Η ρύθμιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των Ψυχολόγων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διατάξεις του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου και μπορεί να επιλύσει μια θεσμική εκκρεμότητα πολλών δεκαετιών.
Ακριβώς λόγω της βαρύτητας της διάταξης, θεωρώ ότι το άρθρο 23 χρειάζεται να επανεξεταστεί σε τρία συγκεκριμένα σημεία, ώστε να βρίσκεται σε συνέχεια με τη θεμελιώδη αντίληψη του ν. 991/1979 για το επάγγελμα του Ψυχολόγου και να ανταποκρίνεται στη σύγχρονη επιστημονική και επαγγελματική πραγματικότητα.
1. Τα επαγγελματικά δικαιώματα πρέπει να θεμελιώνονται πρωτίστως στην Επιστήμη της Ψυχολογίας και όχι στο εκάστοτε πρόγραμμα σπουδών
Το άρθρο 23 ορίζει ότι:
«Τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων απορρέουν από το πρόγραμμα σπουδών που έχουν παρακολουθήσει και από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο καθορισμού επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων των αντίστοιχων τμημάτων, σε συνδυασμό με την άδεια άσκησης επαγγέλματος [...]».
Η διατύπωση αυτή διαφοροποιείται ως προς τη λογική της από τη θεμελιώδη διάταξη του ν. 991/1979, ο οποίος προσδιορίζει το έργο του Ψυχολόγου με αναφορά στις «καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της Επιστήμης της Ψυχολογίας».
Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστική.
Το πρόγραμμα σπουδών αποτελεί την ακαδημαϊκή βάση για την απόκτηση του πτυχίου Ψυχολογίας και, σε συνδυασμό με τις νόμιμες προϋποθέσεις, της άδειας άσκησης επαγγέλματος. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί το μοναδικό ή πρωτεύον εννοιολογικό πλαίσιο από το οποίο απορρέει το επιστημονικό και επαγγελματικό έργο του Ψυχολόγου.
Η Ψυχολογία αποτελεί αυτοτελή και διαρκώς εξελισσόμενη επιστήμη. Τα προγράμματα σπουδών διαφοροποιούνται μεταξύ Πανεπιστημίων και μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, ενώ η επιστημονική γνώση, οι μέθοδοι και τα πεδία εφαρμογής της Ψυχολογίας συνεχίζουν να εξελίσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής ενός Ψυχολόγου.
Για τον λόγο αυτό θεωρώ σημαντικό να διατηρηθεί η ιδιαίτερα εύστοχη θεμελιώδης αρχή του ν. 991/1979: σημείο αναφοράς για το έργο και τα επαγγελματικά δικαιώματα του Ψυχολόγου να αποτελεί πρωτίστως η ίδια η Επιστήμη της Ψυχολογίας και οι καθιερωμένες αρχές και μέθοδοί της, σε συνδυασμό βεβαίως με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και την άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Μια τέτοια διατύπωση είναι περισσότερο διαχρονική, επιστημονικά συνεπής και συμβατή με τον χαρακτήρα της Ψυχολογίας ως αυτοτελούς επιστήμης και του Ψυχολόγου ως επιστημονικού επαγγέλματος.
2. Ρητή συμμετοχή του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων στον καθορισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων
Το άρθρο 23 προβλέπει ότι τα επαγγελματικά δικαιώματα θα καθοριστούν με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας, κατόπιν γνώμης του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας.
Με το ίδιο, όμως, νομοσχέδιο συστήνεται για πρώτη φορά ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων ως ΝΠΔΔ, με αποστολή, μεταξύ άλλων, τη θεσμική εκπροσώπηση του κλάδου και την κατοχύρωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των Ψυχολόγων.
Δημιουργείται επομένως ένα θεσμικό παράδοξο: ο επίσημος φορέας δημοσίου δικαίου των Ψυχολόγων, ένας από τους σκοπούς του οποίου είναι ακριβώς η κατοχύρωση των επαγγελματικών τους δικαιωμάτων, δεν προβλέπεται ρητά ως γνωμοδοτικό όργανο κατά την έκδοση της κανονιστικής πράξης που θα καθορίσει αυτά τα δικαιώματα.
Προτείνεται, συνεπώς, να προβλεφθεί ρητά η υποχρεωτική γνώμη του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων πριν από την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος.
Η συμμετοχή αυτή δεν υποκαθιστά την αρμοδιότητα της Πολιτείας ή του ΚΕΣΥ. Εξασφαλίζει όμως ότι η Πολιτεία θα λαμβάνει θεσμικά υπόψη την επιστημονική και επαγγελματική θέση του ίδιου του ΝΠΔΔ που εκπροσωπεί τους Ψυχολόγους.
3. Διατήρηση της διακλαδικής λογικής του ν. 991/1979
Το άρθρο 23 προβλέπει την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος με πρόταση αποκλειστικά του Υπουργού Υγείας.
Η Ψυχολογία, όμως, δεν αποτελεί επιστήμη και επάγγελμα αποκλειστικά του χώρου της Υγείας.
Το επιστημονικό και επαγγελματικό έργο των Ψυχολόγων εκτείνεται, μεταξύ άλλων, στην Υγεία και την Ψυχική Υγεία, στην Εκπαίδευση, στην Εργασία και τους Οργανισμούς, στη Δικαιοσύνη, στην Κοινότητα, στην έρευνα και σε άλλα πεδία εφαρμογής της Ψυχολογίας.
Αξίζει να επισημανθεί ότι ο ίδιος ο ν. 991/1979 είχε λάβει υπόψη αυτή τη διακλαδική φύση του επαγγέλματος, προβλέποντας στο άρθρο 7 συμμετοχή του αρμόδιου για την Παιδεία Υπουργού και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών κατά τον καθορισμό του έργου του Ψυχολόγου κατά κλάδους Ψυχολογίας.
Θα ήταν επομένως σκόπιμο η νέα ρύθμιση, αντί να περιορίσει τη διαδικασία αποκλειστικά στο Υπουργείο Υγείας, να διατηρήσει αυτή τη σημαντική θεσμική αρχή.
Προτείνεται η συμμετοχή των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών όταν το αντικείμενο του Προεδρικού Διατάγματος αφορά αντίστοιχα πεδία άσκησης της Ψυχολογίας.
Προτεινόμενη κατεύθυνση αναδιατύπωσης
Με βάση τα παραπάνω, προτείνεται το άρθρο 23 να αναδιατυπωθεί ώστε:
α) να διατηρεί ως θεμελιώδες σημείο αναφοράς για το έργο και τα επαγγελματικά δικαιώματα του Ψυχολόγου την Επιστήμη της Ψυχολογίας και τις καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της,
β) να προβλέπει ρητά τη γνώμη του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων και
γ) να προβλέπει, όπου συντρέχει αρμοδιότητα, τη συμμετοχή των συναρμόδιων Υπουργών.
Ως προς το πρώτο σκέλος, θα μπορούσε ενδεικτικά να προβλεφθεί ότι:
«Τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων απορρέουν από το επιστημονικό αντικείμενο της Ψυχολογίας και τις καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της Επιστήμης της Ψυχολογίας, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και σε συνδυασμό με την άδεια άσκησης επαγγέλματος [...]».
Και ως προς τη διαδικασία καθορισμού τους:
«[...] καθορίζονται με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας και, κατά περίπτωση, των συναρμόδιων Υπουργών, κατόπιν γνώμης του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας και του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων.»
Με τις παραπάνω τροποποιήσεις δεν ανατρέπεται η κατεύθυνση του άρθρου 23. Αντιθέτως, ενισχύεται.
Διατηρείται η θεμελιώδης επιστημονική αντίληψη του ν. 991/1979, αναγνωρίζεται η Ψυχολογία ως αυτοτελής και εξελισσόμενη επιστήμη, κατοχυρώνεται ο θεσμικός ρόλος του νεοσύστατου Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων και διασφαλίζεται ότι ο καθορισμός των επαγγελματικών δικαιωμάτων θα λαμβάνει υπόψη το πλήρες εύρος των πεδίων στα οποία ασκείται το επάγγελμα του Ψυχολόγου.
Νικόλαος Σίδερης, MSc
Ψυχολόγος
Αρ. Αδείας: 1828/4-11-2013 - Δ/ νση Δημόσιας Υγείας Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας
Ακριβώς λόγω της βαρύτητας της διάταξης, θεωρώ ότι το άρθρο 23 χρειάζεται να επανεξεταστεί σε τρία συγκεκριμένα σημεία, ώστε να βρίσκεται σε συνέχεια με τη θεμελιώδη αντίληψη του ν. 991/1979 για το επάγγελμα του Ψυχολόγου και να ανταποκρίνεται στη σύγχρονη επιστημονική και επαγγελματική πραγματικότητα.
1. Τα επαγγελματικά δικαιώματα πρέπει να θεμελιώνονται πρωτίστως στην Επιστήμη της Ψυχολογίας και όχι στο εκάστοτε πρόγραμμα σπουδών
Το άρθρο 23 ορίζει ότι:
«Τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων απορρέουν από το πρόγραμμα σπουδών που έχουν παρακολουθήσει και από το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο καθορισμού επαγγελματικών δικαιωμάτων των πτυχιούχων των αντίστοιχων τμημάτων, σε συνδυασμό με την άδεια άσκησης επαγγέλματος [...]».
Η διατύπωση αυτή διαφοροποιείται ως προς τη λογική της από τη θεμελιώδη διάταξη του ν. 991/1979, ο οποίος προσδιορίζει το έργο του Ψυχολόγου με αναφορά στις «καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της Επιστήμης της Ψυχολογίας».
Η διάκριση αυτή είναι ουσιαστική.
Το πρόγραμμα σπουδών αποτελεί την ακαδημαϊκή βάση για την απόκτηση του πτυχίου Ψυχολογίας και, σε συνδυασμό με τις νόμιμες προϋποθέσεις, της άδειας άσκησης επαγγέλματος. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί το μοναδικό ή πρωτεύον εννοιολογικό πλαίσιο από το οποίο απορρέει το επιστημονικό και επαγγελματικό έργο του Ψυχολόγου.
Η Ψυχολογία αποτελεί αυτοτελή και διαρκώς εξελισσόμενη επιστήμη. Τα προγράμματα σπουδών διαφοροποιούνται μεταξύ Πανεπιστημίων και μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, ενώ η επιστημονική γνώση, οι μέθοδοι και τα πεδία εφαρμογής της Ψυχολογίας συνεχίζουν να εξελίσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής ενός Ψυχολόγου.
Για τον λόγο αυτό θεωρώ σημαντικό να διατηρηθεί η ιδιαίτερα εύστοχη θεμελιώδης αρχή του ν. 991/1979: σημείο αναφοράς για το έργο και τα επαγγελματικά δικαιώματα του Ψυχολόγου να αποτελεί πρωτίστως η ίδια η Επιστήμη της Ψυχολογίας και οι καθιερωμένες αρχές και μέθοδοί της, σε συνδυασμό βεβαίως με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και την άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Μια τέτοια διατύπωση είναι περισσότερο διαχρονική, επιστημονικά συνεπής και συμβατή με τον χαρακτήρα της Ψυχολογίας ως αυτοτελούς επιστήμης και του Ψυχολόγου ως επιστημονικού επαγγέλματος.
2. Ρητή συμμετοχή του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων στον καθορισμό των επαγγελματικών δικαιωμάτων
Το άρθρο 23 προβλέπει ότι τα επαγγελματικά δικαιώματα θα καθοριστούν με Προεδρικό Διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας, κατόπιν γνώμης του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας.
Με το ίδιο, όμως, νομοσχέδιο συστήνεται για πρώτη φορά ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων ως ΝΠΔΔ, με αποστολή, μεταξύ άλλων, τη θεσμική εκπροσώπηση του κλάδου και την κατοχύρωση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των Ψυχολόγων.
Δημιουργείται επομένως ένα θεσμικό παράδοξο: ο επίσημος φορέας δημοσίου δικαίου των Ψυχολόγων, ένας από τους σκοπούς του οποίου είναι ακριβώς η κατοχύρωση των επαγγελματικών τους δικαιωμάτων, δεν προβλέπεται ρητά ως γνωμοδοτικό όργανο κατά την έκδοση της κανονιστικής πράξης που θα καθορίσει αυτά τα δικαιώματα.
Προτείνεται, συνεπώς, να προβλεφθεί ρητά η υποχρεωτική γνώμη του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων πριν από την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος.
Η συμμετοχή αυτή δεν υποκαθιστά την αρμοδιότητα της Πολιτείας ή του ΚΕΣΥ. Εξασφαλίζει όμως ότι η Πολιτεία θα λαμβάνει θεσμικά υπόψη την επιστημονική και επαγγελματική θέση του ίδιου του ΝΠΔΔ που εκπροσωπεί τους Ψυχολόγους.
3. Διατήρηση της διακλαδικής λογικής του ν. 991/1979
Το άρθρο 23 προβλέπει την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος με πρόταση αποκλειστικά του Υπουργού Υγείας.
Η Ψυχολογία, όμως, δεν αποτελεί επιστήμη και επάγγελμα αποκλειστικά του χώρου της Υγείας.
Το επιστημονικό και επαγγελματικό έργο των Ψυχολόγων εκτείνεται, μεταξύ άλλων, στην Υγεία και την Ψυχική Υγεία, στην Εκπαίδευση, στην Εργασία και τους Οργανισμούς, στη Δικαιοσύνη, στην Κοινότητα, στην έρευνα και σε άλλα πεδία εφαρμογής της Ψυχολογίας.
Αξίζει να επισημανθεί ότι ο ίδιος ο ν. 991/1979 είχε λάβει υπόψη αυτή τη διακλαδική φύση του επαγγέλματος, προβλέποντας στο άρθρο 7 συμμετοχή του αρμόδιου για την Παιδεία Υπουργού και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών κατά τον καθορισμό του έργου του Ψυχολόγου κατά κλάδους Ψυχολογίας.
Θα ήταν επομένως σκόπιμο η νέα ρύθμιση, αντί να περιορίσει τη διαδικασία αποκλειστικά στο Υπουργείο Υγείας, να διατηρήσει αυτή τη σημαντική θεσμική αρχή.
Προτείνεται η συμμετοχή των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών όταν το αντικείμενο του Προεδρικού Διατάγματος αφορά αντίστοιχα πεδία άσκησης της Ψυχολογίας.
Προτεινόμενη κατεύθυνση αναδιατύπωσης
Με βάση τα παραπάνω, προτείνεται το άρθρο 23 να αναδιατυπωθεί ώστε:
α) να διατηρεί ως θεμελιώδες σημείο αναφοράς για το έργο και τα επαγγελματικά δικαιώματα του Ψυχολόγου την Επιστήμη της Ψυχολογίας και τις καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της,
β) να προβλέπει ρητά τη γνώμη του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων και
γ) να προβλέπει, όπου συντρέχει αρμοδιότητα, τη συμμετοχή των συναρμόδιων Υπουργών.
Ως προς το πρώτο σκέλος, θα μπορούσε ενδεικτικά να προβλεφθεί ότι:
«Τα επαγγελματικά δικαιώματα των ψυχολόγων απορρέουν από το επιστημονικό αντικείμενο της Ψυχολογίας και τις καθιερωμένες αρχές και μεθόδους της Επιστήμης της Ψυχολογίας, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο και σε συνδυασμό με την άδεια άσκησης επαγγέλματος [...]».
Και ως προς τη διαδικασία καθορισμού τους:
«[...] καθορίζονται με προεδρικό διάταγμα, το οποίο εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Υγείας και, κατά περίπτωση, των συναρμόδιων Υπουργών, κατόπιν γνώμης του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας και του Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων.»
Με τις παραπάνω τροποποιήσεις δεν ανατρέπεται η κατεύθυνση του άρθρου 23. Αντιθέτως, ενισχύεται.
Διατηρείται η θεμελιώδης επιστημονική αντίληψη του ν. 991/1979, αναγνωρίζεται η Ψυχολογία ως αυτοτελής και εξελισσόμενη επιστήμη, κατοχυρώνεται ο θεσμικός ρόλος του νεοσύστατου Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων και διασφαλίζεται ότι ο καθορισμός των επαγγελματικών δικαιωμάτων θα λαμβάνει υπόψη το πλήρες εύρος των πεδίων στα οποία ασκείται το επάγγελμα του Ψυχολόγου.
Νικόλαος Σίδερης, MSc
Ψυχολόγος
Αρ. Αδείας: 1828/4-11-2013 - Δ/ νση Δημόσιας Υγείας Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας
Σχετικά με τη δυνατότητα συστέγασης ψυχολόγων με άλλους επαγγελματίες.
Θα ήταν χρήσιμο να προβλεφθεί ρητά η δυνατότητα συστέγασης ψυχολόγων με άλλους επαγγελματίες, υπό την προϋπόθεση ότι κάθε επαγγελματίας διατηρεί την επαγγελματική του αυτοτέλεια και τηρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις άσκησης κάθε επαγγέλματος.
Η σαφής ρύθμιση του ζητήματος θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για περιπτώσεις στις οποίες οι επαγγελματίες διαθέτουν διακριτούς και αυτοτελείς χώρους εργασίας, κοινόχρηστο χώρο εισόδου ή αναμονής και διακριτή επαγγελματική σήμανση, χωρίς κοινή παροχή υπηρεσιών ή σύγχυση ως προς την επαγγελματική τους ιδιότητα.
Μια τέτοια πρόβλεψη θα συνέβαλλε στην ασφάλεια δικαίου και στην αποφυγή διαφορετικών ερμηνειών ως προς το πλαίσιο επαγγελματικής εγκατάστασης και λειτουργίας των ψυχολόγων.
Θα ήταν χρήσιμο να προβλεφθεί ρητά η δυνατότητα συστέγασης ψυχολόγων με άλλους επαγγελματίες, υπό την προϋπόθεση ότι κάθε επαγγελματίας διατηρεί την επαγγελματική του αυτοτέλεια και τηρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις άσκησης κάθε επαγγέλματος.
Η σαφής ρύθμιση του ζητήματος θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για περιπτώσεις στις οποίες οι επαγγελματίες διαθέτουν διακριτούς και αυτοτελείς χώρους εργασίας, κοινόχρηστο χώρο εισόδου ή αναμονής και διακριτή επαγγελματική σήμανση, χωρίς κοινή παροχή υπηρεσιών ή σύγχυση ως προς την επαγγελματική τους ιδιότητα.
Μια τέτοια πρόβλεψη θα συνέβαλλε στην ασφάλεια δικαίου και στην αποφυγή διαφορετικών ερμηνειών ως προς το πλαίσιο επαγγελματικής εγκατάστασης και λειτουργίας των ψυχολόγων.
Το προτεινόμενο Άρθρο 23, αντί να θωρακίζει το επάγγελμα του ψυχολόγου και να προστατεύει τη δημόσια υγεία, δημιουργεί ένα επικίνδυνο και άδικο παράδοξο: στρέφεται αποκλειστικά και τιμωρητικά εναντίον των ήδη νόμιμων, αδειοδοτημένων επαγγελματιών, αφήνοντας στο απόλυτο απυρόβλητο την «άγρια δύση» της παράνομης αντιποίησης της ψυχοθεραπείας.
Συγκεκριμένα, οι ρυθμίσεις του άρθρου αυτού, σε συνδυασμό με τις διατάξεις περί υποχρεωτικής εγγραφής σε διορισμένα από την εκτελεστική εξουσία όργανα και την απειλή αναστολής της άδειας άσκησης επαγγέλματος, μετατρέπουν τους ψυχολόγους σε ομήρους γραφειοκρατικών μηχανισμών και φορολογικών επιβαρύνσεων, χωρίς να κατοχυρώνουν απολύτως κανένα ουσιαστικό επαγγελματικό δικαίωμα ούτε τα κεκτημένα έτη κλινικής και ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης εκατοντάδων επαγγελματιών.
Την ίδια ακριβώς στιγμή, οι ανώνυμοι «life coaches», οι «σύμβουλοι» και οι κάθε είδους ανειδίκευτοι δήθεν «θεραπευτές» που λυμαίνονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την αγορά χωρίς κανένα πτυχίο ψυχολογίας, εξακολουθούν να δρουν εντελώς ανεξέλεγκτα, καθώς ο όρος «ψυχοθεραπευτής» παραμένει αόριστος και απροστάτευτος. Το παράδοξο είναι ότι βλέπουμε πολλούς από αυτούς να ζητάνε την κατοχύρωση του όρου «ψυχοθεραπείας» και να διαχωριστεί από τους ψυχολόγους που βάση νόμου ασκούν ψυχολογική θεραπεία εδώ και δεκαετίες!
Ως εκ τούτου, απαιτείται η άμεση τροποποίηση του νομοσχεδίου με τις εξής παρεμβάσεις:
1. Νομική κατοχύρωση και προστασία του τίτλου του «ψυχοθεραπευτή»: Θέσπιση αυστηρών ελάχιστων προϋποθέσεων εκπαίδευσης, εποπτείας και κλινικής πρακτικής, ώστε να διώκεται ποινικά και αποτελεσματικά η αντιποίηση της ψυχοθεραπείας από πρόσωπα που στερούνται βασικού πτυχίου Ψυχολογίας.
2. Ρητή μεταβατική διάταξη κεκτημένων δικαιωμάτων: Αναγνώριση και κατοχύρωση των επαγγελματιών ψυχολόγων που ασκούν ήδη νόμιμα ψυχοθεραπευτικό έργο με πολυετή ιδιωτική και διεθνώς πιστοποιημένη εκπαίδευση (στα πρότυπα των ευρωπαϊκών προτύπων, όπως η EAP), χωρίς να αιωρείται η απειλή αναστολής της άδειάς τους.
3. Αυστηρή δίωξη της πραγματικής παρανομίας: Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών απέναντι σε πλατφόρμες, κέντρα και ιδιώτες που παρέχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και ψυχοεκπαίδευσης στα social media χωρίς καμία επιστημονική πιστοποίηση, αντί να εξαντλείται η αυστηρότητα στους νόμιμους και ελεγχόμενους επιστήμονες.
4. Θεσμική αυτονομία και διαφάνεια: Αφαίρεση του ελέγχου από διορισμένες επιτροπές και διασφάλιση ότι οι κανόνες δεοντολογίας και τα επαγγελματικά δικαιώματα θα χαράσσονται με τη σύμφωνη γνώμη και ενεργό συμμετρική εκπροσώπηση των ίδιων των εκλεγμένων φορέων του κλάδου.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύσει τον πολίτη από τους πραγματικούς κινδύνους της αγοράς και όχι να ποινικοποιεί την αδειοδοτημένη επιστημονική κοινότητα.
Συγκεκριμένα, οι ρυθμίσεις του άρθρου αυτού, σε συνδυασμό με τις διατάξεις περί υποχρεωτικής εγγραφής σε διορισμένα από την εκτελεστική εξουσία όργανα και την απειλή αναστολής της άδειας άσκησης επαγγέλματος, μετατρέπουν τους ψυχολόγους σε ομήρους γραφειοκρατικών μηχανισμών και φορολογικών επιβαρύνσεων, χωρίς να κατοχυρώνουν απολύτως κανένα ουσιαστικό επαγγελματικό δικαίωμα ούτε τα κεκτημένα έτη κλινικής και ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης εκατοντάδων επαγγελματιών.
Την ίδια ακριβώς στιγμή, οι ανώνυμοι «life coaches», οι «σύμβουλοι» και οι κάθε είδους ανειδίκευτοι δήθεν «θεραπευτές» που λυμαίνονται τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την αγορά χωρίς κανένα πτυχίο ψυχολογίας, εξακολουθούν να δρουν εντελώς ανεξέλεγκτα, καθώς ο όρος «ψυχοθεραπευτής» παραμένει αόριστος και απροστάτευτος. Το παράδοξο είναι ότι βλέπουμε πολλούς από αυτούς να ζητάνε την κατοχύρωση του όρου «ψυχοθεραπείας» και να διαχωριστεί από τους ψυχολόγους που βάση νόμου ασκούν ψυχολογική θεραπεία εδώ και δεκαετίες!
Ως εκ τούτου, απαιτείται η άμεση τροποποίηση του νομοσχεδίου με τις εξής παρεμβάσεις:
1. Νομική κατοχύρωση και προστασία του τίτλου του «ψυχοθεραπευτή»: Θέσπιση αυστηρών ελάχιστων προϋποθέσεων εκπαίδευσης, εποπτείας και κλινικής πρακτικής, ώστε να διώκεται ποινικά και αποτελεσματικά η αντιποίηση της ψυχοθεραπείας από πρόσωπα που στερούνται βασικού πτυχίου Ψυχολογίας.
2. Ρητή μεταβατική διάταξη κεκτημένων δικαιωμάτων: Αναγνώριση και κατοχύρωση των επαγγελματιών ψυχολόγων που ασκούν ήδη νόμιμα ψυχοθεραπευτικό έργο με πολυετή ιδιωτική και διεθνώς πιστοποιημένη εκπαίδευση (στα πρότυπα των ευρωπαϊκών προτύπων, όπως η EAP), χωρίς να αιωρείται η απειλή αναστολής της άδειάς τους.
3. Αυστηρή δίωξη της πραγματικής παρανομίας: Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών απέναντι σε πλατφόρμες, κέντρα και ιδιώτες που παρέχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και ψυχοεκπαίδευσης στα social media χωρίς καμία επιστημονική πιστοποίηση, αντί να εξαντλείται η αυστηρότητα στους νόμιμους και ελεγχόμενους επιστήμονες.
4. Θεσμική αυτονομία και διαφάνεια: Αφαίρεση του ελέγχου από διορισμένες επιτροπές και διασφάλιση ότι οι κανόνες δεοντολογίας και τα επαγγελματικά δικαιώματα θα χαράσσονται με τη σύμφωνη γνώμη και ενεργό συμμετρική εκπροσώπηση των ίδιων των εκλεγμένων φορέων του κλάδου.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύσει τον πολίτη από τους πραγματικούς κινδύνους της αγοράς και όχι να ποινικοποιεί την αδειοδοτημένη επιστημονική κοινότητα.
Μερικές σκέψεις διαβάζοντας το νόμο και διαπιστώνοντας την αοριστία του και την ανεπάρκεια του να λύσει διαχρονικά προβλήματα στον τομέα μας.
1) Απαιτείται απαρίθμηση των δικαιωμάτων των ψυχολόγων. Όχι γενικά κι αόριστα όπως γράφεται εδώ στο σχέδιο νόμου
2) απαιτείται θεσμική κατοχύρωση του επαγγέλματος του ψυχοθεραπευτή και διάκριση του απ' το επάγγελμα του ψυχολόγου. Ποιες πράξεις και υπό ποιες προϋποθέσεις ασκεί το επάγγελμα ο καθένας απ' αυτούς
3) απαιτείται να προβλεφθούν κριτήρια λειτουργίας για τα κέντρα που εκπαιδεύουν άτομα στην ψυχοθεραπεία.
1) Απαιτείται απαρίθμηση των δικαιωμάτων των ψυχολόγων. Όχι γενικά κι αόριστα όπως γράφεται εδώ στο σχέδιο νόμου
2) απαιτείται θεσμική κατοχύρωση του επαγγέλματος του ψυχοθεραπευτή και διάκριση του απ' το επάγγελμα του ψυχολόγου. Ποιες πράξεις και υπό ποιες προϋποθέσεις ασκεί το επάγγελμα ο καθένας απ' αυτούς
3) απαιτείται να προβλεφθούν κριτήρια λειτουργίας για τα κέντρα που εκπαιδεύουν άτομα στην ψυχοθεραπεία.
Η αντικατάσταση του άρθρου 7 του ν. 991/1979 καταργεί τη μόνη διάταξη που όριζε στον νόμο το περιεχόμενο του επαγγέλματος του ψυχολόγου, χωρίς να θέτει τίποτε στη θέση της. Το εύρος των δικαιωμάτων παραπέμπεται εξ ολοκλήρου σε μελλοντικό προεδρικό διάταγμα, χωρίς προθεσμία έκδοσης, χωρίς ουσιαστικά κριτήρια στον εξουσιοδοτικό κανόνα και χωρίς θεσμική συμμετοχή του υπό σύσταση Πανελλήνιου Συλλόγου Ψυχολόγων. Δημιουργείται έτσι περίοδος κανονιστικού κενού για επαγγελματίες που ήδη ασκούν νομίμως το επάγγελμα.
Ιδιαίτερο ζήτημα ασφάλειας δικαίου εγείρει η πρόβλεψη ότι τα δικαιώματα απορρέουν από «το πρόγραμμα σπουδών που έχουν παρακολουθήσει». Καθιερώνεται για πρώτη φορά το ατομικό πρόγραμμα σπουδών ως κριτήριο του εύρους των επαγγελματικών πράξεων, ανεξάρτητα από την άδεια άσκησης επαγγέλματος. Αυτό επιτρέπει διαφοροποίηση δικαιωμάτων μεταξύ νομίμως αδειοδοτημένων ψυχολόγων και, σε συνδυασμό με τη διάταξη για την αντιποίηση, δημιουργεί ουσιώδη αβεβαιότητα, ιδίως για όσους έλαβαν άδεια βάσει απόφασης αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων ή επαγγελματικής ισοδυναμίας του ΣΑΕΠ/ΑΤΕΕΝ, κατ' εφαρμογή του π.δ. 38/2010 και της Οδηγίας 2005/36/ΕΚ. Στις περιπτώσεις αυτές η επάρκεια των σπουδών έχει ήδη κριθεί με ατομική διοικητική πράξη, η οποία δεν μπορεί να επανακρίνεται εμμέσως μέσω κανονιστικής ρύθμισης.
Προτείνονται δύο τροποποιήσεις:
α) Τα επαγγελματικά δικαιώματα να απορρέουν ενιαία από την άδεια άσκησης επαγγέλματος. Το πρόγραμμα σπουδών να λαμβάνεται υπόψη μόνο για τυχόν πρόσθετες ειδικεύσεις ή εξειδικεύσεις, οι οποίες να ορίζονται ρητά και εξαντλητικά.
β) Να προστεθεί μεταβατική διάταξη που να διασφαλίζει ότι οι κάτοχοι άδειας άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου κατά την έναρξη ισχύος του νόμου διατηρούν αμετάβλητα τα δικαιώματά τους, περιλαμβανομένων όσων έλαβαν άδεια βάσει απόφασης ΣΑΕΠ/ΑΤΕΕΝ, και ότι το προεδρικό διάταγμα δεν μπορεί να τα περιορίσει αναδρομικά.
Ιδιαίτερο ζήτημα ασφάλειας δικαίου εγείρει η πρόβλεψη ότι τα δικαιώματα απορρέουν από «το πρόγραμμα σπουδών που έχουν παρακολουθήσει». Καθιερώνεται για πρώτη φορά το ατομικό πρόγραμμα σπουδών ως κριτήριο του εύρους των επαγγελματικών πράξεων, ανεξάρτητα από την άδεια άσκησης επαγγέλματος. Αυτό επιτρέπει διαφοροποίηση δικαιωμάτων μεταξύ νομίμως αδειοδοτημένων ψυχολόγων και, σε συνδυασμό με τη διάταξη για την αντιποίηση, δημιουργεί ουσιώδη αβεβαιότητα, ιδίως για όσους έλαβαν άδεια βάσει απόφασης αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων ή επαγγελματικής ισοδυναμίας του ΣΑΕΠ/ΑΤΕΕΝ, κατ' εφαρμογή του π.δ. 38/2010 και της Οδηγίας 2005/36/ΕΚ. Στις περιπτώσεις αυτές η επάρκεια των σπουδών έχει ήδη κριθεί με ατομική διοικητική πράξη, η οποία δεν μπορεί να επανακρίνεται εμμέσως μέσω κανονιστικής ρύθμισης.
Προτείνονται δύο τροποποιήσεις:
α) Τα επαγγελματικά δικαιώματα να απορρέουν ενιαία από την άδεια άσκησης επαγγέλματος. Το πρόγραμμα σπουδών να λαμβάνεται υπόψη μόνο για τυχόν πρόσθετες ειδικεύσεις ή εξειδικεύσεις, οι οποίες να ορίζονται ρητά και εξαντλητικά.
β) Να προστεθεί μεταβατική διάταξη που να διασφαλίζει ότι οι κάτοχοι άδειας άσκησης επαγγέλματος ψυχολόγου κατά την έναρξη ισχύος του νόμου διατηρούν αμετάβλητα τα δικαιώματά τους, περιλαμβανομένων όσων έλαβαν άδεια βάσει απόφασης ΣΑΕΠ/ΑΤΕΕΝ, και ότι το προεδρικό διάταγμα δεν μπορεί να τα περιορίσει αναδρομικά.
Συνεισφέρετε στον δημόσιο διάλογο!
Γράψτε το σχόλιό σας
Μπορείτε να συμμετέχετε χωρίς λογαριασμό, επιβεβαιώνοντας μόνο το email σας, ή με σύνδεση μέσω TaxisNet, που επιβεβαιώνει την ταυτότητά σας. Σε κάθε περίπτωση, εσείς επιλέγετε αν το όνομά σας θα εμφανίζεται δημόσια στο σχόλιό σας.