Άρθρο 32 – Αρμοδιότητες του Εθνικού Παρατηρητηρίου

Προτείνω να αποσαφηνιστεί ότι η συνεργασία με την ψυχιατρική και τους ιατρικούς φορείς έχει διεπιστημονικό χαρακτήρα και δεν συνιστά σχέση ιεραρχικής υπαγωγής της ψυχοθεραπείας ή των ψυχολόγων στην ψυχιατρική.

Η ψυχιατρική και η ψυχολογία είναι διακριτά επιστημονικά πεδία, με διαφορετική εκπαίδευση, επιστημονικό αντικείμενο και επαγγελματικό ρόλο. Η αναγκαία συνεργασία μεταξύ τους δεν θα πρέπει να μετατρέπεται σε θεσμική ιεράρχηση.

Ζητείται, επομένως, η τροποποίηση του άρθρου 32 ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη θεσμική συμμετοχή της ψυχολογίας στο σχετικό πλαίσιο.

Θεωρώ απαραίτητο το υπο διαμόρφωση θεσμικό πλαίσιο να αναγνωρίζει τον ουσιαστικό ρόλο των Κοινωνικών Λειτουργών στο χώρο της ψυχικής υγείας και της ψυχοθεραπείας. Η Κοινωνική Εργασία αποτελεί θεσμοθετημένο επιστημονικό επάγγελμα, με άδεια άσκησης επαγγέλματος και κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα στον χώρο της ψυχικής υγείας, σύμφωνα με το Π.Δ. 50/1989. Αποτελεί κατεξοχήν διεπιστημονικό κλάδο και πολλοί κοινωνικοί λειτουργοί διαθέτουν πολυετή εξειδικευμένη εκπαίδευση σε αναγνωρισμένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις.

Για το λόγο αυτό, στο Άρθρο 32 θα πρέπει να προβλεφθεί ρητά η δυνατότητα συμμετοχής των Κοινωνικών Λειτουργών σε αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά προγράμματα ψυχοθεραπείας, βάσει σαφών επιστημονικών κριτηρίων. Παράλληλα, στο Άρθρο 31 είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η εκπροσώπηση του θεσμοθετημένου φορέα του κλάδου, του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ - ΝΠΔΔ), στη σύνθεση του Παρατηρητήριου Ψυχοθεραπείας, ώστε να διασφαλίζεται η ουσιαστική πολυεπιστημονικότητα και η αντιπροσωπευτικότητα του οργάνου. Η συμπερίληψη των Κοινωνικών Λειτουργών εγγυάται τη διατήρηση της κοινωνικής και συστημικής διάστασης στη φροντίδα της ψυχικής υγείας στη χώρα μας.



Τέλος είναι αναγκαία η πρόβλεψη μεταβατικών διατάξεων για όσους έχουν ήδη ξεκινήσει πολυετή εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία πριν από την θέσπιση του νέου πλαισίου ώστε η ήδη πραγματοποιηθείσα εκπαίδευσή τους να αξιολογηθεί με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια και να μην απαξιωθεί αναδρομικά.

Βαΐου Δώρα, Κοινωνική Λειτουργός, Εκπ. Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
Μέλος Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ)

Στο εθνικό παρατηρητήριο ψυχοθεραπείας η κοινωνική εργασία έχει σημαντικό κομμάτι και σημαντική θέση.
Οι κοινωνικοί λειτουργοί μπορούν να γίνουν εξαιρετικοί ψυχοθεραπευτές, εφόσον συμπληρώσουν την απαιτούμενη πολυετή κλινική εκπαίδευση.
Ο συνδυασμός της βασικής τους κατάρτισης με την ψυχοθεραπεία προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα:
Ολιστική οπτική: Η επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας εκπαιδεύει τον επαγγελματία να βλέπει το άτομο μέσα στο κοινωνικό, οικογενειακό και οικονομικό του πλαίσιο (συστημική και βιοψυχοκοινωνική θεώρηση), κάτι που αποτελεί τεράστιο προσόν στην ψυχοθεραπεία.
Εμπειρία πεδίου: Έχουν εξοικείωση με ευάλωτες ομάδες, διαχείριση κρίσεων και πολύπλοκα κοινωνικά τραύματα, στοιχεία που ενισχύουν την ενσυναίσθηση και την ανθεκτικότητα στη θεραπευτική σχέση.
Διεθνής καταξίωση: Η επιτυχημένη πρακτική δεκαετιών σε χώρες όπως οι ΗΠΑ (όπου οι κλινικοί κοινωνικοί λειτουργοί διεξάγουν το μεγαλύτερο ποσοστό των ψυχοθεραπειών) αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα του μοντέλου.
Απαραίτητη προϋπόθεση παραμένει πάντα η αυστηρή και εξειδικευμένη μεταπτυχιακή εκπαίδευση σε αναγνωρισμένη θεραπευτική προσέγγιση, παράλληλα με προσωπική θεραπεία και συνεχή εποπτεία.

Αίτημα για πρόβλεψη μεταβατικής διάταξης και αναγνώριση σπουδαστών/αποφοίτων Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας

​Με την παρούσα παρέμβαση, θα ήθελα να θέσω υπόψη της δημόσιας διαβούλευσης την επιτακτική ανάγκη συμπερίληψης μεταβατικής διάταξης στην περίπτωση , για τους σπουδαστές και αποφοίτους προγραμμάτων Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας.

​Όταν εγγραφήκαμε στα εν λόγω προγράμματα, οι σχολές εκπαίδευσης λειτουργούσαν κανονικά επί σειρά ετών, βγάζοντας επαγγελματίες που ασκούσαν νομίμως το επάγγελμα στην αγορά εργασίας. Ως καλόπιστοι πολίτες, δεν είχαμε τον μηχανισμό ή την υποχρέωση να αμφισβητήσουμε τη λειτουργία δομών που το ίδιο το κράτος επιτηρούσε ή αναντίρρητα επιτρέπει να λειτουργούν. Το γεγονός ότι εκ των υστέρων προέκυψαν ζητήματα σχετικά με τις αδειοδοτήσεις ορισμένων σχολών, δεν μπορεί να επιβαρύνει αναδρομικά τους σπουδαστές που επένδυσαν χρόνο, χρήμα και προσπάθεια, βασιζόμενοι στην υφιστάμενη τότε κατάσταση και στις αναγνωρίσεις από έγκυρους φορείς, όπως η Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής (ΕΕΣ).

​Στην προσωπική μου περίπτωση:

​Διαθέτω ισχυρότατο επιστημονικό υπόβαθρο, καθώς είμαι Φαρμακοποιός (απόφοιτος απαιτητικού τμήματος ΑΕΙ ) – ένα επάγγελμα που σχετίζεται άμεσα με τον άνθρωπο, τη φροντίδα και την υγεία, γεγονός που θεωρώ ότι πρέπει να συνεκτιμάται θετικά.
​Έχω ολοκληρώσει ένα πλήρες και απαιτητικό πρόγραμμα εκπαίδευσης στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας, το οποίο περιλάμβανε εκατοντάδες ώρες θεωρίας, ατομικής θεραπείας, εποπτείας και πρακτικής άσκησης.
​Διευκρινίζω ότι δεν δηλώνω ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής, αλλά Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας. Πρόκειται για έναν διακριτό ρόλο με δικό του πεδίο, ο οποίος προσφέρει ουσιαστική στήριξη στον άνθρωπο.

​Αίτημα:

Ζητούμε από την Πολιτεία:

​Θέσπιση μεταβατικής διάταξης: Να προβλεφθεί ειδική ρύθμιση για όσους φοιτούν ήδη ή ολοκλήρωσαν τα προγράμματα αυτά πριν τη θέσπιση του νέου νόμου.

​Δυνατότητα τακτοποίησης των φορέων/σχολών: Να δοθεί η ευκαιρία στις σχολές αυτές να προσαρμοστούν και να λάβουν τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις ή να αξιολογηθούν τα προγράμματά τους, ώστε να μην ακυρωθούν οι σπουδές των φοιτητών τους.

​Διαδικασία ένταξης/αναγνώρισης: Να προβλεφθεί μηχανισμός αξιολόγησης (π.χ. μέσω φακέλου προσόντων, ή επιπλέον πρακτικής και εποπτείας όπου απαιτείται) ώστε να καταστούμε πλήρως νόμιμοι και αναγνωρισμένοι επαγγελματίες.
​Η προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του πολίτη προς το Κράτος επιβάλλει να μην αφεθούν στο κενό άνθρωποι που σπούδασαν καλόπιστα και διαθέτουν υψηλό επίπεδο κατάρτισης.
προσωπικά ολοκλήρωσα ένα πολύ πλούσιο πρόγραμμα συμβουλευτικής ψυχικής υγείας του οποίου αμφισβητήθηκε η ύπαρξη αδειας από το κράτος λίγο πριν την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης μου. Θα νιώσω πολύ αδικημένη εάν δεν καταφέρω να εργασθώ ως σύμβουλος για κάτι που τέθηκε ώς πρόβλημα ετεροχρονισμένα.

Η πρωτοβουλία για τη θεσμοθέτηση ενός ενιαίου πλαισίου στο επάγγελμα του Ψυχολόγου κινείται προς μια θετική κατεύθυνση, καθώς η ανάγκη για προστασία του κοινού και διασφάλιση της ποιότητας των υπηρεσιών ψυχικής υγείας είναι αδιαμφισβήτητη. Προκειμένου, όμως, η ρύθμιση αυτή να επιτύχει ουσιαστικά τον στόχο της, είναι απαραίτητο να επανεξεταστούν ορισμένα καίρια σημεία που αφορούν την εκπαίδευση στην Ψυχοθεραπεία:

Διασφάλιση Ακαδημαϊκών Προαπαιτούμενων: Η άσκηση της ψυχοθεραπείας αποτελεί εξειδικευμένη επιστημονική πράξη που απαιτεί στερεό ακαδημαϊκό υπόβαθρο στην ψυχοπαθολογία και την ανθρώπινη συμπεριφορά. Η εισαγωγή σε προγράμματα ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης —ιδιαίτερα στον ιδιωτικό τομέα— οφείλει να προϋποθέτει αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια. Επιπλέον χρειάζεται να διασφαλιστεί η ποιότητα των παρεχόμενων προγραμμάτων Η απουσία τέτοιων φίλτρων ελλοχεύει τον κίνδυνο παροχής υπηρεσιών από άτομα χωρίς τη δέουσα επιστημονική κατάρτιση, γεγονός που τελικά δεν προστατεύει τον λήπτη υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Ενίσχυση της Δημόσιας Εκπαίδευσης & Αναγνώριση των Δημόσιων Πτυχίων: δεν νοείται να υπάρχει αποκλειστικά ιδιωτική εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία, δίχως δημόσια εκπαίδευση που να θέτει το όριο ποιότητας και να αποτελεί σημείο αναφοράς. Είναι κρίσιμο η εξειδίκευση στην ψυχοθεραπεία να αναπτυχθεί και να προσφέρεται συγκροτημένα εντός του Δημόσιου Πανεπιστημίου (ΑΕΙ). Η εξάρτηση της μεταπτυχιακής κατάρτισης αποκλειστικά από ιδιωτικούς φορείς επιβαρύνει δυσανάλογα τους νέους επιστήμονες και αποδυναμώνει την αξία του βασικού δημόσιου τίτλου σπουδών.

Ισότιμος Θεσμικός Διάλογος: το Υπουργείο Υγείας να έλθει σε έναν ουσιαστικό και διαρκή διάλογο με τα Τμήματα Ψυχολογίας των Δημόσιων Πανεπιστημίων και τους θεσμικούς φορείς των αδειούχων επαγγελματιών, ώστε να συνδιαμορφωθεί ένα πλαίσιο εκπαίδευσης και δεοντολογίας με αμιγώς επιστημονικά, διαφανή και προσβάσιμα κριτήρια για όλους.

Στόχος όλων μας παραμένει η παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών ψυχικής υγείας, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και τη δεοντολογία.