύθυνση Υδατοκαλλιεργειών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία εισηγείται στον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων την ακύρωση, ολικά ή μερικά ή την τροποποίηση της απόφασης επιβολής προστίμου ή την απόρριψη της ένστασης, μετά από εξέταση της νομιμότητας και της ουσίας της.».
Δεν βρήκατε απάντηση στην ερώτησή σας;
Για επιπλέον απορίες σχετικά με την παραπάνω διαβούλευση μπορείτε να στείλετε το ερώτημά σας απευθείας, μέσω της ειδικής φόρμας επικοινωνίας της διαβούλευσης.
Φόρμα επικοινωνίαςΠΡΟΣΟΧΗ
Εφόσον επιθυμείτε να υποβάλλετε σχόλια και προτάσεις επί της διαβούλευσης, παρακαλούμε μην χρησιμοποιείτε την παρούσα φόρμα, αλλά μεταβείτε στο σχετικό πεδίο σχολιασμού.
Δημοσιευμένα σχόλια
Η παρ. 14 ανατρέπει τον εγκεκριμένο κανονισμό λειτουργίας των ΠΟΑΥ και επιτρέπει στους Υπουργούς να καθορίζουν εκ των υστέρων και ανεξέλεγκτα τους όρους λειτουργίας τους. Πρέπει να αφαιρεθεί ολόκληρη. Δεν μπορεί να θεσπιστεί τόσο γενική εξουσιοδότηση πριν από την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου του 2011.
Να θεσπιστεί και η παρουσία εκπροσώπου του οικείου Δήμου κατά τους ελέγχους από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Το ανώτατο προβλεπόμενο διοικητικό πρόστιμο των 30.000 ευρώ δεν ανταποκρίνεται στο μέγεθος της οικονομικής δραστηριότητας του κλάδου ούτε διαθέτει επαρκή αποτρεπτικό χαρακτήρα για σοβαρές παραβάσεις.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η αύξηση του ανώτατου διοικητικού προστίμου σε 300.000 ευρώ, ώστε η κύρωση να είναι πραγματικά αποτελεσματική και ανάλογη της βαρύτητας της παράβασης και του οικονομικού οφέλους που ενδέχεται να προκύπτει από αυτή.
Αντίθετα, η προβλεπόμενη προθεσμία των 20 ημερών δεν θα πρέπει να αυξηθεί σε βαθμό που να οδηγεί σε αδικαιολόγητη καθυστέρηση της διαδικασίας. Προτείνεται η καθιέρωση προθεσμίας 30 ημερών, ως εύλογης και επαρκούς προθεσμίας για την άσκηση των προβλεπόμενων δικαιωμάτων.
Η διαδικασία επιβολής των κυρώσεων πρέπει να είναι ταχεία, με σαφείς και δεσμευτικές προθεσμίες για τη διοίκηση. Η αύξηση της προθεσμίας απομάκρυνσης από 20 σε 90 ημέρες δημιουργεί υπερβολικά μεγάλο περιθώριο συνέχισης μιας παράνομης κατάστασης. Προτείνεται ανώτατη προθεσμία 30 ημερών, με μικρότερη προθεσμία σε περιπτώσεις άμεσου περιβαλλοντικού κινδύνου.
Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται η διάχυση της ευθύνης μεταξύ πολλών υπηρεσιών. Πρέπει να οριστεί μία σαφώς προσδιορισμένη αρμόδια αρχή, υπεύθυνη για τον έλεγχο, τη διαπίστωση της παράβασης, την παρακολούθηση της συμμόρφωσης και την ενεργοποίηση των προβλεπόμενων κυρώσεων.
Οι πράξεις επιβολής προστίμων, οι προθεσμίες συμμόρφωσης και η τελική διαπίστωση απομάκρυνσης ή αποκατάστασης πρέπει να δημοσιοποιούνται. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, πρέπει να προβλέπεται δυνατότητα απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων από τη διοίκηση με καταλογισμό του συνολικού κόστους στον παραβάτη.
## Άρθρο 29: Κύριες ανησυχίες
**Οι 90 ημέρες θα μπορούσαν να μετατραπούν σε περίοδο ανοχής παράνομης λειτουργίας.** Ένας φορέας εκμετάλλευσης που δεν διαθέτει έγκριση ίδρυσης δεν πρέπει να λαμβάνει αυτομάτως δικαίωμα συνέχισης της λειτουργίας του για 90 ημέρες.
**Τα πρόστιμα ενδέχεται να μην είναι αποτρεπτικά.** Πρόστιμο από 3.000 έως 30.000 ευρώ μπορεί να είναι χαμηλότερο από το εμπορικό όφελος που αποκομίζει μια επιχείρηση καταλαμβάνοντας δημόσια ύδατα χωρίς μίσθωση ή λειτουργώντας χωρίς έγκριση. Το ίδιο πρόβλημα παρουσιάζει και το σταθερό ημερήσιο πρόστιμο των 500 ευρώ.
Ο φορέας εκμετάλλευσης δεν πρέπει να αποκομίζει κέρδος από τη μη συμμόρφωση. Το πρόστιμο πρέπει να υπερβαίνει:
• τα έσοδα που προέκυψαν από την παράνομη δραστηριότητα·
• τα μισθώματα που απέφυγε να καταβάλει·
• το κόστος αδειοδότησης και παρακολούθησης που απέφυγε· και
• κάθε οικονομικό όφελος που απέκτησε καθυστερώντας την απομάκρυνση.
**Η απομάκρυνση δεν ισοδυναμεί με περιβαλλοντική αποκατάσταση.** Το άρθρο 29 απαιτεί από τον φορέα εκμετάλλευσης να επαναφέρει τη δημόσια υδάτινη έκταση στην προηγούμενη κατάστασή της, αλλά δεν καθορίζει το απαιτούμενο πρότυπο αποκατάστασης.
Η Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Περιβαλλοντική Ευθύνη εφαρμόζει την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» στα μέτρα πρόληψης και αποκατάστασης περιβαλλοντικής ζημίας. Τα διοικητικά πρόστιμα πρέπει να παραμένουν χωριστά από την υποχρέωση του φορέα εκμετάλλευσης να καλύπτει πλήρως το κόστος πρόληψης, απομάκρυνσης, παρακολούθησης και αποκατάστασης.
### Σημαντικές παραβάσεις στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας δεν καλύπτονται με σαφήνεια
Οι αρχές «ο ρυπαίνων πληρώνει» και «ο χρήστης πληρώνει» πρέπει να διατυπώνονται πολύ σαφέστερα σε ολόκληρη τη νομοθεσία.
Οι φορείς εκμετάλλευσης πρέπει να επιβαρύνονται με το κόστος της περιβαλλοντικής υποβάθμισης, της αποκατάστασης, της αυθαίρετης κατάληψης και της ανεξάρτητης παρακολούθησης από διαπιστευμένους φορείς υπό την εποπτεία δημόσιας αρχής. Διαφορετικά, το κόστος αυτό μετακυλίεται στις τοπικές κοινωνίες, στα οικοσυστήματα και, τελικά, στους φορολογουμένους.
Το άρθρο 29 επικεντρώνεται στην αυθαίρετη κατάληψη και στις διαδικαστικές παραβάσεις. Πρέπει να καλύπτει ρητά ή να παραπέμπει σαφώς στις κυρώσεις για:
• υπέρβαση της επιτρεπόμενης βιομάζας ή της εγκεκριμένης έκτασης των κλωβών·
• υπέρβαση των ορίων ζωοτροφών ή παραγωγής·
• εισαγωγή νέου αποθέματος μετά τη λήξη ή λύση της μίσθωσης·
• χρήση μη εγκεκριμένης θέσης υδρανάπαυσης ή μετεγκατάστασης·
• ταυτόχρονη λειτουργία της αρχικής και της θέσης αντικατάστασης·
• παραβίαση των όρων της περιβαλλοντικής άδειας·
• παράλειψη της απαιτούμενης παρακολούθησης·
• αλλοίωση ή απόκρυψη περιβαλλοντικών δεδομένων·
• πρόκληση μη εγκεκριμένης ζημίας σε προστατευόμενους οικοτόπους·
• παράλειψη αναφοράς περιστατικών διαφυγής, θνησιμότητας, ρύπανσης ή ασθένειας·
• παρεμπόδιση ανεξάρτητης παρακολούθησης από διαπιστευμένους φορείς υπό την εποπτεία δημόσιας αρχής· και
• παράλειψη εφαρμογής διορθωτικών μέτρων ή μέτρων αποκατάστασης.
Ο νόμος πρέπει να αποτρέπει την επιβολή διπλών κυρώσεων για την ίδια πράξη, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι καμία παράβαση δεν μένει ακάλυπτη μεταξύ της αλιευτικής, περιβαλλοντικής και κτηνιατρικής νομοθεσίας.
### Περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις
Η περίοδος των 90 ημερών θα μπορούσε να παρατείνει τις εκπομπές και τις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις μιας μονάδας που δεν απέδειξε ποτέ ότι είναι περιβαλλοντικά αποδεκτή. Η συνέχιση της σίτισης και της εισαγωγής νέου αποθέματος θα αύξανε την απελευθέρωση θρεπτικών ουσιών, την οργανική επιβάρυνση, τη ζήτηση οξυγόνου και τον κίνδυνο ασθενειών.
Οι αρμόδιες αρχές πρέπει επομένως να έχουν την εξουσία να επιβάλλουν άμεσα προσωρινά μέτρα, όπως:
• παύση εισαγωγής νέου αποθέματος·
• περιορισμό της σίτισης στο απολύτως αναγκαίο για την ευζωία των ψαριών·
• μείωση της βιομάζας·
• ασφάλιση του εξοπλισμού·
• πρόληψη της ρύπανσης· και
• εντολή επείγουσας απομάκρυνσης.
Οι μη αδειοδοτημένες μονάδες καταλαμβάνουν δημόσια ύδατα χωρίς να έχουν ολοκληρώσει τις διαδικασίες που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις που συμμορφώνονται με τη νομοθεσία. Οι ανεπαρκείς κυρώσεις δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό.
Η άμεση καταστροφή του αποθέματος θα μπορούσε, ωστόσο, να προκαλέσει προβλήματα ευζωίας των ζώων, απασχόλησης και σπατάλης τροφίμων. Ο νόμος πρέπει να επιτρέπει ελεγχόμενη εξαλίευση μόνο όταν αυτή προκαλεί μικρότερη περιβαλλοντική βλάβη και μικρότερη επιβάρυνση της ευζωίας των ψαριών από την άμεση απομάκρυνση. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επιτρέπεται νέος κύκλος παραγωγής.
### Νομική αξιολόγηση
• Το πρόστιμο των 3.000 έως 30.000 ευρώ επιβάλλεται μόλις διαπιστωθεί η παράβαση. Η περίοδος των 90 ημερών αναβάλλει την έναρξη του ημερήσιου προστίμου, καθώς και τα μέτρα κατάσχεσης και δήμευσης. Δεν αποτελεί περίοδο νόμιμης κατάληψης και δεν πρέπει να περιγράφεται ως τέτοια. Ωστόσο, αναβάλλει τα μέτρα που στην πράξη επιβάλλουν την απομάκρυνση. Εφαρμόζεται χωρίς διάκριση τόσο σε ανοικτές θαλάσσιες περιοχές όσο και σε προστατευόμενους οικοτόπους, τόσο σε αδειοδοτημένη μονάδα της οποίας οι κλωβοί έχουν τοποθετηθεί εκτός των εγκεκριμένων συντεταγμένων όσο και σε μονάδα που λειτουργεί χωρίς καμία έγκριση.
• **Τα κριτήρια δεν περιλαμβάνουν τα στοιχεία που καθιστούν μια κύρωση πραγματικά αποτρεπτική.** Η παράγραφος 6 αναφέρει την καταλαμβανόμενη έκταση, το μέγεθος της μονάδας, τη φύση και τον αριθμό των παραβάσεων και την υποτροπή. Δεν περιλαμβάνει την περιβαλλοντική ζημία που προκλήθηκε, το κόστος αποκατάστασής της, τη διάρκεια της παράβασης, το οικονομικό όφελος από τη μη συμμόρφωση ή τις επιπτώσεις στους άλλους νόμιμους χρήστες της περιοχής.
Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1203, η οποία δεν έχει μεταφερθεί στην ελληνική νομοθεσία παρά την παρέλευση της σχετικής προθεσμίας στις 21 Μαΐου 2026, καθώς και το άρθρο 23 της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα, απαιτούν κυρώσεις αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 της Οδηγίας για τους Οικοτόπους, τα μέτρα που λαμβάνονται πρέπει να είναι κατάλληλα για την αποφυγή της υποβάθμισης.
• **Δεν αντιμετωπίζονται:** η δημοσίευση των κυρώσεων, οποιαδήποτε υποχρέωση αναφοράς, οι προληπτικοί έλεγχοι ή η οριστική ανάκληση της άδειας. Επιπλέον, μονάδα της οποίας η άδεια έχει ανακληθεί —και όχι μονάδα που δεν έλαβε ποτέ άδεια— ενδέχεται να μην εμπίπτει καθόλου στην περ. α΄ της παρ. 1.
### Αναγκαίες βελτιώσεις
**Άμεσα μέτρα ελέγχου της λειτουργίας.** Μόλις οι αρχές επιβεβαιώσουν την παράνομη λειτουργία, ο φορέας εκμετάλλευσης πρέπει αμέσως:
• να διακόπτει κάθε νέα εισαγωγή αποθέματος και αύξηση της βιομάζας·
• να παύει να παραλαμβάνει ψάρια από άλλες θέσεις·
• να υποβάλλει απογραφή των ψαριών και των εγκαταστάσεων·
• να ασφαλίζει τους κλωβούς, τα αγκυροβόλια, τα καύσιμα, τις χημικές ουσίες και τις ζωοτροφές·
• να διατηρεί τα αναγκαία μέτρα για την ευζωία των ψαριών και τους ουσιώδεις περιβαλλοντικούς ελέγχους· και
• να καταρτίζει σχέδιο απομάκρυνσης και αποκατάστασης.
### Προτεινόμενες τροποποιήσεις
Ο νόμος πρέπει να διακρίνει την υπέρβαση των ορίων της μισθωμένης έκτασης από μια κατά τα λοιπά αδειοδοτημένη μονάδα, από τη λειτουργία μιας πλήρως μη αδειοδοτημένης μονάδας.
Όταν κλωβοί, ιχθυαποθέματα, αγκυροβόλια ή άλλες εγκαταστάσεις εκτείνονται πέραν της νομίμως μισθωμένης θαλάσσιας έκτασης, ο φορέας εκμετάλλευσης πρέπει να παύει αμέσως κάθε εισαγωγή νέου αποθέματος ή άλλη αύξηση της παραγωγής στην αυθαίρετα καταλαμβανόμενη περιοχή.
Εντός 48 ωρών από την κοινοποίηση της παράβασης, ο φορέας εκμετάλλευσης πρέπει να υποβάλλει γεωαναφερμένη αποτύπωση, στην οποία θα εμφανίζονται τα όρια της μίσθωσης και κάθε κλωβός, αγκυροβόλιο, άγκυρα και συναφής εγκατάσταση που βρίσκεται εκτός αυτών, μαζί με ανεξάρτητα επαληθευμένη απογραφή των επηρεαζόμενων ιχθυαποθεμάτων.
Όλα τα ψάρια που βρίσκονται εκτός της μισθωμένης έκτασης πρέπει, εντός 20 ημερών, είτε να εξαλιεύονται είτε να μεταφέρονται νομίμως εντός της αδειοδοτημένης έκτασης. Η μεταφορά επιτρέπεται μόνο εφόσον η αδειοδοτημένη έκταση διαθέτει επαρκή εγκεκριμένο χώρο κλωβών και δεν παραβιάζονται τα επιτρεπόμενα όρια βιομάζας, πυκνότητας εκτροφής, ευζωίας των ψαριών, περιβαλλοντικής προστασίας ή φέρουσας ικανότητας. Εάν οι προϋποθέσεις αυτές δεν μπορούν να τηρηθούν, τα ψάρια πρέπει να εξαλιεύονται ή να μεταφέρονται σε άλλη νομίμως αδειοδοτημένη θέση.
Κανένα ψάρι δεν πρέπει να παραμένει σε κλωβούς εκτός της μισθωμένης έκτασης μετά την παρέλευση της προθεσμίας των 20 ημερών. Οι κενοί κλωβοί, τα αγκυροβόλια, οι άγκυρες, οι αλυσίδες, τα σχοινιά και ο συναφής εξοπλισμός που βρίσκονται εκτός των νόμιμων ορίων πρέπει να απομακρύνονται πλήρως εντός 90 ημερών.
Ο φορέας εκμετάλλευσης πρέπει να διασφαλίζει τη στατική και λειτουργική ασφάλεια των εγκαταστάσεων, την κατάλληλη σήμανση για τη ναυσιπλοΐα, την περιβαλλοντική προστασία και την απαιτούμενη ασφαλιστική κάλυψη έως την ολοκλήρωση της απομάκρυνσης. Η απομάκρυνση πρέπει να αποφεύγει την περιττή διατάραξη του βυθού και να περιλαμβάνει την περισυλλογή των απορριμμάτων και την αποκατάσταση κάθε οικοτόπου που έχει υποστεί ζημία.
Η μη απομάκρυνση των ψαριών εντός 20 ημερών πρέπει να συνεπάγεται άμεσο ημερήσιο πρόστιμο, απαγόρευση περαιτέρω εισαγωγής αποθέματος και, όπου απαιτείται, κατάσχεση ή εποπτευόμενη εξαλίευση του αποθέματος.
Η μη απομάκρυνση των κλωβών και των αγκυροβολίων εντός 90 ημερών πρέπει να συνεπάγεται χωριστό ημερήσιο πρόστιμο και απομάκρυνσή τους από την αρμόδια αρχή με δαπάνη του φορέα εκμετάλλευσης.
Καμία από τις δύο προθεσμίες δεν πρέπει να θεωρείται ότι επεκτείνει προσωρινά τα όρια της μίσθωσης, νομιμοποιεί την αυθαίρετη κατάληψη ή δημιουργεί δικαίωμα μελλοντικής ένταξης της καταλαμβανόμενης έκτασης στη μίσθωση.
Για εγκατάσταση που λειτουργεί εξ ολοκλήρου χωρίς μίσθωση ή έγκριση ίδρυσης, πρέπει να εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι αυστηρότερες διατάξεις περί άμεσης παύσης λειτουργίας, ελέγχου και κατάσχεσης του αποθέματος και απομάκρυνσης ανάλογα με τον κίνδυνο.
## Προτεινόμενες τροποποιήσεις του άρθρου
Όταν ψάρια, κλωβοί, άγκυρες, αγκυροβόλια ή συναφής εξοπλισμός εκτείνονται πέραν της νομίμως μισθωμένης θαλάσσιας έκτασης, ο φορέας εκμετάλλευσης παύει αμέσως κάθε εισαγωγή νέου αποθέματος ή αύξηση της βιομάζας στην περιοχή αυτή. Εντός 48 ωρών υποβάλλει γεωαναφερμένη αποτύπωση και επαληθευμένη απογραφή του ιχθυαποθέματος.
Όλα τα ψάρια που βρίσκονται εκτός της μισθωμένης έκτασης εξαλιεύονται ή μεταφέρονται νομίμως εντός της αδειοδοτημένης έκτασης εντός 20 ημερών. Η μεταφορά δεν επιτρέπεται να παραβιάζει τα εγκεκριμένα όρια βιομάζας, πυκνότητας εκτροφής, ευζωίας των ψαριών, περιβαλλοντικής προστασίας ή φέρουσας ικανότητας.
Όλοι οι κλωβοί, οι άγκυρες, τα αγκυροβόλια, τα σχοινιά και ο συναφής εξοπλισμός που βρίσκονται εκτός της μισθωμένης έκτασης απομακρύνονται εντός 90 ημερών. Καμία από τις προθεσμίες αυτές δεν επεκτείνει τα όρια της μίσθωσης, δεν νομιμοποιεί την αυθαίρετη κατάληψη και δεν δημιουργεί δικαίωμα ένταξης της καταλαμβανόμενης έκτασης σε μελλοντική μίσθωση.
Η μη απομάκρυνση των ψαριών εντός 20 ημερών ή των εγκαταστάσεων εντός 90 ημερών συνεπάγεται την επιβολή χωριστών ημερήσιων προστίμων και παρέχει στην αρμόδια αρχή την εξουσία να προβαίνει στις απαιτούμενες ενέργειες με δαπάνη του φορέα εκμετάλλευσης.