Η αναφορά του εργαλείου στις άδειες αλιευτικών σκαφών επαγγελματικής αλιείας διαγράφεται και αυτό καταργείται από τα ενεργά αλιευτικά εργαλεία του Εθνικού Αλιευτικού Μητρώου. Θετική η θεσμοθέτηση, η κατάργηση της βινζότρατας προωθείται ήδη εδώ και χρόνια, και η αλιεία με το μέσο αυτό εξακολουθούσε να βρίσκεται σε ισχύ με συνεχόμενες παρατάσεις.

Επειδή η συγκεκριμένη κυβέρνηση έχει ξεχάσει ότι αυτή η χώρα διαθέτει Σύνταγμα το οποίο προστατεύει την εργασία θα ήθελα αρχικά να θυμίσω το Άρθρο 1 παρ.3, το Άρθρο. 22 παρ. 1 και το Άρθρο 25 παρ.1 έως 4 του Συντάγματος όπου διαβάζουμε ότι « Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα», «H εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το κράτος». Αφού περιγράψαμε τα βασικά κάτι άλλο που βλέπουμε από αυτό το Κράτος είναι ότι λειτουργεί αντιθεσμικά παίρνοντας μελέτες πληρωμένες από τον ελληνικό λαό, θεσμικών οργανισμών (ΕΛΚΕΘΕ, Συμβούλιο Αλιείας, Ευρωπαϊκής επιτροπής) και τις πετάει στο καλάθι των αχρήστων. Λαμβάνονται υπόψιν μόνο οι ατεκμηρίωτες απόψεις συγκεκριμένων προσώπων. Δεν υπάρχει κανένας κανονισμός και καμία ελληνική νομοθεσία που να απαγορεύει τη λειτουργία της βιντζότρατας. Ο κανονισμός 1967/2006 περιορίζει τη δραστηριότητα του συγκεκριμένου αλιευτικού εργαλείου, όπως και όλων των αλιευτικών εργαλείων αλλά δίνεται η δυνατότητα μέσα από τον ίδιο κανονισμό μέσω διαχειριστικού σχεδίου να συνεχιστεί η δραστηριότητα του όπως τα προηγούμενα χρόνια μέχρι το 2020. Παρόλο που η Κυβέρνηση μέσω του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και τον κ. Λιβανό κατέθεσε διαχειριστικό σχέδιο αρνήθηκε στην συνέχεια να το υλοποίηση με τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος για τους ιδιοκτήτες των αλιευτικών ,τους Έλληνες καταναλωτές και ιδιαίτερα τους κατοίκους νησιωτικών περιοχών. Στη συνεχεία αφού διαπιστώσαμε την απροθυμία της κυβέρνησης να προχωρήσει στην νόμιμη διαδικασία προσφύγαμε στα Ελληνικά και Ευρωπαϊκά ανώτατα δικαστήρια όπου λάβαμε τις θετικές αποφάσεις του ΣτΕ ( Ε’ τμήμα 2133/2022 Δέκτη Αίτηση για βιντζότρατα) με προγενέστερη απόφαση του ΣτΕ (1675/2010 που επιτρέπει την αλιεία με βιντζότρατα κατόπιν προσφυγής ανταγωνιστών, του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου 3ο τμήμα (Αρ. Αίτησης 11009/23 Στρασβούργο 23/10/25). Γίνετε λοιπών αντιληπτό ότι το Άρθρο 31 πρόκειται για μια αυθαίρετη, αντισυνταγματική και καθαρά αντιθεσμική πράξη η οποία διαγράφει κομμάτι της ιστορίας του έθνους, της πολιτισμικής μας κληρονομιάς και στρέφεται εναντίον βιοπαλαιστών αλιέων.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους το μέτρο αυτό νομίζω ότι είναι στη λάθος κατεύθυνση:
(1) Απ΄ όσο γνωρίζω δεν έχει υπάρξει κάποια πολυετής, συστηματική μελέτη που να έχει δείξει ότι πρέπει να καταργηθεί η βιντζότρατα ή ότι η κατάργησή της θα προσφέρει συγκεκριμένο όφελος. Ίσως ως χώρα υιοθετούμε μέτρα που έχουν σχεδιαστεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και συχνά αφορούν σε άλλες περιοχές, οικοσυστήματα, είδη ψαριών και συστήματα αλιείας.
(2) Το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) έχει κάνει σχετική διαχειριστική μελέτη και είχε υποβληθεί ειδικό διαχειριστικό σχέδιο από τη χώρα. Μάλιστα το σχέδιο αυτό έχει εγκριθεί από το STECF της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Επιστημονικό, Τεχνικό & Οικονομικό Συμβούλιο Αλιείας της ΕΕ). Η Ελλάδα πρακτικά θα καταργήσει ένα παραδοσιακό αλιευτικό εργαλείο το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει κατ’ εξαίρεση και με συγκεκριμένες προδιαγραφές, όπως έχει συμβεί σε άλλες περιπτώσεις/μεσογειακές χώρες της ΕΕ. Θα μπορούσε να ληφθεί μέριμνα για παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας και παραγωγής του εργαλείου, την προστασία των ενδιαιτημάτων, τη διατήρηση και την αειφορία των αποθεμάτων. Προφανώς η χώρα θα έπρεπε σε αυτή την περίπτωση να ενισχύσει την παρακολούθηση και τις συστηματικές επιστημονικές εκτιμήσεις του αποθέματος της μαρίδας (και φυσικά και άλλων σημαντικών αλιευμάτων). Περισσότερες τεχνικές πληροφορίες υπάρχουν φυσικά στο ίδιο το διαχειριστικό σχέδιο, το οποίο προφανώς σήμερα, δέκα χρόνια μετά, θα έπρεπε να ανανεωθεί ή να αλλάξουν διατάξεις του με βάση την τρέχουσα κατάσταση.
(3) Το αλιευτικό εργαλείο βιντζότρατα έχει κοινωνικο-οικονομική σημασία, ειδικά στα νησιά: Έχει δώσει για αιώνες φτηνό ψάρι στον κόσμο αλιεύοντας είδη με κύριο και πιο χαρακτηριστικό τη μαρίδα, η οποία μάλιστα δεν αλιεύεται σε μεγάλο βαθμό από άλλα αλιευτικά εργαλεία. Βιολογικά, αναφορικά με τους πληθυσμούς των ψαριών, η κατάσταση του αποθέματος της μαρίδας (που αποτελεί κύριο είδος-στόχο του εργαλείου) δε φαίνεται να έχει προβλήματα. Αναφορικά με τα ενδιαιτήματα, η χρήση του εργαλείου αν δεν κάνω λάθος ήδη απαγορευόταν πάνω από βυθούς με Posidonia oceanica (αν δεν κάνω λάθος υπάρχει σχετική μέριμνα και στο διαχειριστικό σχέδιο), γεγονός που αποτελούσε για χρόνια σημαντική παράμετρο που απασχολούσε -και ορθά. Θα μπορούσε να διατηρηθεί η απαγόρευση. Αν το πρόβλημα είναι ότι δεν γνωρίζουμε πού έχει λιβάδια ποσειδωνίας, προφανώς πρέπει να χρηματοδοτηθούν μελέτες χαρτογράφησής της και να απαγορευτεί η χρήση της βιντζότρατας εκεί. Αν το πρόβλημα είναι η παράνομη χρήση του εργαλείου, αυτό που χρειάζεται είναι η εφαρμογή των ισχυουσών διατάξεων και ρυθμίσεων, όχι η πλήρης κατάργησή του εργαλείου.
(4) Το εργαλείο αυτό χρησιμοποιείται στην Ελλάδα από την αρχαιότητα. Το συγκεκριμένο γεγονός δεν είναι σημαντικό από μόνο του (υπό την έννοια ότι δεν πρέπει να υιοθετούμε κάτι απλώς και μόνο επειδή γινόταν στην αρχαιότητα), όμως είναι ένας παραδοσιακός τρόπος αλιείας (μία «τέχνη» ψαρέματος) η γνώση της οποίας (αλλά και η γνώση για την παράκτια ζώνη) θα χαθεί. Έτσι θα περιοριστεί και η γνώση που έχουμε για τη θάλασσα αλλά και η ικανότητά μας να κάνουμε επιστημονικές ποσοτικές δειγματοληψίες στην παράκτια ζώνη (σημαντικό ιδιαίτερα για την παρακολούθηση της εξάπλωσης παράκτιων εισβλητικών ειδών, αν και βέβαια υπάρχουν και μη επεμβατικές μέθοδοι για αυτό οι οποίες όμως δεν είναι αποτελεσματικές για όλα τα είδη ψαριών). Δεν γνωρίζω αν θα ήταν σκόπιμο, χρήσιμο ή ορθό να υπάρξει χρήση του εργαλείου και για περιορισμό των εισβλητικών ειδών (αλλά σίγουρα είναι κάτι για το οποίο κατά τα άλλα υποτίθεται ότι ενδιαφέρεται η πολιτεία).

Συμπερασματικά: Ο νομοθέτης θα πρέπει να μην αγνοεί τις υπάρχουσες επιστημονικές μελέτες αλλά να τις λαμβάνει υπόψη. Θα μπορούσε να γίνει ένα νέο διαχειριστικό το οποίο να σχεδιάσει (ξεκινώντας «από το μηδέν» και χωρίς προκαταλήψεις με αποκλειστικό σκοπό να επιτευχθεί αειφορία στα πλαίσια του κοινωνικο-οικολογικού συστήματος της αλιείας) τη χρήση του αλιευτικού εργαλείου στο χώρο και στο χρόνο και να εξασφαλίσει την επιστημονική παρακολούθησή του και τη διαχείρισή του γύρω από τους άξονες της διατήρησης ενδιαιτημάτων και ιχθυοαποθεμάτων.

Η βιντζότρατα είναι ένα από τα πιο αρχαία αλιευτικά εργαλεία στην Ελλάδα, αποτελώντας όχι μόνο παράδοση της χώρας μας αλλά και ένα εργαλείο, που αν χρησιμοποιηθεί ορθώς όπως όλα τα επιτρεπόμενα αλιευτικά εργαλεία, μπορεί να προσφέρει στην αγορά πολλά διαφορετικά είδη εμπορικών ψαριών, όπως η μαρίδα, με χαμηλό κόστος για το κοινό και την αύξηση του εισοδήματος των αλιέων. Επίσης, όπως φαίνεται και από πρόσφατες πειραματικές αλιείες με βιντζότρατα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για την αλιεία λεσσεψιανών ειδών, των οποίων οι επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα είναι πολυάριθμες.
Δεν θεωρώ ότι η απόφαση της κατάργησης της βιντζότρατας έχει βασιστεί πάνω σε επιστημονικά δεδομένα ή πρακτικές επιστημονικές μελέτες και ζητώ να επανεξεταστεί, λαμβάνοντας υπόψη εμπεριστατωμένες μελέτες και γνώσεις από καταρτισμένα και εξειδικευμένα στον τομέα της αλιείας, άτομα.

Καμία συστηματική μελέτη δεν έχει αποδείξει ότι το συγκεκριμένο εργαλείο, το οποίο χρησιμοποιείται στον ελλαδικό χώρο ήδη από τον 12ο αιώνα π.Χ., πρέπει να καταργηθεί, ούτε ότι η κατάργησή του θα επιφέρει συγκεκριμένα οφέλη. Αντίθετα, έχει εκπονηθεί διαχειριστική μελέτη από το ΕΛΚΕΘΕ και η Ελλάδα, όπως και άλλες μεσογειακές χώρες της ΕΕ, είχε υποβάλει ειδικό διαχειριστικό σχέδιο για την κατ’ εξαίρεση χρήση του εργαλείου, το οποίο εγκρίθηκε από την αρμόδια Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή Αλιείας της ΕΕ. Αντί, λοιπόν, η χώρα να εκδώσει το απαιτούμενο ΦΕΚ για την ειδική και ελεγχόμενη λειτουργία του εργαλείου, επιλέγει αιφνιδιαστικά να το καταργήσει.
Την ίδια στιγμή, οι υπόλοιπες μεσογειακές χώρες της ΕΕ διατηρούν τη δυνατότητα χρήσης του, εφαρμόζοντας ειδικούς κανονισμούς και περιορισμούς. Ως αποτέλεσμα, η Ελλάδα δεν θα μπορεί πλέον να αλιεύει το παραδοσιακό «μαριδάκι», το οποίο δεν παρουσιάζει κανένα πρόβλημα στις εκτιμήσεις αποθεμάτων, ενώ την ίδια στιγμή μπορεί να το εισάγει από γειτονικές χώρες που αλιεύουν τα ίδια αποθέματα. Πρόκειται, ουσιαστικά, για έναν παραλογισμό.
Παράλληλα, η βιντσότρατα, με κατάλληλες τροποποιήσεις και υπό αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για τη μαζική αλίευση ξενικών και λεσσεψιανών ειδών, τα οποία έχουν πλέον εξαπλωθεί σε μεγάλο βαθμό, ιδιαίτερα στην πολύ ρηχή παράκτια ζώνη όπου μπορεί να δραστηριοποιηθεί το συγκεκριμένο εργαλείο. Η δυνατότητα αυτή έχει ήδη διερευνηθεί και τεκμηριωθεί μέσα από πειραματικές αλιείες στο πλαίσιο σχετικών μελετών.
Σήμερα έχει απομείνει ένας πολύ περιορισμένος αριθμός σκαφών με τη συγκεκριμένη άδεια. Η πλήρης κατάργησή της δεν θα σημαίνει μόνο την οριστική απώλεια μιας παραδοσιακής μορφής παράκτιας αλιείας, αλλά και την απώλεια ενός δυνητικά χρήσιμου εργαλείου για την αντιμετώπιση μιας σύγχρονης και ολοένα εντονότερης πρόκλησης: της μεγάλης αύξησης των ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών στην παράκτια ζώνη.
Ο νομοθέτης θα πρέπει, επομένως, να λάβει σοβαρά υπόψη τις διαθέσιμες ειδικές επιστημονικές μελέτες και τα υφιστάμενα δεδομένα, αντί να αγνοεί τεκμηριωμένες επιστημονικές προσεγγίσεις και να οδηγείται σε οριζόντιες απαγορεύσεις, ενδεχομένως υπό την επιρροή γενικών αντιλήψεων που διαδίδονται στη δημόσια συζήτηση χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση.