Με το παρόν σχόλιο επί των Άρθρων 31 και 32 του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου, θα ήθελα να επισημάνω μια σοβαρή παράλειψη που αφορά την απουσία ρητής αναφοράς στην επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας και στους Κοινωνικούς Λειτουργούς, τόσο αναφορικά με τη συγκρότηση του Παρατηρητήριου όσο και με το πλαίσιο αναγνώρισης της εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία.

​Ως Κοινωνική Λειτουργός και εκπαιδευόμενη Συστημική Θεραπεύτρια, θεωρώ απαραίτητο να υπογραμμίσω ότι στη διεθνή βιβλιογραφία και σε προηγμένα συστήματα υγείας, η Κλινική Κοινωνική Εργασία αποτελεί έναν από τους βασικότερους και πολυπληθέστερους πυλώνες παροχής ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών. Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί αποτελούν διεθνώς μία από τις μεγαλύτερες ομάδες επαγγελματιών ψυχικής υγείας που παρέχουν ψυχοθεραπεία, εντάσσοντας στη θεραπευτική διαδικασία τη συστημική, οικολογική και κοινωνικο-οικονομική διάσταση των δυσκολιών που αντιμετωπίζει το άτομο και η οικογένεια.

​Η επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας φέρει εγγενώς τη συστημική οπτική, συνδέοντας το άτομο με το οικογενειακό, κοινωνικό και θεσμικό του περιβάλλον. Η απουσία της Κοινωνικής Εργασίας από τις προβλέψεις του Άρθρου 31 για τη συγκρότηση του Παρατηρητηρίου στερεί από το εγχείρημα την ολιστική και πολυεπιστημονική προσέγγιση της ψυχικής υγείας, περιορίζοντας την οπτική του μόνο σε αμιγώς ιατροκεντρικά ή ατομοκεντρικά μοντέλα.

​Παράλληλα, στην Ελλάδα οι Κοινωνικοί Λειτουργοί είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με θεσμοθετημένα επαγγελματικά δικαιώματα, άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και υποχρεωτική πρακτική άσκηση σε δομές ψυχικής υγείας. Επιπλέον, μεγάλος αριθμός συναδέλφων εξειδικεύεται επί σειρά ετών σε αναγνωρισμένα ψυχοθεραπευτικά ινστιτούτα και στελεχώνει καίριες δομές του ΕΣΥ, των Κέντρων Ψυχικής Υγείας, καθώς και τον ιδιωτικό τομέα. Η μη ρητή πρόβλεψη των Κοινωνικών Λειτουργών στις αρμοδιότητες και τους όρους του Άρθρου 32 δημιουργεί κινδύνους στρέβλωσης της αγοράς εργασίας, αποκλεισμού προσοντούχων επαγγελματιών και αποδυνάμωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.

​Για τους λόγους αυτούς, στο Άρθρο 32 κρίνεται αναγκαίο να περιληφθεί ρητά η Κοινωνική Εργασία στους βασικούς τίτλους σπουδών που αποτελούν τη βάση για την παρακολούθηση αναγνωρισμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων ψυχοθεραπείας. Παράλληλα, στο Άρθρο 31 είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η εκπροσώπηση του θεσμοθετημένου φορέα του κλάδου, του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ - ΝΠΔΔ), στη σύνθεση του Παρατηρητήριου Ψυχοθεραπείας, ώστε να διασφαλίζεται η ουσιαστική πολυεπιστημονικότητα και η αντιπροσωπευτικότητα του οργάνου. Η συμπερίληψη των Κοινωνικών Λειτουργών εγγυάται τη διατήρηση της κοινωνικής και συστημικής διάστασης στη φροντίδα της ψυχικής υγείας στη χώρα μας.

Ένας καρδιοχειρουργος δε θα έπρεπε να είναι πρώτα γιατρος? Να εχει πάρει δηλαδή πρώτα τις βάσεις πριν εξειδικευτεί?
Μπορεί ένας ψυχολογος να κάνει μια ιδιωτική 4ετη σχολη και να γίνει καρδιοχειρουργος γιατί έχει μεράκι,επόπτη και έχει κάνει και επισκέψεις ως ασθενής σε καρδιοχειρουργο;

Δεν είπαμε να μην εξειδικευονται οι ψυχολόγοι και να το ασκούν με το 1ο πτυχίο..αλλά δε γίνεται το 1ο πτυχίο να είναι μηδενικής αξίας γιατί κάποιος χωρις πτυχιο,που έκανε κάποιες ώρες εκπαιδεύσης που εκτείνονται σε 4ετια, να θεωρείται περισσότερο αρμόδιος χωρίς να έχει ακούσει ούτε τι είναι το dsm. Γιαυτό και τα κεντρα στουε μη ψυχολόγους κάνουν πρώτα 2-3 πρόχειρα μαθήματα ψυχολογιας.

Αν δεχτούμε τα παραπάνω μιλάμε για τέχνη,όχι για επιστήμη.
Ας μην νομοθετησει το κράτος με βάση τα συμφέροντα των σχολών που δε θέλουν να χάσουν πελατεία.
Η ευαισθητοποιηση άλλων επαγγελμάτων στη θεραπεία είναι θεμιτή. Αλλά όχι η απόκτηση επαγγελματικών δικαιωμάτων. Σε ποια άλλη επιστήμη συμβαίνει αυτο;

Να γινει ρητη αναφορα περι συμπεριληψης των Κοινωνικων Λειτουργων, οι οποιοι μετα την ληψη του πτυχιου τους εχουν λαβει καταλληλη και αναγνωρισμενη εκπαιδευση στην ψυχοθεραπεια, στα επαγγελματα που ασκουν την ψυχοθεραπεια. Η επιστημη της Κοινωνικης Εργασιας εχει διεθνως μια βαθια πολυετη και σημαντικοτατη παραδοση και συνεισφορα στην ψυχοθεραπευτικη δουλεια με ατομα, ομαδες και οικογενειες, κατι το οποιο αποτυπωνεται απο την διεθνη βιβλιογραφια, καθως και απο την ελληνικη νομοθεσια, συμφωνα με την οποια οι Κοινωνικοι Λειτουργοι στον Τομεα Ψυχικης Υγειας παρεχουν υπηρεσιες διαγνωστικου συμβουλευτικου και θεραπευτικου χαρακτηρα σε ατομα, ομαδες και οικογενειες τα οποια θεραπευονται σε κοινοτικα Κεντρα Ψυχικης Υγειας, Θεραπευτηρια Ψυχικων Παθησεων, Συμβουλευτικους Σταθμους κ.λπ. (ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ περι επαγγελματικων δικαιωματων των κοινωνικων λειτουργων (αριθμος:50, ΦΕΚ 23, τ. Α, 26-1-1989, σελ. 345-347).

Το Παρατηρητήριο θα πρέπει να προστατέψει τα δικαιώματα των Ψυχολόγων ως προς την άσκηση της Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας, σαφέστατα όταν έχουν γίνει μετεκπαιδεύσεις πάνω σε αυτές. Όμως, θα πρέπει να υπάρξει και θωράκιση του τομέα της Ψυχοθεραπείας από Συμβούλους Ψυχικής Υγείας, οι οποίοι κάνουν μονοετή προγράμματα ή παραπάνω σε ιδιωτικές σχολές, χωρίς κανέναν έλεγχο ή με ελαστικά κριτήρια. Θα πρέπει να απαγορευτεί στους Συμβούλους και Coaches να εμφανίζονται ως Ψυχοθεραπευτές χωρίς καμία περαιτέρω γνώση ή εκπαίδευση και να αντιποιούνται το επάγγελμα του Ψυχολόγου, χρησιμοποιώντας άλλες ονομασίες, όπως Κλινικός Σύμβουλος, Σύμβουλος Σχέσεων ή ό,τι άλλο έρθει στο νου του καθενός. Το Instagram είναι γεμάτο από περιπτώσεις Συμβούλων αμφιβόλου επαγγελματικής κατάρτισης, με ελλιπείς γνώσεις, οι οποίοι εμφανίζονται ως θεραπευτές. Καθώς και από περιπτώσεις ατόμων που κάνουν ένα έτος Μεταπτυχιακό σε κάποια προσέγγιση και εμφανίζονται ως Ψυχοθεραπευτές.

Οι ψυχολόγοι έχουν κάνει τετραετή φοίτηση, μετεκπαιδεύσεις και η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση αποτελεί συνέχεια της εργασίας τους, πάντα, διευκρινίζουμε, με τις κατάλληλες μετεκπαιδεύσεις.

Παρατηρώ ότι μπαίνουν και γράφουν σχόλια ιδιοκτήτες σχολών για το πώς να λειτουργήσει το Παρατηρητήριο. Εάν ο νέος φορέας δημιουργείται για τη σωστή θωράκιση και προάσπιση των επαγγελματικών δικαιωμάτων, καλό θα είναι ιδιοκτήτες σχολών ή συνεργαζόμενοι φορείς αυτών, που έχουν άμεσο ή έμμεσο συμφέρον από αυτές, να εξαιρεθούν από τον κύριο πυλώνα του Παρατηρητηρίου. Εάν θέλουμε σωστά και αξιοκρατικά κριτήρια, δεν θα πρέπει το Παρατηρητήριο να κινηθεί με βάση συμφέροντα ιδιωτικών σχολών που εκπαιδεύουν άτομα από άλλα αντικείμενα στη Συμβουλευτική ή Ψυχοθεραπεία, αλλά με βάση τη θωράκιση ήδη θεσμοθετημένων επαγγελμάτων στην ψυχική υγεία, όπως οι ψυχίατροι και ψυχολόγοι, και στη σωστή και δεοντολογική επαγγελματική εξέλιξή τους. Το ότι από διαφορετικά επαγγέλματα κάνουν σεμινάρια για να ασχοληθούν, π.χ., με τη Συμβουλευτική ή Ψυχοθεραπεία, θέλοντας κομμάτι της αγοράς με σκοπό το κέρδος, καλό είναι να αποφευχθεί.

Τέλος, θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για τους ήδη επαγγελματίες ψυχικής υγείας και να μετρηθεί η μέχρι τώρα επαγγελματική τους σταδιοδρομία και να υπάρξει περίοδος προσαρμογής σε νέα δεδομένα, αν χρειαστεί.

Χαιρετίζω την πρωτοβουλία για τη δημιουργία του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου «Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων», καθώς και του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας. Η δημιουργία ενός σαφούς θεσμικού πλαισίου είναι σημαντική για την καλύτερη οργάνωση του χώρου, την προστασία των πολιτών και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Παράλληλα, θεωρώ απαραίτητο να προβλεφθούν σαφείς και ουσιαστικές μεταβατικές διατάξεις για όσους έχουν ήδη ξεκινήσει τις σπουδές ή την επαγγελματική τους εκπαίδευση. Υπάρχουν πολλοί φοιτητές και εκπαιδευόμενοι που έχουν επενδύσει σημαντικό χρόνο, χρήματα και προσωπική προσπάθεια σε σπουδές και εκπαιδευτικά προγράμματα Ψυχολογίας και Ψυχοθεραπείας, τα οποία παρέχονται από Πανεπιστήμια, Κολλέγια και εξειδικευμένα Ινστιτούτα και ξεκίνησαν σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που ίσχυε κατά την εγγραφή τους.

Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου δεν θα πρέπει να δημιουργήσει εκ των υστέρων νέες και απρόβλεπτες απαιτήσεις για όσους έχουν ήδη ξεκινήσει την εκπαιδευτική τους πορεία. Θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι όσοι ήδη φοιτούν σε υφιστάμενα και νόμιμα προγράμματα θα μπορούν να ολοκληρώσουν κανονικά την εκπαίδευσή τους και, εφόσον πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να λάβουν την αντίστοιχη άδεια άσκησης επαγγέλματος Ψυχολόγου ή/και πιστοποίηση ως Ψυχοθεραπευτές, σύμφωνα με το πλαίσιο που ίσχυε κατά την έναρξη της εκπαίδευσής τους.