Άρθρο 30 – Παράγραφος 14 του άρθρου 26 του ν. 4282/2014
Η προτεινόμενη παράγραφος 14 δημιουργεί σοβαρό θεσμικό ζήτημα, καθώς φαίνεται να επικαλύπτει και να υποκαθιστά τον ήδη προβλεπόμενο Κανονισμό Λειτουργίας της ΠΟΑΥ.
Ο Κανονισμός Λειτουργίας αποτελεί βασικό στοιχείο της λειτουργίας της ΠΟΑΥ, προτείνεται από τον Φορέα Διαχείρισης και εγκρίνεται στο πλαίσιο της αδειοδότησης της ΠΟΑΥ, ρυθμίζοντας τη λειτουργία του συνόλου της.
Η μεταφορά, εκ των υστέρων, της δυνατότητας καθορισμού ουσιωδών όρων λειτουργίας της ΠΟΑΥ σε υπουργικές αποφάσεις δημιουργεί κίνδυνο:
υποβάθμισης του ήδη εγκεκριμένου Κανονισμού Λειτουργίας,
παράλληλων και αλληλοεπικαλυπτόμενων κανονιστικών ρυθμίσεων,
μεταβολής των όρων λειτουργίας χωρίς την αντίστοιχη διαδικασία τροποποίησης της πράξης αδειοδότησης,
και τελικά αποσύνδεσης της λειτουργίας της ΠΟΑΥ από το θεσμοθετημένο χωροταξικό και περιβαλλοντικό της πλαίσιο.
Η λειτουργία μιας ΠΟΑΥ δεν μπορεί να καθορίζεται εκ των υστέρων και ανεξάρτητα από την πράξη ίδρυσης, την αδειοδότηση και τον εγκεκριμένο Κανονισμό Λειτουργίας της.
Για τους λόγους αυτούς ζητείται η πλήρης αφαίρεση της προτεινόμενης παρ. 14.
Συνολικό αίτημα
Η προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση πρέπει να διασφαλίζει ότι ο νέος γενικός θεσμός της υδρανάπαυσης δεν θα λειτουργήσει ως παράλληλο σύστημα μετεγκατάστασης ή ως μηχανισμός παράκαμψης του ισχύοντος χωροταξικού και περιβαλλοντικού σχεδιασμού.
Ειδικά για τις ήδη θεσμοθετημένες ΠΟΑΥ, και ιδίως για την ΠΟΑΥ Εχινάδων Νήσων και Αιτωλοακαρνανίας, πρέπει να καταστεί απολύτως σαφές ότι το ήδη εγκεκριμένο καθεστώς υδρανάπαυσης, οι συγκεκριμένες ζώνες, τα όριά τους και η λειτουργική τους σύνδεση με τις παραγωγικές ζώνες δεν μπορούν να τροποποιούνται ή να παρακάμπτονται μέσω μεταγενέστερων υπουργικών αποφάσεων.
Η υδρανάπαυση πρέπει να παραμείνει αυτό που θεσμικά και περιβαλλοντικά δικαιολογεί την ύπαρξή της: μέτρο αποφόρτισης και αποκατάστασης συγκεκριμένου θαλάσσιου χώρου μετά από μακροχρόνια και εντατική χρήση και όχι εναλλακτικός τρόπος μετεγκατάστασης, ίδρυσης νέας μονάδας ή παράκαμψης του χωροταξικού σχεδιασμού.
Κατά συνέπεια, ζητείται η αντίστοιχη τροποποίηση των άρθρων 22, 23, 24, 26, 27, 28 και 29 και η αφαίρεση της παρ. 14 του άρθρου 30, σύμφωνα με τις ανωτέρω παρατηρήσεις

Η εξουσιοδότηση της παραγράφου 13 είναι υπερβολικά ευρεία. Ζητήματα που προϋποθέτουν ουσιαστική διοικητική κρίση, επιστημονική αξιολόγηση, εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και εξέταση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών συγκεκριμένων περιοχών δεν πρέπει να μπορούν να ρυθμίζονται γενικά και χωρίς επαρκείς εγγυήσεις με υπουργικές αποφάσεις.

Οποιαδήποτε σχετική κανονιστική εξουσιοδότηση πρέπει να έχει σαφώς καθορισμένο αντικείμενο, όρια και κριτήρια, ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα αυθαίρετης ή διαφορετικής εφαρμογής της. Οι ουσιώδεις αλλαγές που επηρεάζουν το περιβάλλον, τη χωροθέτηση ή τα δικαιώματα των τοπικών κοινωνιών πρέπει να υπόκεινται σε προηγούμενη δημοσιότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστική δημόσια διαβούλευση.

Η παράγραφος 14 δημιουργεί ακόμη σοβαρότερο ζήτημα, καθώς παρέχει τη δυνατότητα μεταβολής εκ των υστέρων των όρων λειτουργίας των ΠΟΑΥ μέσω υπουργικών αποφάσεων. Μια τόσο γενική εξουσιοδότηση δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου και περιορίζει στην πράξη τη δυνατότητα ουσιαστικού δημόσιου και κοινωνικού ελέγχου.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται η διαγραφή της παραγράφου 14. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να θεσπιστεί τόσο ευρεία εξουσιοδότηση πριν ολοκληρωθεί η αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις υδατοκαλλιέργειες.

Η εξουσιοδότηση της παρ. 13 είναι υπερβολικά ευρεία. Ζητήματα που απαιτούν ουσιαστική διοικητική κρίση, επιστημονική αξιολόγηση και εξέταση συγκεκριμένων περιοχών δεν μπορούν να ρυθμίζονται γενικά με υπουργική απόφαση.

Η παρ. 14 ανατρέπει τον εγκεκριμένο κανονισμό λειτουργίας των ΠΟΑΥ και επιτρέπει στους Υπουργούς να καθορίζουν εκ των υστέρων και ανεξέλεγκτα τους όρους λειτουργίας τους. Πρέπει να αφαιρεθεί ολόκληρη. Δεν μπορεί να θεσπιστεί τόσο γενική εξουσιοδότηση πριν από την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου του 2011.

Η ΑΛΚΙΑ Α.Μ.Κ.Ε. υποστηρίζει την εισαγωγή της πολυτροφικής υδατοκαλλιέργειας και προτείνει τη δημιουργία διακριτής νομικής κατηγορίας για την πειραματική εφαρμογή νέων ειδών, συνδυασμών ειδών, μεθόδων και τεχνολογιών.

Το ίδιο το άρθρο 30 προβλέπει ήδη στην προτεινόμενη παρ. 15 κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τα τεχνικά και διαδικαστικά θέματα της πολυτροφικής υδατοκαλλιέργειας.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Αγοράς Προϊόντων Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (EUMOFA), ο δείκτης αυτάρκειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27) σε προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας μειώθηκε από 43,7% το 2013 σε 37,5% το 2022, παρουσιάζοντας μικρή ανάκαμψη στο 38,1% το 2023.

Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη δική της παραγωγή αλιευτικών και υδατοκαλλιεργητικών προϊόντων. Το ερώτημα όμως δεν είναι μόνο πόσο περισσότερο θα παράγουμε, αλλά και πώς θα το παράγουμε. Η αύξηση της παραγωγής δεν μπορεί να επιτευχθεί με οποιοδήποτε περιβαλλοντικό κόστος ούτε αποκλειστικά με την επέκταση των υφιστάμενων μοντέλων εντατικής εκτροφής. Χρειάζεται να αναζητηθούν νέα είδη, νέοι συνδυασμοί ειδών και νέες τεχνολογίες που χρησιμοποιούν αποτελεσματικότερα τους φυσικούς πόρους, περιορίζουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και μπορούν να λειτουργήσουν βιώσιμα στις ιδιαίτερες συνθήκες της Μεσογείου.

Για να γνωρίζουμε όμως ποιες από αυτές τις λύσεις λειτουργούν, πρέπει πρώτα να μπορούμε να τις δοκιμάσουμε νόμιμα, ελεγχόμενα και σε πραγματικές θαλάσσιες συνθήκες.

Προτείνεται η προσθήκη νέας παραγράφου:

«Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας ρυθμίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις και η απλουστευμένη διαδικασία αδειοδότησης πιλοτικών και πειραματικών μονάδων υδατοκαλλιέργειας περιορισμένης δυναμικότητας και διάρκειας, που αποσκοπούν στη δοκιμή νέων ειδών, συνδυασμών ειδών, μεθόδων ή τεχνολογιών, με κατάλληλους όρους περιβαλλοντικής προστασίας, βιοασφάλειας και επιστημονικής παρακολούθησης.»

Η θεσμοθέτηση αυτής της κατηγορίας — Άδεια Πιλοτικής Υδατοκαλλιεργητικής Καινοτομίας — αποτελεί προϋπόθεση ώστε τέτοιες δράσεις να μπορούν στη συνέχεια να ενταχθούν σε κατάλληλα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία.

Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική, Κανονισμός (ΕΕ) 1380/2013, θέτει ως στόχο η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια να είναι περιβαλλοντικά βιώσιμες και ταυτόχρονα να συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα και στη διαθεσιμότητα τροφίμων.

Μία πιλοτική μονάδα δεν πρέπει να καλείται να αποδείξει εμπορική ωριμότητα πριν της επιτραπεί να αποδείξει ότι λειτουργεί. Επιτρέψτε λοιπόν νέα καινοτόμα παραγωγικά μοντέλα πριν απαιτήσετε να είναι ήδη επιβεβαιωμένη η εμπορική τους δυναμική.

Η παρούσα ελληνική μετάφραση βασίζεται στο πρωτότυπο αγγλικό κείμενο που ακολουθεί.

## Άρθρο 30

Το άρθρο δεν περιλαμβάνει ουσιαστικά περιβαλλοντικά πρότυπα. Παραπέμπει τις βασικές εγγυήσεις, τις απαιτήσεις αξιολόγησης και τις ρυθμίσεις εποπτείας σε αποφάσεις που θα εκδοθούν μετά την έναρξη ισχύος του νόμου.

## Κύρια ανησυχία: υπερβολική εξάρτηση από μεταγενέστερες αποφάσεις

Οι υπουργικές αποφάσεις μπορούν εύλογα να καθορίζουν έντυπα, μεθόδους δειγματοληψίας και διοικητικές διαδικασίες. Δεν πρέπει, όμως, να καθορίζουν θεμελιώδεις περιβαλλοντικές εγγυήσεις, οι οποίες πρέπει να περιλαμβάνονται στην πρωτογενή νομοθεσία.

Το άρθρο 30 δεν καθορίζει:

• τη νομική διάκριση μεταξύ πραγματικής υδρανάπαυσης και προσωρινής μετεγκατάστασης·
• τις απαιτήσεις έγκρισης μιας θέσης υδρανάπαυσης·
• τις ελάχιστες απαιτήσεις αποκατάστασης και παρακολούθησης·
• τα όρια των εξουσιών των φορέων διαχείρισης ΠΟΑΥ που ελέγχονται από τους παραγωγούς·
• την ανεξάρτητη παρακολούθηση από διαπιστευμένους φορείς υπό την εποπτεία δημόσιας αρχής·
• τις απαιτήσεις δημόσιας πρόσβασης στα δεδομένα·
• τους κανόνες για τις συγκρούσεις συμφερόντων·
• τα πρότυπα περιβαλλοντικής επίδοσης για την πολυτροφική υδατοκαλλιέργεια·
• τους περιορισμούς σε συναφείς αυξήσεις της βιομάζας ιχθύων· ή
• τη συμμετοχή του κοινού και των δήμων στην κατάρτιση των υπουργικών αποφάσεων.

Αυτό δημιουργεί κανονιστική αβεβαιότητα. Επιτρέπει επίσης τη θέσπιση, αποδυνάμωση ή μεταβολή βασικών εγγυήσεων χωρίς τροποποίηση του ίδιου του νόμου.

## Παράγραφος 13 του άρθρου 30 — Υδρανάπαυση

### Περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις

Το άρθρο 22 ορίζει την υδρανάπαυση ως τη μεταφορά όλων των πλωτών εγκαταστάσεων σε άλλη θέση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, η παρ. 13 του άρθρου 30 αναθέτει στον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τον καθορισμό των κανόνων λειτουργίας.

Ο ορισμός αυτός δεν περιγράφει τη συμβατική περιβαλλοντική υδρανάπαυση. Η πραγματική υδρανάπαυση απαιτεί η επηρεαζόμενη θέση να παραμένει χωρίς εκτρεφόμενο απόθεμα και χωρίς παραγωγική πίεση, ώστε να μπορέσουν να ανακάμψουν ο βυθός και το υδάτινο περιβάλλον.

Η μεταφορά των κλωβών και των ψαριών σε δεύτερη θέση μεταφέρει επίσης:

• τις εισροές ζωοτροφών και τις εκπομπές θρεπτικών ουσιών·
• την απόθεση περιττωμάτων και υπολειμμάτων τροφής·
• τη ζήτηση οξυγόνου·
• τη χρήση φαρμάκων και χημικών ουσιών·
• τον κίνδυνο ασθενειών και παρασίτων·
• τις επιπτώσεις στη ναυσιπλοΐα και στο τοπίο· και
• τις συγκρούσεις με την αλιεία, τον τουρισμό και τις παράκτιες κοινότητες.

Η αρχική θέση μπορεί να ανακάμψει, αλλά η παραγωγική πίεση μεταφέρεται αλλού. Επομένως, η δεύτερη θέση λειτουργεί ως προσωρινή μονάδα παραγωγής και πρέπει να υπόκειται στην ίδια αξιολόγηση με κάθε άλλη νέα θέση ιχθυοκαλλιέργειας.

Μια υπουργική απόφαση δεν μπορεί να διορθώσει τον προβληματικό νομοθετικό ορισμό, εφόσον το άρθρο 22 εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ίδια τη μετεγκατάσταση ως «υδρανάπαυση». Συνεπώς, τα άρθρα 22 και 30 παρ. 13 πρέπει να τροποποιηθούν από κοινού.

### Διεθνείς βέλτιστες πρακτικές

• Η Νορβηγία απαιτεί οι θαλάσσιες μονάδες εκτροφής σολομοειδών να αδειάζουν και να τίθενται σε υδρανάπαυση για τουλάχιστον δύο μήνες μετά από κάθε παραγωγικό κύκλο. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να απαιτούν μεγαλύτερη διάρκεια ή συντονισμένη υδρανάπαυση ολόκληρης περιοχής. Αυτό επιβεβαιώνει ότι υδρανάπαυση σημαίνει κενή θέση και όχι συνέχιση της ίδιας παραγωγικής πίεσης σε άλλη περιοχή.

• Η Σκωτία απαιτεί οι συμφωνίες ή δηλώσεις διαχείρισης των μονάδων να ρυθμίζουν την υδρανάπαυση μετά την εξαλίευση και υποστηρίζει τον συντονισμό μεταξύ υδροδυναμικά συνδεδεμένων μονάδων.

• Η προσέγγιση του ιταλικού ISPRA δεν αντιμετωπίζει την ένταξη μιας θέσης σε καθορισμένη ζώνη υδατοκαλλιέργειας ως αυτόματη έγκριση. Οι νέες θέσεις εξακολουθούν να υπόκεινται σε περιορισμούς, ανάλυση πολλαπλών πιέσεων, αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, έλεγχο φέρουσας ικανότητας και συμμετοχική διαδικασία επιλογής.

Τα συστήματα αυτά αντιμετωπίζουν την υδρανάπαυση ως μέτρο βιοασφάλειας και περιβαλλοντικής διαχείρισης. Κανένα δεν προβλέπει γενικό τεκμήριο ότι μια μονάδα μπορεί να μεταφέρει ολόκληρη την παραγωγή της σε θέση που δεν έχει αξιολογηθεί.

### Απαιτήσεις υπεύθυνης υδρανάπαυσης

Η πρωτογενής νομοθεσία πρέπει να απαιτεί:

• την πλήρη απομάκρυνση των ψαριών και την αναστολή της παραγωγής στη θέση που τίθεται σε υδρανάπαυση·
• καθορισμένη αρχική περίοδο ανάκαμψης, η οποία θα παρατείνεται εάν η αποκατάσταση παραμένει ελλιπής·
• ανεξάρτητες έρευνες αρχικής κατάστασης, ενδιάμεσης παρακολούθησης και ελέγχου πριν από την επιστροφή·
• δείκτες για τα ιζήματα, τη βενθική πανίδα, την ποιότητα των υδάτων και τους προστατευόμενους οικοτόπους·
• απαγόρευση ταυτόχρονης λειτουργίας της αρχικής θέσης και της θέσης αντικατάστασης·
• απαγόρευση διπλασιασμού ή αύξησης της εγκεκριμένης βιομάζας·
• αποκατάσταση της περιοχής και απομάκρυνση του εξοπλισμού που δεν χρησιμοποιείται· και
• επιστροφή στην αρχική θέση μόνο όταν η παρακολούθηση επιβεβαιώσει την περιβαλλοντική της ανάκαμψη.

Κάθε θέση μετεγκατάστασης πρέπει να υπόκειται σε χωρικό έλεγχο, αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας, περιβαλλοντική αξιολόγηση σε επίπεδο έργου, δέουσα εκτίμηση Natura 2000 όπου απαιτείται, δημόσια διαβούλευση και συμμετοχή του οικείου δήμου. Η θέση της εντός ΠΟΑΥ δεν πρέπει να συνεπάγεται αυτόματη έγκριση.

### Προτεινόμενη διαδικασία έγκρισης της δεύτερης θέσης

Η έγκριση πρέπει να εξαρτάται από την επιτυχή ολοκλήρωση όλων των ακόλουθων ελέγχων:

• **Χωρικός έλεγχος και επιλογή θέσης.** Δημοσιευμένη αξιολόγηση με σύστημα γεωγραφικών πληροφοριών (GIS) πρέπει να αποκλείει ευαίσθητους οικοτόπους, περιοχές προστατευόμενων ειδών, ύδατα κολύμβησης, διαδρομές ναυσιπλοΐας και θέσεις που συγκρούονται με την αλιεία, τον τουρισμό ή οικισμούς. Πρέπει επίσης να αξιολογεί το βάθος, τα ρεύματα, την ανανέωση των υδάτων, τους κλιματικούς κινδύνους και την υδροδυναμική σύνδεση που μπορεί να ευνοεί τη μετάδοση ασθενειών, σύμφωνα με τον Οδηγό AZA του FAO–GFCM.

• **Εγγυήσεις αποστάσεων.** Η θέση πρέπει να συμμορφώνεται με όλες τις αποστάσεις που καθορίζονται στην ΚΥΑ 31722/2011. Επιπλέον, οι κλωβοί, οι άγκυρες και η προβλεπόμενη μέσω μοντελοποίησης ζώνη απόθεσης δεν πρέπει να επηρεάζουν λιβάδια Ποσειδωνίας, κοραλλιογενείς σχηματισμούς ή ασβεστοφυκικούς βυθούς maerl. Πρέπει να εφαρμόζεται, ως προληπτικό μέτρο αρχικού ελέγχου, ζώνη ασφαλείας 1.000 μέτρων από ευαίσθητους οικοτόπους, κατοικημένες περιοχές και τουριστικές χρήσεις, με δυνατότητα αυστηρότερων αποστάσεων βάσει ειδικής μοντελοποίησης της συγκεκριμένης θέσης.

• **Φέρουσα ικανότητα της μονάδας.** Υδροδυναμικά μοντέλα, μοντέλα απόθεσης και μοντέλα ποιότητας υδάτων πρέπει να καθορίζουν δεσμευτικά όρια για την εκτρεφόμενη βιομάζα και την ετήσια χρήση ζωοτροφών. Η αξιολόγηση πρέπει να ποσοτικοποιεί τα οργανικά στερεά, τα θρεπτικά στοιχεία, τη ζήτηση οξυγόνου, τις επιπτώσεις στον βυθό, τη διασπορά χημικών ουσιών και την πιθανότητα μετάδοσης ασθενειών. Η εγκεκριμένη δυναμικότητα πρέπει, βάσει της αρχής της προφύλαξης, να παραμένει χαμηλότερη από το προβλεπόμενο οικολογικό όριο.

• **Σωρευτική φέρουσα ικανότητα της ΠΟΑΥ.** Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις υφιστάμενες, εγκεκριμένες και προτεινόμενες μονάδες, μαζί με άλλες πηγές ρύπανσης και τα δυσμενέστερα σενάρια περιορισμένης ανανέωσης των υδάτων και κλιματικών συνθηκών. Η αρχική θέση και η θέση υδρανάπαυσης πρέπει να υπάγονται σε ένα κοινό ανώτατο όριο βιομάζας, χωρίς ταυτόχρονη εισαγωγή αποθέματος και στις δύο.

• **Περιβαλλοντική αξιολόγηση.** Η δεύτερη θέση πρέπει να υπόκειται σε πλήρη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων σε επίπεδο έργου, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης εναλλακτικών λύσεων και της επιλογής μη υλοποίησης. Πρέπει να αποδεικνύεται η συμμόρφωση με την απαγόρευση υποβάθμισης της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Ύδατα. Η στρατηγική αξιολόγηση σε επίπεδο ΠΟΑΥ δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή την ειδική αξιολόγηση της συγκεκριμένης θέσης.

• **Εγγυήσεις για το δίκτυο Natura 2000.** Όταν υπάρχει οικολογική ή υδροδυναμική σύνδεση με περιοχή Natura 2000, η πρόταση πρέπει να αξιολογείται τόσο αυτοτελώς όσο και σε συνδυασμό με άλλες πιέσεις. Η έγκριση πρέπει να απορρίπτεται εάν δεν μπορεί να αποκλειστεί, βάσει αντικειμενικών επιστημονικών στοιχείων, η πρόκληση δυσμενών επιπτώσεων στην ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής.

• **Συμμετοχή του κοινού και των δήμων.** Πριν από την επιλογή της θέσης, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να δημοσιεύουν τις συντεταγμένες, τις εναλλακτικές θέσεις, τη βιομάζα, τα μοντέλα, τα δεδομένα αρχικής κατάστασης και τις σχετικές αξιολογήσεις. Οι δήμοι, οι αλιείς, οι τουριστικές επιχειρήσεις, οι κάτοικοι και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις πρέπει να έχουν τουλάχιστον 45 ημέρες για την υποβολή σχολίων. Ο νόμος πρέπει επίσης να απαιτεί την έγγραφη συναίνεση του επηρεαζόμενου δήμου. Η ιταλική προσέγγιση επιβεβαιώνει τη σημασία της συμμετοχής των δήμων και των ενδιαφερομένων στην επιλογή νέων θέσεων υδατοκαλλιέργειας.

## Προτεινόμενη τροποποίηση της παρ. 13 για την υδρανάπαυση

Η πρωτογενής νομοθεσία πρέπει να καθορίζει τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, τη μέγιστη διάρκεια, τους δείκτες ανάκαμψης, την ανεξάρτητη παρακολούθηση από διαπιστευμένους φορείς υπό την εποπτεία δημόσιας αρχής και την αποκατάσταση της θέσης. Πρέπει να απαγορεύει την ταυτόχρονη λειτουργία, τον διπλασιασμό της βιομάζας και τις επανειλημμένες παρατάσεις. Οι υπουργικές αποφάσεις πρέπει να ρυθμίζουν μόνο διαδικαστικές λεπτομέρειες.

**Η παράγραφος 13 πρέπει να προβλέπει:**

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας μπορούν να ρυθμίζονται οι διαδικαστικές λεπτομέρειες της υδρανάπαυσης. Η περιβαλλοντική υδρανάπαυση προϋποθέτει την πλήρη απομάκρυνση του εκτρεφόμενου αποθέματος και την αναστολή της παραγωγής στην επηρεαζόμενη θέση, έως ότου ανεξάρτητη παρακολούθηση από διαπιστευμένους φορείς, υπό την εποπτεία δημόσιας αρχής, επιβεβαιώσει την ανάκαμψη σε σχέση με τις εγκεκριμένες συνθήκες αναφοράς.

**Πρέπει επίσης να προστεθεί:**

Η μεταφορά εγκαταστάσεων ή εκτρεφόμενου αποθέματος σε άλλη υδάτινη περιοχή συνιστά προσωρινή μετεγκατάσταση. Για τη θέση υποδοχής πρέπει να εξασφαλίζονται όλες οι μισθώσεις, οι περιβαλλοντικές εγκρίσεις και οι λοιπές άδειες που απαιτούνται για μια νέα θέση υδατοκαλλιέργειας. Η μετεγκατάσταση δεν επιτρέπεται να αυξάνει την εγκεκριμένη βιομάζα της μονάδας ή της ΠΟΑΥ και η αρχική θέση και η θέση υποδοχής δεν επιτρέπεται να λειτουργούν ταυτόχρονα.

The article contains no substantive environmental standards. It leaves the principal safeguards, assessment requirements and oversight arrangements to decisions adopted after the law enters into force. (Draft Article 30)

Principal concern: excessive reliance on later decisions
Ministerial decisions may appropriately establish forms, sampling methods and administrative procedures. They should not determine fundamental environmental safeguards that belong in primary legislation.
Article 30 fails to establish:
· the legal distinction between genuine fallowing and temporary relocation;
· approval requirements for a fallowing site;
· minimum recovery and monitoring requirements;
· limits on the powers of producer-controlled POAY bodies;
· independent monitoring undertaken by accredited bodies under public authority oversight
· and public-data requirements;
· rules governing conflicts of interest;
· environmental-performance standards for multi-trophic aquaculture;
· restrictions on associated increases in finfish biomass; or
· public and municipal participation in preparing the ministerial decisions.
This creates regulatory uncertainty. It also allows essential protections to be introduced, weakened or changed without amending the primary law.

Paragraph 30(13) — Fallowing
Environmental and social implications
Article 22 defines fallowing as transferring all floating installations to another site for a specified period. Article 30(13) then leaves the operational rules to the Minister.
This definition does not describe conventional environmental fallowing. Genuine fallowing requires the affected site to remain empty of farmed stock and production pressure while the seabed and water environment recover.
Moving cages and fish to a second site transfers:
· feed inputs and nutrient emissions;
· fecal and feed deposition;
· oxygen demand;
· medicine and chemical use;
· disease and parasite risk;
· navigation and visual impacts; and
· conflicts with fisheries, tourism and coastal communities.

The original site may recover, but the production pressure moves elsewhere. The second site therefore functions as a temporary operating farm and must undergo the same assessment as any other new finfish site.
A ministerial decision cannot correct the defective statutory definition if Article 22 continues to define relocation itself as “fallowing”. Articles 22 and 30(13) must therefore be amended together.

International best practice
· Norway requires marine salmonid sites to be emptied and fallowed for at least two months after every production cycle and permits authorities to require longer or coordinated area fallowing. This confirms that fallowing means an empty site, not continued production at the same environmental pressure elsewhere. (Norwegian Aquaculture Operation Regulations, §35)
· Scotland requires farm-management agreements or statements to address fallowing after harvesting and supports coordinated management between hydrodynamically connected farms. (Aquaculture and Fisheries (Scotland) Act 2013)
· Italy’s ISPRA approach does not treat an allocated aquaculture zone as automatic approval: new sites remain subject to constraints, multiple-pressure analysis, marine environmental status, carrying capacity and participatory selection.

These systems treat fallowing as a biosecurity and environmental-management measure. Neither provides a general presumption that a farm can transfer its complete production to an unassessed site.

Requirements for responsible fallowing
Primary legislation should require:
· complete removal of fish and suspension of production at the site being fallowed;
· a defined initial recovery period, subject to extension where recovery remains incomplete;
· independent baseline, interim and pre-return surveys;
· sediment, benthic-fauna, water-quality and protected-habitat indicators;
· prohibition of simultaneous operation of the original and replacement sites;
· no duplication or increase in authorized biomass;
· restoration and removal of unused equipment; and
· return only after monitoring confirms environmental recovery.

Any relocation site must undergo spatial screening, carrying-capacity assessment, project-level environmental assessment, Natura assessment where required, public consultation and municipal participation. Its position inside a POAY must not create automatic approval.

Suggested approval sequence for the second site
Approval should be conditional upon all the following tests:
· Spatial screening and site selection. A published GIS assessment must exclude sensitive habitats, protected-species areas, bathing waters, navigation routes and locations conflicting with fisheries, tourism or settlements. It must also assess depth, currents, flushing, climate hazards and disease connectivity, following the FAO–GFCM AZA Guide.
· Distance safeguards. The site must comply with all distances established by KYA 31722/2011. In addition, cages, anchors and the modelled depositional footprint must not affect Posidonia, coralligenous or maerl habitats. Apply a precautionary 1,000-m screening buffer from sensitive habitats and residential or tourism receptors, subject to stricter site-specific modelling. (Greek aquaculture legislation)
· Farm carrying capacity. Hydrodynamic, deposition and water-quality models must establish binding limits for standing biomass and annual feed. The assessment must quantify organic solids, nutrients, oxygen demand, benthic effects, chemical dispersion and disease connectivity, with precautionary capacity below the predicted ecological limit.
· Cumulative POAY carrying capacity. Assessment must include every existing, authorized and proposed farm, together with other pollution sources and worst-case low-flushing and climate conditions. The original and fallowing sites must share one biomass ceiling, with no simultaneous stocking.
· Environmental assessment. The second site must undergo a full project-level EIA, including alternatives and the no-project option. It must demonstrate compliance with the Water Framework Directive’s no-deterioration requirement. A POAY-level strategic assessment cannot replace this site-specific assessment. (EIA Directive; Water Framework Directive)
· Natura 2000 safeguards. Where ecological or hydrodynamic connectivity with a Natura 2000 site exists, the proposal must undergo assessment alone and in combination with other pressures. Approval must be refused unless adverse effects on site integrity can be excluded on objective scientific evidence.
· Public and municipal participation. Authorities must publish the coordinates, alternatives, biomass, models, baseline data and assessments before selecting the site. Municipalities, fishers, tourism operators, residents and environmental organizations must receive at least 45 days to comment. The law should also require written consent from the affected municipality. Italy’s approach confirms the importance of municipal and stakeholder participation in selecting new aquaculture sites. (ISPRA AZA Technical Guide)

Suggested Article amendment for Paragraph 13 - Fallowing
Primary legislation must define eligibility, maximum duration, recovery indicators, independent monitoring undertaken by accredited bodies under public authority oversight and site restoration. It must prohibit simultaneous operation, biomass duplication and repeated extensions. Ministerial decisions should cover procedural details only.
Paragraph 13 should state:
A joint decision of the Ministers responsible for aquaculture and the environment may regulate procedural details concerning fallowing. Environmental fallowing shall require complete destocking and suspension of production at the affected site until independent monitoring undertaken by accredited bodies under public authority oversight
confirms recovery against approved reference conditions.
It should add:
Transfer of installations or stock to another water area constitutes temporary relocation. The receiving site shall obtain all leases, environmental approvals and other authorizations required for a new aquaculture site. Relocation shall not increase authorized farm or POAY biomass, and the original and receiving sites shall not operate simultaneously.
The primary law should define the minimum recovery indicators, maximum relocation period, independent monitoring undertaken by accredited bodies under public authority oversight requirement and conditions for returning to the original site.

Paragraph 14 — POAY management
Environmental and governance implications
Paragraph 30(14) permits later decisions to regulate the rights, obligations and general operation of POAY management bodies. This delegation is very broad.
It could allow a ministerial decision to determine:
· access to farms and commercial information;
· environmental monitoring responsibilities;
· cost recovery from members and non-members;
· data ownership and disclosure;
· preparation of fallowing-site leases; and
· relationships with inspection and enforcement authorities.

Where producers control the POAY body, it should not generate, validate or control the principal evidence used to determine its members’ compliance. It may coordinate monitoring and recover costs, but the competent environmental authority must approve the program, receive the data directly and determine compliance.
Article 30(14) must not allow a ministerial decision to give a private POAY body regulatory inspection or enforcement powers. These powers must remain with legally designated public authorities.

International best practice
In Scotland, operators supply monitoring information, but SEPA sets environmental limits, evaluates compliance and undertakes enforcement. (SEPA aquaculture regulation)
Norway uses standardized monitoring, public reporting and risk-based regulatory inspections. Public authorities retain responsibility for compliance decisions and sanctions.
Italian and FAO–GFCM approaches to Allocated Zones for Aquaculture combine public planning, scientific assessment, carrying capacity and stakeholder participation. Industry coordination does not replace public environmental regulation. (ISPRA AZA Technical Guide)
The FAO Guidelines for Sustainable Aquaculture call for clear and predictable processes for authorizing aquaculture activities and for decision-making responsibilities to be delineated and criteria approved in advance. Their single use of the word “delegate” is of delegating decision-making to the competent authority — clarity within government rather than transfer of functions outside it — and they treat codes of practice and similar instruments as measures to supplement laws and regulations, not to substitute for them. Paragraph 5 of GFCM/36/2012/1 and the ICZM Protocol require the allocation of aquaculture zones to be transparent, participatory and coordinated by the authority responsible for marine planning; none of that attends the making of these three decisions.

Suggested amendment to paragraph 14
Paragraph 30(14) should require, rather than merely permit, the adoption of detailed rules within a defined period. Primary legislation should first establish that:
· the competent authority approves the monitoring program;
· independent organizations collect compliance samples;
· accredited laboratories undertake the analyses;
· operators transmit results directly to the authority;
· monitoring covers farm-level and cumulative POAY effects;
· validated environmental information becomes publicly available;
· municipalities and affected stakeholders participate in oversight;
· the POAY body cannot determine compliance or impose sanctions; and
· environmental exceedances trigger mandatory regulatory action.

Suggested article amendment for Paragraph 13 - POAY management
A joint ministerial decision shall specify the administrative and technical procedures for POAY management. It shall not transfer licensing, regulatory inspection, compliance determination or enforcement powers from the competent public authorities to a POAY management body.
The decision should undergo public consultation and include transparent cost allocation, independent financial audit, conflict-of-interest declarations and appeal procedures for members and non-members.

Paragraph 15 — Multi-trophic aquaculture
Environmental and operational implications
Multi-trophic aquaculture combines fed species, such as finfish, with extractive species such as shellfish, seaweed or deposit feeders. It can recover part of the nutrients released by finfish farming.
The benefit is not automatic.
Performance depends on:
· the species selected;
· the quantities and location of extractive organisms;
· currents and nutrient dispersion;
· seasonal growth and harvesting;
· whether nutrients occur in dissolved or particulate form;
· the proportion of captured material that operators remove through harvest; and
· additional waste produced by the extractive species.

Shellfish can capture some suspended particles but do not directly remove all dissolved nitrogen released by fish. Their feces and pseudo feces may also increase local seabed deposition. Seaweed may absorb dissolved nutrients, but uptake varies seasonally and nutrients may disperse beyond the cultivation area before capture.
Published assessments report very wide nutrient-retention efficiencies between systems. This variability shows why the presence of extractive species cannot, by itself, demonstrate environmental compensation. (Nederlof et al., review of IMTA nutrient-retention efficiency)
Article 30(15) does not expressly authorize a biomass increase. Nevertheless, its broad wording could allow later technical rules to treat multi-trophic production as justification for additional finfish biomass without demonstrated net benefit.

International best practice
The European Commission supports farming systems that can reduce nutrient and organic emissions, including multi-trophic aquaculture. However, it places them within a framework of carrying-capacity assessment, ecosystem protection, monitoring and appropriate regulation. It does not treat multi-trophic production as an automatic entitlement to increase fed biomass. (EU Strategic Guidelines for Sustainable Aquaculture 2021–2030)

Suggested amendments
The legislation and implementing decision should require:
· a site-specific nutrient and organic-matter budget;
· quantification of nitrogen, phosphorus and particulate releases from finfish;
· predicted capture and harvest by each extractive species;
· assessment of additional bio-deposition from shellfish;
· separate authorization for additional structures and occupied sea area; and
· assessment of navigation, fishing, landscape and community effects.

Any increase in finfish biomass must undergo a formal permit amendment, carrying-capacity assessment and environmental review. The operator must demonstrate net environmental benefit through independently verified results covering a complete production cycle and seasonal variation.
Multi-trophic aquaculture must remain within the binding POAY biomass and feed ceilings unless authorities revise those ceilings through a full cumulative environmental assessment.

Suggested Article amendment to paragraph 15 — Multi-trophic aquaculture
Paragraph 30(15) should state:
Multi-trophic aquaculture shall not create an automatic entitlement to increase finfish biomass, feed use, leased area or production capacity. Any proposed increase shall require independent demonstration of net nutrient removal and ecological benefit, together with compliance with farm-level and cumulative POAY carrying-capacity limits.
It should also require that:
Environmental benefit shall be calculated from nutrients and organic matter demonstrably removed from the aquatic environment through harvested biomass, after deducting releases and impacts generated by the additional cultivated species.
The competent environmental authority should verify performance. If monitoring fails to demonstrate the predicted benefit, it should require biomass reduction, modification or cessation of the multi-trophic arrangement.

Legal assessment
– The environmental content of both new regimes is deferred, and the allocation of the enabling powers is itself a choice: the decision with the greatest environmental content is the only one the Minister of Environment and Energy does not sign, and the decision that would supply the Article 24 safeguards is the only discretionary one. If it is never made, those gaps are permanent. The Chapter meanwhile takes effect on publication, so Articles 22 and 24 operate without whatever rules the decisions might have supplied.
– SEA Directive and Aarhus. A decision fixing where fallowing sites may be, for how long and on what conditions would set the framework for future consent of Annex II projects, and so is arguably a plan or program within Article 3(2)(a) of the SEA Directive requiring assessment and participation under Article 6 — the 2011 Special Framework itself had one. Article 8 of the Aarhus Convention requires effective participation in the preparation of executive regulations while options are still open; none of the three decisions carries a consultation requirement.
– Breadth of the delegation. Article 43(2) of the Constitution permits delegation of specific matters within a framework set by the law, and paragraph 13 tracks that language, which is where a court would begin. The argument to the contrary is that the matters left to the decision — the location of a fallowing site, whether it is assessed, its duration and the treatment of the vacated area — are not technical or procedural, and the statute supplies no framework within which the Minister must settle them.

Suggested amendments
The minimum content of each regime should be fixed in the primary law, leaving the decisions to procedural and technical detail; the fallowing decision should be a joint decision with the Minister of Environment and Energy; each decision should carry a deadline and be subject to public consultation; and paragraph 14 should be mandatory rather than permissive.

Overall recommendation for Article 30
Article 30 should not be adopted in its present open-ended form. Paragraphs 13, 14 and 15 should remain only as powers to establish administrative and technical detail.
Primary legislation must first establish the non-negotiable safeguards:
· genuine fallowing means complete destocking;
· relocation requires full approval as a separate site;
· public authorities retain monitoring, compliance and enforcement control;
· POAY bodies remain accountable and independently supervised; and
· multi-trophic aquaculture justifies additional finfish biomass only where independent evidence demonstrates a measurable net environmental benefit.