Διακριτές υπηρεσίες και σαφής εφαρμογή της απαλλαγής ΦΠΑ
Ζητείται να αποσαφηνιστεί ρητά ότι η προβλεπόμενη από τον Κώδικα ΦΠΑ απαλλαγή των υπηρεσιών ψυχολόγων εξακολουθεί να ισχύει πλήρως και διαρκώς, χωρίς η θέσπιση του νέου πλαισίου για την ψυχοθεραπεία και την ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση να μπορεί να ερμηνευθεί ως περιορισμός ή κατάργησή της.
Η απαλλαγή πρέπει να εφαρμόζεται με βάση την πραγματική φύση της παρεχόμενης υπηρεσίας. Η ατομική ψυχοθεραπεία, η ομαδική ψυχοθεραπεία και κάθε άλλη υπηρεσία που παρέχεται από ψυχολόγο στο πλαίσιο της νόμιμης επαγγελματικής του δραστηριότητας και πληροί τις προϋποθέσεις του Κώδικα ΦΠΑ πρέπει να εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται φορολογικά ως απαλλασσόμενη υπηρεσία.
Παράλληλα πρέπει να διακρίνονται οι υπηρεσίες ψυχοθεραπείας από τη θεωρητική εκπαίδευση, την κλινική άσκηση και την επαγγελματική εποπτεία, ώστε κάθε υπηρεσία να αξιολογείται σύμφωνα με την πραγματική φύση και τον σκοπό της.
Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι η θέσπιση νέων όρων αναγνώρισης, πιστοποίησης ή εποπτείας στον χώρο της ψυχοθεραπείας δεν επηρεάζει αναδρομικά τη φορολογική μεταχείριση υπηρεσιών που παρασχέθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου.
Για τις προηγούμενες φορολογικές περιόδους πρέπει να εφαρμόζονται οι διατάξεις και οι διοικητικές οδηγίες που ίσχυαν κατά τον χρόνο παροχής των υπηρεσιών. Νέες προϋποθέσεις πιστοποίησης ή αναγνώρισης δεν μπορούν να αποτελούν, από μόνες τους, λόγο αναδρομικού καταλογισμού ΦΠΑ.
Προτείνεται συνεπώς να προστεθεί διάταξη με το ακόλουθο περιεχόμενο:
«Η θέσπιση του παρόντος πλαισίου δεν θίγει την εφαρμογή των απαλλαγών από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας που προβλέπονται από τον Κώδικα ΦΠΑ για τις υπηρεσίες ψυχολόγων και τις λοιπές υπηρεσίες που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις απαλλαγής.
Οι απαλλαγές εφαρμόζονται σύμφωνα με την πραγματική φύση και τον σκοπό της εκάστοτε παρεχόμενης υπηρεσίας.
Για υπηρεσίες που παρασχέθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος εφαρμόζεται το φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο που ίσχυε κατά τον χρόνο παροχής τους. Νέες προϋποθέσεις αδειοδότησης, πιστοποίησης ή αναγνώρισης δεν εφαρμόζονται αναδρομικά και δεν αποτελούν αυτοτελή λόγο καταλογισμού ΦΠΑ για προγενέστερες περιόδους.
Η μελλοντική ρύθμιση της ψυχοθεραπείας, της ψυχοθεραπευτικής εξειδίκευσης και των σχετικών φορέων δεν περιορίζει την απαλλαγή από τον ΦΠΑ υπηρεσιών που παρέχονται από ψυχολόγους, εφόσον πληρούνται οι εκάστοτε νόμιμες προϋποθέσεις της απαλλαγής.»
Παράλληλα ζητείται η έκδοση ειδικής εγκυκλίου της ΑΑΔΕ, ώστε να αποσαφηνιστεί η εφαρμογή των απαλλαγών στην ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία, στην κλινική εποπτεία και στις σύνθετες ψυχοθεραπευτικές υπηρεσίες, τόσο για το μέλλον όσο και για εκκρεμείς ελέγχους προηγούμενων φορολογικών περιόδων.
Σταύρος Χαραλαμπίδης
Ψυχολόγος· Ψυχαναλυτής · Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής · Ιδρυτής & Διευθυντής Ινστιτούτου Σχεσιακής & Ομαδικής Ψυχοθεραπείας
Ζητείται να αποσαφηνιστεί ρητά ότι η προβλεπόμενη από τον Κώδικα ΦΠΑ απαλλαγή των υπηρεσιών ψυχολόγων εξακολουθεί να ισχύει πλήρως και διαρκώς, χωρίς η θέσπιση του νέου πλαισίου για την ψυχοθεραπεία και την ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση να μπορεί να ερμηνευθεί ως περιορισμός ή κατάργησή της.
Η απαλλαγή πρέπει να εφαρμόζεται με βάση την πραγματική φύση της παρεχόμενης υπηρεσίας. Η ατομική ψυχοθεραπεία, η ομαδική ψυχοθεραπεία και κάθε άλλη υπηρεσία που παρέχεται από ψυχολόγο στο πλαίσιο της νόμιμης επαγγελματικής του δραστηριότητας και πληροί τις προϋποθέσεις του Κώδικα ΦΠΑ πρέπει να εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται φορολογικά ως απαλλασσόμενη υπηρεσία.
Παράλληλα πρέπει να διακρίνονται οι υπηρεσίες ψυχοθεραπείας από τη θεωρητική εκπαίδευση, την κλινική άσκηση και την επαγγελματική εποπτεία, ώστε κάθε υπηρεσία να αξιολογείται σύμφωνα με την πραγματική φύση και τον σκοπό της.
Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι η θέσπιση νέων όρων αναγνώρισης, πιστοποίησης ή εποπτείας στον χώρο της ψυχοθεραπείας δεν επηρεάζει αναδρομικά τη φορολογική μεταχείριση υπηρεσιών που παρασχέθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου.
Για τις προηγούμενες φορολογικές περιόδους πρέπει να εφαρμόζονται οι διατάξεις και οι διοικητικές οδηγίες που ίσχυαν κατά τον χρόνο παροχής των υπηρεσιών. Νέες προϋποθέσεις πιστοποίησης ή αναγνώρισης δεν μπορούν να αποτελούν, από μόνες τους, λόγο αναδρομικού καταλογισμού ΦΠΑ.
Προτείνεται συνεπώς να προστεθεί διάταξη με το ακόλουθο περιεχόμενο:
«Η θέσπιση του παρόντος πλαισίου δεν θίγει την εφαρμογή των απαλλαγών από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας που προβλέπονται από τον Κώδικα ΦΠΑ για τις υπηρεσίες ψυχολόγων και τις λοιπές υπηρεσίες που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις απαλλαγής.
Οι απαλλαγές εφαρμόζονται σύμφωνα με την πραγματική φύση και τον σκοπό της εκάστοτε παρεχόμενης υπηρεσίας.
Για υπηρεσίες που παρασχέθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος εφαρμόζεται το φορολογικό και κανονιστικό πλαίσιο που ίσχυε κατά τον χρόνο παροχής τους. Νέες προϋποθέσεις αδειοδότησης, πιστοποίησης ή αναγνώρισης δεν εφαρμόζονται αναδρομικά και δεν αποτελούν αυτοτελή λόγο καταλογισμού ΦΠΑ για προγενέστερες περιόδους.
Η μελλοντική ρύθμιση της ψυχοθεραπείας, της ψυχοθεραπευτικής εξειδίκευσης και των σχετικών φορέων δεν περιορίζει την απαλλαγή από τον ΦΠΑ υπηρεσιών που παρέχονται από ψυχολόγους, εφόσον πληρούνται οι εκάστοτε νόμιμες προϋποθέσεις της απαλλαγής.»
Παράλληλα ζητείται η έκδοση ειδικής εγκυκλίου της ΑΑΔΕ, ώστε να αποσαφηνιστεί η εφαρμογή των απαλλαγών στην ατομική και ομαδική ψυχοθεραπεία, στην κλινική εποπτεία και στις σύνθετες ψυχοθεραπευτικές υπηρεσίες, τόσο για το μέλλον όσο και για εκκρεμείς ελέγχους προηγούμενων φορολογικών περιόδων.
Σταύρος Χαραλαμπίδης
Ψυχολόγος· Ψυχαναλυτής · Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής · Ιδρυτής & Διευθυντής Ινστιτούτου Σχεσιακής & Ομαδικής Ψυχοθεραπείας
Η σύσταση γνωμοδοτικού οργάνου χρειάζεται να συνδεθεί με συγκεκριμένη πορεία προς ενιαίο πλαίσιο ψυχοθεραπευτικής επάρκειας και λογοδοσίας. Το μητρώο και η προστασία τίτλου προϋποθέτουν σαφείς κανόνες πρόσβασης και μετάβασης.
Ζητείται αυτοτελής θεσμική κατοχύρωση της ψυχοθεραπευτικής ιδιότητας, με ενιαία κριτήρια επάρκειας, δημόσιο μητρώο και προστασία του τίτλου. Η διεπιστημονική πρόσβαση δεν μπορεί να σημαίνει απουσία προσόντων, ούτε να εξαρτάται αποκλειστικά από την ιδιότητα του ψυχολόγου. Οι βασικές επιλογές πρέπει να περιληφθούν σε νόμο.
Προτεινόμενη νομοτεχνική προσθήκη. Νέο άρθρο με τίτλο «Νομοθετική ολοκλήρωση του πλαισίου ψυχοθεραπείας».
«1. Εντός δώδεκα μηνών από τη συγκρότηση του Παρατηρητηρίου, το Υπουργείο Υγείας θέτει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο ειδικού νομοθετικού πλαισίου για την ψυχοθεραπεία, μετά από εισήγηση του Παρατηρητηρίου και γνώμη του ΚΕΣΥ.
2. Το πλαίσιο προβλέπει τις επιλέξιμες βασικές σπουδές, την απαιτούμενη ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση και κλινική επάρκεια, δημόσιο μητρώο υπό την ευθύνη του Υπουργείου Υγείας, προϋποθέσεις άσκησης και προστασία του τίτλου. Ορίζει αποφασίζουσες αρχές, κοινές δεοντολογικές εγγυήσεις, διαδικασία παραπόνων και ένδικη προστασία. Το Παρατηρητήριο διατηρεί γνωμοδοτικό ρόλο.
3. Οι κανόνες συντονίζονται με την εποπτεία των βασικών επαγγελμάτων, διαχωρίζουν τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας και ενσωματώνουν αναγνώριση προηγούμενης επάρκειας και μεταβατική προστασία. Δεν απονέμεται αποκλειστικότητα σε κλάδο χωρίς ειδική επιστημονική και αναλογική τεκμηρίωση.
4. Η προστασία του νέου τίτλου και οι νέες προϋποθέσεις άσκησης ενεργοποιούνται μόνο με ειδικό νόμο και λειτουργική διαδικασία εγγραφής, μετά τη νόμιμη μετάβαση. Η παρούσα διάταξη δεν εισάγει αυτοτελώς κύρωση ούτε αναδρομική απαίτηση κατοχής νέας άδειας.»
Ζητείται ρητή διαδικασία αναγνώρισης της ήδη πραγματοποιηθείσας εκπαίδευσης, εποπτευόμενης άσκησης και επαγγελματικής εμπειρίας. Η μη κατοχή πιστοποίησης που θεσπίζεται για πρώτη φορά δεν μπορεί να αποτελεί μόνη αιτία απόρριψης του παλαιού εκπαιδευτικού έργου. Αντίστοιχα, οι ιδιωτικές και διεθνείς επαγγελματικές πιστοποιήσεις πρέπει να αξιολογούνται ως τεκμήρια, χωρίς να εξομοιώνονται με κρατικές άδειες.
Προτεινόμενη νομοτεχνική προσθήκη. Νέο άρθρο με τίτλο «Αξιολόγηση προηγούμενης ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης και επάρκειας».
«1. Όσοι έχουν ολοκληρώσει ή αρχίσει πρόγραμμα ψυχοθεραπευτικής εξειδίκευσης πριν από τη δημοσίευση του παρόντος δικαιούνται εξατομικευμένη αξιολόγηση της προηγούμενης εκπαίδευσης και εμπειρίας τους για την ένταξη στο νέο ειδικό πλαίσιο. Η αξιολόγηση δεν αποκλείεται αποκλειστικά επειδή ο επαγγελματίας ή ο φορέας δεν κατείχε ειδική πιστοποίηση που θεσπίζεται για πρώτη φορά.
2. Ο φάκελος υποβάλλεται στη Διεύθυνση Ιατρών, Λοιπών Επιστημόνων και Επαγγελματιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας. Περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, βασικό τίτλο και επαγγελματική άδεια όπου απαιτείται, πρόγραμμα και ώρες θεωρίας, αποδεικτικά κλινικής άσκησης και εποπτείας, πιστοποιήσεις ολοκλήρωσης, προσόντα εκπαιδευτών και τεκμήρια εμπειρίας. Για την προσωπική θεραπεία αρκεί βεβαίωση συμμετοχής και διάρκειας, χωρίς θεραπευτικό περιεχόμενο ή δεδομένα τρίτων.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη του ΚΕΣΥ, συγκροτείται πενταμελής διεπιστημονική επιτροπή αξιολόγησης, με τεκμηριωμένη εμπειρία στην ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση και εποπτεία και χωρίς πλειοψηφία ενός επαγγελματικού κλάδου. Μέλος με σχέση προς τον αιτούντα ή τον φορέα εκπαίδευσής του απέχει. Η επιτροπή εισηγείται αιτιολογημένα στον Υπουργό Υγείας.»
Η αξιολόγηση εξετάζει το περιεχόμενο, τη διάρκεια, την εποπτεία, τις μαθησιακές εκβάσεις και την αποδεδειγμένη επάρκεια. Αναγνωρίζει τις ισοδύναμες ενότητες και προσδιορίζει ειδικά κάθε ουσιώδες κενό. Συμπληρωματική εκπαίδευση ή αξιολόγηση επιβάλλεται μόνο για τα τεκμηριωμένα κενά. Η εμπειρία συνεκτιμάται, χωρίς να εξομοιώνεται αυτομάτως με κάθε απαιτούμενο εκπαιδευτικό συστατικό.
5. Πιστοποιήσεις επιστημονικών ή επαγγελματικών ενώσεων της ημεδαπής ή της αλλοδαπής αποτελούν συνεκτιμώμενα αποδεικτικά στοιχεία, με έλεγχο του εκδότη, των κριτηρίων και του περιεχομένου τους. Δεν θεμελιώνουν αυτοδικαίως ακαδημαϊκή ισοτιμία, κρατική αναγνώριση ή άδεια άσκησης επαγγέλματος. Δεν θίγονται οι ειδικές διαδικασίες αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και ακαδημαϊκών τίτλων.
6. Τα προγενέστερα ιδιωτικά πιστοποιητικά και διπλώματα δεν απορρίπτονται ως αποδεικτικά της πραγματοποιηθείσας εκπαίδευσης μόνο επειδή δεν πληρούν μεταγενέστερο τύπο ή νέα διαδικασία πιστοποίησης. Η γνησιότητα, το περιεχόμενο και η ακρίβεια της παρουσίασής τους ελέγχονται αυτοτελώς. Η αντιστοίχιση δεν τα μετατρέπει σε πανεπιστημιακούς ή κρατικούς τίτλους.
7. Η τελική απόφαση εκδίδεται εντός έξι μηνών από τη συμπλήρωση του φακέλου. Προσδιορίζει τι αναγνωρίζεται, για ποιον σκοπό, ποιες συμπληρωματικές απαιτήσεις απομένουν και από πότε παράγονται αποτελέσματα. Πριν από δυσμενή κρίση παρέχονται πρόσβαση στα κρίσιμα στοιχεία, με τις νόμιμες εξαιρέσεις, και προηγούμενη ακρόαση. Η απόφαση δεν έχει αναδρομικό αδειοδοτικό αποτέλεσμα. Η αίτηση δεν συνιστά αφ’ εαυτής ομολογία προηγούμενης παράνομης άσκησης.
8. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη του ΚΕΣΥ και δημόσια διαβούλευση, εξειδικεύονται αποκλειστικά η μορφή του φακέλου, τα αποδεικτικά μέσα και η μέθοδος αντιστοίχισης εντός των εγγυήσεων του παρόντος. Δεν δύναται να αποκλειστεί συλλήβδην προηγούμενη εκπαίδευση μόνο λόγω έλλειψης της νέας πιστοποίησης. Διατηρούνται οι νόμιμες διοικητικές προσφυγές και η δικαστική προστασία.»
Ζητείται αυτοτελής θεσμική κατοχύρωση της ψυχοθεραπευτικής ιδιότητας, με ενιαία κριτήρια επάρκειας, δημόσιο μητρώο και προστασία του τίτλου. Η διεπιστημονική πρόσβαση δεν μπορεί να σημαίνει απουσία προσόντων, ούτε να εξαρτάται αποκλειστικά από την ιδιότητα του ψυχολόγου. Οι βασικές επιλογές πρέπει να περιληφθούν σε νόμο.
Προτεινόμενη νομοτεχνική προσθήκη. Νέο άρθρο με τίτλο «Νομοθετική ολοκλήρωση του πλαισίου ψυχοθεραπείας».
«1. Εντός δώδεκα μηνών από τη συγκρότηση του Παρατηρητηρίου, το Υπουργείο Υγείας θέτει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο ειδικού νομοθετικού πλαισίου για την ψυχοθεραπεία, μετά από εισήγηση του Παρατηρητηρίου και γνώμη του ΚΕΣΥ.
2. Το πλαίσιο προβλέπει τις επιλέξιμες βασικές σπουδές, την απαιτούμενη ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση και κλινική επάρκεια, δημόσιο μητρώο υπό την ευθύνη του Υπουργείου Υγείας, προϋποθέσεις άσκησης και προστασία του τίτλου. Ορίζει αποφασίζουσες αρχές, κοινές δεοντολογικές εγγυήσεις, διαδικασία παραπόνων και ένδικη προστασία. Το Παρατηρητήριο διατηρεί γνωμοδοτικό ρόλο.
3. Οι κανόνες συντονίζονται με την εποπτεία των βασικών επαγγελμάτων, διαχωρίζουν τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας και ενσωματώνουν αναγνώριση προηγούμενης επάρκειας και μεταβατική προστασία. Δεν απονέμεται αποκλειστικότητα σε κλάδο χωρίς ειδική επιστημονική και αναλογική τεκμηρίωση.
4. Η προστασία του νέου τίτλου και οι νέες προϋποθέσεις άσκησης ενεργοποιούνται μόνο με ειδικό νόμο και λειτουργική διαδικασία εγγραφής, μετά τη νόμιμη μετάβαση. Η παρούσα διάταξη δεν εισάγει αυτοτελώς κύρωση ούτε αναδρομική απαίτηση κατοχής νέας άδειας.»
Ζητείται ρητή διαδικασία αναγνώρισης της ήδη πραγματοποιηθείσας εκπαίδευσης, εποπτευόμενης άσκησης και επαγγελματικής εμπειρίας. Η μη κατοχή πιστοποίησης που θεσπίζεται για πρώτη φορά δεν μπορεί να αποτελεί μόνη αιτία απόρριψης του παλαιού εκπαιδευτικού έργου. Αντίστοιχα, οι ιδιωτικές και διεθνείς επαγγελματικές πιστοποιήσεις πρέπει να αξιολογούνται ως τεκμήρια, χωρίς να εξομοιώνονται με κρατικές άδειες.
Προτεινόμενη νομοτεχνική προσθήκη. Νέο άρθρο με τίτλο «Αξιολόγηση προηγούμενης ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης και επάρκειας».
«1. Όσοι έχουν ολοκληρώσει ή αρχίσει πρόγραμμα ψυχοθεραπευτικής εξειδίκευσης πριν από τη δημοσίευση του παρόντος δικαιούνται εξατομικευμένη αξιολόγηση της προηγούμενης εκπαίδευσης και εμπειρίας τους για την ένταξη στο νέο ειδικό πλαίσιο. Η αξιολόγηση δεν αποκλείεται αποκλειστικά επειδή ο επαγγελματίας ή ο φορέας δεν κατείχε ειδική πιστοποίηση που θεσπίζεται για πρώτη φορά.
2. Ο φάκελος υποβάλλεται στη Διεύθυνση Ιατρών, Λοιπών Επιστημόνων και Επαγγελματιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας. Περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, βασικό τίτλο και επαγγελματική άδεια όπου απαιτείται, πρόγραμμα και ώρες θεωρίας, αποδεικτικά κλινικής άσκησης και εποπτείας, πιστοποιήσεις ολοκλήρωσης, προσόντα εκπαιδευτών και τεκμήρια εμπειρίας. Για την προσωπική θεραπεία αρκεί βεβαίωση συμμετοχής και διάρκειας, χωρίς θεραπευτικό περιεχόμενο ή δεδομένα τρίτων.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη του ΚΕΣΥ, συγκροτείται πενταμελής διεπιστημονική επιτροπή αξιολόγησης, με τεκμηριωμένη εμπειρία στην ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση και εποπτεία και χωρίς πλειοψηφία ενός επαγγελματικού κλάδου. Μέλος με σχέση προς τον αιτούντα ή τον φορέα εκπαίδευσής του απέχει. Η επιτροπή εισηγείται αιτιολογημένα στον Υπουργό Υγείας.»
Η αξιολόγηση εξετάζει το περιεχόμενο, τη διάρκεια, την εποπτεία, τις μαθησιακές εκβάσεις και την αποδεδειγμένη επάρκεια. Αναγνωρίζει τις ισοδύναμες ενότητες και προσδιορίζει ειδικά κάθε ουσιώδες κενό. Συμπληρωματική εκπαίδευση ή αξιολόγηση επιβάλλεται μόνο για τα τεκμηριωμένα κενά. Η εμπειρία συνεκτιμάται, χωρίς να εξομοιώνεται αυτομάτως με κάθε απαιτούμενο εκπαιδευτικό συστατικό.
5. Πιστοποιήσεις επιστημονικών ή επαγγελματικών ενώσεων της ημεδαπής ή της αλλοδαπής αποτελούν συνεκτιμώμενα αποδεικτικά στοιχεία, με έλεγχο του εκδότη, των κριτηρίων και του περιεχομένου τους. Δεν θεμελιώνουν αυτοδικαίως ακαδημαϊκή ισοτιμία, κρατική αναγνώριση ή άδεια άσκησης επαγγέλματος. Δεν θίγονται οι ειδικές διαδικασίες αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και ακαδημαϊκών τίτλων.
6. Τα προγενέστερα ιδιωτικά πιστοποιητικά και διπλώματα δεν απορρίπτονται ως αποδεικτικά της πραγματοποιηθείσας εκπαίδευσης μόνο επειδή δεν πληρούν μεταγενέστερο τύπο ή νέα διαδικασία πιστοποίησης. Η γνησιότητα, το περιεχόμενο και η ακρίβεια της παρουσίασής τους ελέγχονται αυτοτελώς. Η αντιστοίχιση δεν τα μετατρέπει σε πανεπιστημιακούς ή κρατικούς τίτλους.
7. Η τελική απόφαση εκδίδεται εντός έξι μηνών από τη συμπλήρωση του φακέλου. Προσδιορίζει τι αναγνωρίζεται, για ποιον σκοπό, ποιες συμπληρωματικές απαιτήσεις απομένουν και από πότε παράγονται αποτελέσματα. Πριν από δυσμενή κρίση παρέχονται πρόσβαση στα κρίσιμα στοιχεία, με τις νόμιμες εξαιρέσεις, και προηγούμενη ακρόαση. Η απόφαση δεν έχει αναδρομικό αδειοδοτικό αποτέλεσμα. Η αίτηση δεν συνιστά αφ’ εαυτής ομολογία προηγούμενης παράνομης άσκησης.
8. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη του ΚΕΣΥ και δημόσια διαβούλευση, εξειδικεύονται αποκλειστικά η μορφή του φακέλου, τα αποδεικτικά μέσα και η μέθοδος αντιστοίχισης εντός των εγγυήσεων του παρόντος. Δεν δύναται να αποκλειστεί συλλήβδην προηγούμενη εκπαίδευση μόνο λόγω έλλειψης της νέας πιστοποίησης. Διατηρούνται οι νόμιμες διοικητικές προσφυγές και η δικαστική προστασία.»
Οι εισηγήσεις για τίτλους, προγράμματα και εκπαιδευτικά κέντρα χρειάζονται κοινούς ορισμούς. Η ένταξη διαφορετικών υπηρεσιών σε ένα πρόγραμμα δεν αρκεί για ενιαίο νομικό χαρακτηρισμό
Σαφείς ορισμοί και διακριτές λειτουργίες της ψυχοθεραπευτικής εξειδίκευσης
Προτείνεται ο ίδιος ο νόμος να διακρίνει την ψυχοθεραπεία από τη διαδικασία απόκτησης ψυχοθεραπευτικής επάρκειας και να ορίζει τα επιμέρους συστατικά της εξειδίκευσης. Έτσι οι επαγγελματίες, οι εκπαιδευόμενοι, οι λήπτες υπηρεσιών και οι διοικητικές αρχές θα γνωρίζουν τι ακριβώς παρέχεται και με ποιες εγγυήσεις.
Προτεινόμενη νομοτεχνική προσθήκη. Προστίθενται παράγραφοι με το ακόλουθο περιεχόμενο.
«Για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του Παρατηρητηρίου και τη διαμόρφωση του ειδικού πλαισίου ισχύουν οι ακόλουθες διακρίσεις.
α) Ψυχοθεραπεία είναι η οργανωμένη θεραπευτική διαδικασία που αξιοποιεί επιστημονικά τεκμηριωμένες ψυχολογικές μεθόδους μέσα σε συμφωνημένη θεραπευτική σχέση, για την αντιμετώπιση ψυχικής δυσφορίας, δυσκολιών ψυχικής λειτουργίας ή ψυχικών διαταραχών. Διακρίνεται από την απλή ενημέρωση, τη γενική συμβουλή και τη διδασκαλία.
β) Ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση είναι η οργανωμένη διαδικασία απόκτησης ειδικής θεωρητικής, κλινικής και δεοντολογικής επάρκειας σε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Αποτελεί διακριτό πεδίο επαγγελματικής και κλινικής εξειδίκευσης και δεν εξομοιώνεται αυτομάτως με ακαδημαϊκό πρόγραμμα ή με γενική επαγγελματική κατάρτιση.
γ) Θεωρητική εκπαίδευση είναι η συστηματική διδασκαλία γνώσεων, μεθόδων, ερευνητικών δεδομένων και δεοντολογίας.
Η θεωρία καταγράφεται χωριστά ως διά ζώσης, σύγχρονη εξ αποστάσεως ή ασύγχρονη διδασκαλία. Η εξ αποστάσεως μορφή δεν καθορίζει μόνη της ούτε την επιστημονική αξία ούτε τη φορολογική μεταχείριση της υπηρεσίας.
δ) Κλινική άσκηση είναι η εφαρμογή γνώσεων και δεξιοτήτων σε πραγματικό πλαίσιο παροχής υπηρεσιών, με καθορισμένη ευθύνη, κατάλληλη εποπτεία και ενημέρωση των ληπτών για την ιδιότητα του ασκούμενου. Δεν παρέχει αυτοτελώς δικαίωμα ανεξάρτητης άσκησης.»
«ε) Ατομική και ομαδική κλινική εποπτεία είναι η συστηματική υποστήριξη και αξιολόγηση της κλινικής εργασίας από κατάλληλα καταρτισμένο επόπτη, με έναν εποπτευόμενο ή με ομάδα εποπτευομένων αντίστοιχα. Η ομαδική εποπτεία δεν ταυτίζεται με ομαδική ψυχοθεραπεία.
στ) Προσωπική θεραπεία είναι η ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία του εκπαιδευομένου, με αυτοτελή θεραπευτική σχέση και απόρρητο. Η επιβεβαίωση συμμετοχής για εκπαιδευτικούς σκοπούς περιορίζεται στα απολύτως αναγκαία στοιχεία και δεν περιλαμβάνει το περιεχόμενο των συνεδριών.
ζ) Βιωματική εκπαίδευση είναι η μάθηση μέσω οργανωμένων ασκήσεων, αναστοχασμού και επεξεργασίας εμπειρίας. Δεν χαρακτηρίζεται αυτομάτως ως ψυχοθεραπεία ή ως προσωπική θεραπεία χωρίς αντίστοιχο θεραπευτικό σκοπό, συμφωνία και εγγυήσεις.
Η ένταξη των ανωτέρω δραστηριοτήτων σε ενιαίο πρόγραμμα δεν συνεπάγεται ταύτιση της νομικής τους φύσης. Για κάθε δραστηριότητα προσδιορίζονται ο σκοπός, ο υπεύθυνος, τα απαιτούμενα προσόντα, οι όροι συναίνεσης και απορρήτου και το εφαρμοστέο κανονιστικό πλαίσιο. Η ονομασία του προγράμματος ή ο δηλωμένος κωδικός δραστηριότητας του φορέα δεν αρκεί μόνος του για τον χαρακτηρισμό της υπηρεσίας.
η) Για τους σκοπούς του πλαισίου, η συμβουλευτική ψυχικής υγείας περιγράφεται ως οργανωμένη επαγγελματική υποστήριξη για την αντιμετώπιση δυσκολιών, την ενίσχυση της λειτουργικότητας και τη λήψη αποφάσεων. Το ειδικό πλαίσιο ορίζει χωριστά τα προσόντα, τα όρια παρέμβασης και τις υποχρεώσεις παραπομπής. Η κοινή υπαγωγή στο Παρατηρητήριο δεν εξομοιώνει αυτομάτως τίτλους, εκπαίδευση ή επαγγελματικά δικαιώματα.
Τα προγράμματα γνωστοποιούν πριν από την εγγραφή, με σαφή και χωριστή αποτύπωση, το περιεχόμενο και τις ώρες κάθε συστατικού, τα προσόντα διδασκόντων και εποπτών, τις μεθόδους αξιολόγησης, το συνολικό κόστος και τον χαρακτήρα του χορηγούμενου τίτλου. Η προσωπική θεραπεία προστατεύεται από σύγκρουση θεραπευτικού και αξιολογικού ρόλου. Οι ώρες θεωρίας δεν αντικαθιστούν αυτομάτως προσωπική θεραπεία, κλινική άσκηση ή εποπτεία. Η αντιστοίχιση προϋποθέτει ισοδύναμο σκοπό, τρόπο συμμετοχής και αξιολόγηση. Η παρακολούθηση καταγεγραμμένου υλικού δεν λογίζεται ως εποπτευόμενη κλινική εργασία.
Το Παρατηρητήριο καταρτίζει, εντός δώδεκα μηνών από τη συγκρότησή του και μετά από δημόσια διαβούλευση, εισήγηση ενιαίου πλαισίου. Η εισήγηση περιλαμβάνει διακριτές προϋποθέσεις για την ψυχοθεραπεία ενηλίκων, παιδιών και εφήβων και για τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας, κοινά κριτήρια επάρκειας, καθώς και διαδικασία αναγνώρισης προηγούμενης εκπαίδευσης και εποπτευόμενης εμπειρίας. Εξετάζει τη διεπιστημονική πρόσβαση με ειδικά αιτιολογημένα κριτήρια και δεν τεκμαίρει αποκλειστικότητα ενός κλάδου.
Οι παραπάνω ορισμοί δεν απονέμουν επαγγελματικά δικαιώματα ούτε θεσπίζουν αυτοτελώς εξαίρεση από ισχύουσες υποχρεώσεις αδειοδότησης ή φορολογίας.»
Προτείνεται παράλληλα να διορθωθεί η αρίθμηση των υφιστάμενων παραγράφων, η οποία μεταβαίνει από την παράγραφο 1 στην παράγραφο 3.
Σταύρος Χαραλαμπίδης
Ψυχολόγος· Ψυχαναλυτής · Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής · Ιδρυτής & Διευθυντής Ινστιτούτου Σχεσιακής & Ομαδικής Ψυχοθεραπείας
Σαφείς ορισμοί και διακριτές λειτουργίες της ψυχοθεραπευτικής εξειδίκευσης
Προτείνεται ο ίδιος ο νόμος να διακρίνει την ψυχοθεραπεία από τη διαδικασία απόκτησης ψυχοθεραπευτικής επάρκειας και να ορίζει τα επιμέρους συστατικά της εξειδίκευσης. Έτσι οι επαγγελματίες, οι εκπαιδευόμενοι, οι λήπτες υπηρεσιών και οι διοικητικές αρχές θα γνωρίζουν τι ακριβώς παρέχεται και με ποιες εγγυήσεις.
Προτεινόμενη νομοτεχνική προσθήκη. Προστίθενται παράγραφοι με το ακόλουθο περιεχόμενο.
«Για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του Παρατηρητηρίου και τη διαμόρφωση του ειδικού πλαισίου ισχύουν οι ακόλουθες διακρίσεις.
α) Ψυχοθεραπεία είναι η οργανωμένη θεραπευτική διαδικασία που αξιοποιεί επιστημονικά τεκμηριωμένες ψυχολογικές μεθόδους μέσα σε συμφωνημένη θεραπευτική σχέση, για την αντιμετώπιση ψυχικής δυσφορίας, δυσκολιών ψυχικής λειτουργίας ή ψυχικών διαταραχών. Διακρίνεται από την απλή ενημέρωση, τη γενική συμβουλή και τη διδασκαλία.
β) Ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση είναι η οργανωμένη διαδικασία απόκτησης ειδικής θεωρητικής, κλινικής και δεοντολογικής επάρκειας σε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Αποτελεί διακριτό πεδίο επαγγελματικής και κλινικής εξειδίκευσης και δεν εξομοιώνεται αυτομάτως με ακαδημαϊκό πρόγραμμα ή με γενική επαγγελματική κατάρτιση.
γ) Θεωρητική εκπαίδευση είναι η συστηματική διδασκαλία γνώσεων, μεθόδων, ερευνητικών δεδομένων και δεοντολογίας.
Η θεωρία καταγράφεται χωριστά ως διά ζώσης, σύγχρονη εξ αποστάσεως ή ασύγχρονη διδασκαλία. Η εξ αποστάσεως μορφή δεν καθορίζει μόνη της ούτε την επιστημονική αξία ούτε τη φορολογική μεταχείριση της υπηρεσίας.
δ) Κλινική άσκηση είναι η εφαρμογή γνώσεων και δεξιοτήτων σε πραγματικό πλαίσιο παροχής υπηρεσιών, με καθορισμένη ευθύνη, κατάλληλη εποπτεία και ενημέρωση των ληπτών για την ιδιότητα του ασκούμενου. Δεν παρέχει αυτοτελώς δικαίωμα ανεξάρτητης άσκησης.»
«ε) Ατομική και ομαδική κλινική εποπτεία είναι η συστηματική υποστήριξη και αξιολόγηση της κλινικής εργασίας από κατάλληλα καταρτισμένο επόπτη, με έναν εποπτευόμενο ή με ομάδα εποπτευομένων αντίστοιχα. Η ομαδική εποπτεία δεν ταυτίζεται με ομαδική ψυχοθεραπεία.
στ) Προσωπική θεραπεία είναι η ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία του εκπαιδευομένου, με αυτοτελή θεραπευτική σχέση και απόρρητο. Η επιβεβαίωση συμμετοχής για εκπαιδευτικούς σκοπούς περιορίζεται στα απολύτως αναγκαία στοιχεία και δεν περιλαμβάνει το περιεχόμενο των συνεδριών.
ζ) Βιωματική εκπαίδευση είναι η μάθηση μέσω οργανωμένων ασκήσεων, αναστοχασμού και επεξεργασίας εμπειρίας. Δεν χαρακτηρίζεται αυτομάτως ως ψυχοθεραπεία ή ως προσωπική θεραπεία χωρίς αντίστοιχο θεραπευτικό σκοπό, συμφωνία και εγγυήσεις.
Η ένταξη των ανωτέρω δραστηριοτήτων σε ενιαίο πρόγραμμα δεν συνεπάγεται ταύτιση της νομικής τους φύσης. Για κάθε δραστηριότητα προσδιορίζονται ο σκοπός, ο υπεύθυνος, τα απαιτούμενα προσόντα, οι όροι συναίνεσης και απορρήτου και το εφαρμοστέο κανονιστικό πλαίσιο. Η ονομασία του προγράμματος ή ο δηλωμένος κωδικός δραστηριότητας του φορέα δεν αρκεί μόνος του για τον χαρακτηρισμό της υπηρεσίας.
η) Για τους σκοπούς του πλαισίου, η συμβουλευτική ψυχικής υγείας περιγράφεται ως οργανωμένη επαγγελματική υποστήριξη για την αντιμετώπιση δυσκολιών, την ενίσχυση της λειτουργικότητας και τη λήψη αποφάσεων. Το ειδικό πλαίσιο ορίζει χωριστά τα προσόντα, τα όρια παρέμβασης και τις υποχρεώσεις παραπομπής. Η κοινή υπαγωγή στο Παρατηρητήριο δεν εξομοιώνει αυτομάτως τίτλους, εκπαίδευση ή επαγγελματικά δικαιώματα.
Τα προγράμματα γνωστοποιούν πριν από την εγγραφή, με σαφή και χωριστή αποτύπωση, το περιεχόμενο και τις ώρες κάθε συστατικού, τα προσόντα διδασκόντων και εποπτών, τις μεθόδους αξιολόγησης, το συνολικό κόστος και τον χαρακτήρα του χορηγούμενου τίτλου. Η προσωπική θεραπεία προστατεύεται από σύγκρουση θεραπευτικού και αξιολογικού ρόλου. Οι ώρες θεωρίας δεν αντικαθιστούν αυτομάτως προσωπική θεραπεία, κλινική άσκηση ή εποπτεία. Η αντιστοίχιση προϋποθέτει ισοδύναμο σκοπό, τρόπο συμμετοχής και αξιολόγηση. Η παρακολούθηση καταγεγραμμένου υλικού δεν λογίζεται ως εποπτευόμενη κλινική εργασία.
Το Παρατηρητήριο καταρτίζει, εντός δώδεκα μηνών από τη συγκρότησή του και μετά από δημόσια διαβούλευση, εισήγηση ενιαίου πλαισίου. Η εισήγηση περιλαμβάνει διακριτές προϋποθέσεις για την ψυχοθεραπεία ενηλίκων, παιδιών και εφήβων και για τη συμβουλευτική ψυχικής υγείας, κοινά κριτήρια επάρκειας, καθώς και διαδικασία αναγνώρισης προηγούμενης εκπαίδευσης και εποπτευόμενης εμπειρίας. Εξετάζει τη διεπιστημονική πρόσβαση με ειδικά αιτιολογημένα κριτήρια και δεν τεκμαίρει αποκλειστικότητα ενός κλάδου.
Οι παραπάνω ορισμοί δεν απονέμουν επαγγελματικά δικαιώματα ούτε θεσπίζουν αυτοτελώς εξαίρεση από ισχύουσες υποχρεώσεις αδειοδότησης ή φορολογίας.»
Προτείνεται παράλληλα να διορθωθεί η αρίθμηση των υφιστάμενων παραγράφων, η οποία μεταβαίνει από την παράγραφο 1 στην παράγραφο 3.
Σταύρος Χαραλαμπίδης
Ψυχολόγος· Ψυχαναλυτής · Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής · Ιδρυτής & Διευθυντής Ινστιτούτου Σχεσιακής & Ομαδικής Ψυχοθεραπείας
Ως μέλος Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (Ε.ΔΙ.Π.) Τμήματος Ψυχολογίας ΑΕΙ, κάτοχος διδακτορικού τίτλου στη Γνωστική-Αναπτυξιακή Ψυχολογία, και εκπαιδευόμενος σε πρόγραμμα ομαδικής ανάλυσης συνδεδεμένο με διεθνή επιστημονικά δίκτυα (GASi/EGATIN), καταθέτω τις ακόλουθες παρατηρήσεις.
Η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου για την επιστημονική θεμελίωση της ψυχοθεραπείας και της συμβουλευτικής ψυχικής υγείας αποτελεί ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, δεδομένης της ανομοιογένειας που παρατηρείται σήμερα στην ιδιωτική εκπαίδευση του κλάδου. Θα ήθελα να επισημάνω τρία σημεία που θεωρώ κρίσιμα για την ποιότητα και τη δικαιοσύνη της μελλοντικής ρύθμισης:
1. Τα κριτήρια πιστοποίησης να θεμελιώνονται στην τεκμηριωμένη εκπαιδευτική διαδρομή στο σύνολό της — ώρες θεωρίας, εποπτευόμενη κλινική πρακτική, προσωπική θεραπεία/ανάλυση, εξετάσεις — και όχι αποκλειστικά στην κατοχή συγκεκριμένου πρώτου πτυχίου. Διεθνώς, η πρόσβαση σε εκπαίδευση ψυχοθεραπείας/συμβουλευτικής βασίζεται συχνά σε συνδυασμό βασικών σπουδών σε συναφή γνωστικά πεδία (ψυχολογία, ιατρική, κοινωνική εργασία, αλλά και άλλες ανθρωπιστικές/κοινωνικές επιστήμες) με τεκμηριωμένη πολυετή εξειδικευμένη εκπαίδευση.
2. Να προβλεφθεί ρητή διαδικασία αναγνώρισης εκπαίδευσης που παρέχεται από διεθνώς αναγνωρισμένους επιστημονικούς φορείς και δίκτυα πιστοποίησης (π.χ. μέλη δικτύων όπως το EGATIN για την ομαδική ανάλυση), ώστε η μελλοντική ρύθμιση να μην απαξιώνει ήδη ποιοτικά ελεγμένα εκπαιδευτικά προγράμματα.
3. Να θεσπιστεί σαφές μεταβατικό καθεστώς για όσους βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη πολυετούς πιστοποιημένης εκπαίδευσης κατά τη θέση σε ισχύ του νόμου, ώστε να μην ακυρώνεται εκ των υστέρων επένδυση χρόνου και πόρων σε νόμιμα λειτουργούντα προγράμματα.
Η αναβάθμιση της ποιότητας και της επιστημονικής εγκυρότητας του κλάδου είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη. Η επιτυχία της, όμως, θα κριθεί από το αν βασιστεί σε αξιολόγηση ουσίας — περιεχομένου, διάρκειας και εποπτείας της εκπαίδευσης — και όχι μόνο σε τυπικό κριτήριο αρχικού πτυχίου.
Η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου για την επιστημονική θεμελίωση της ψυχοθεραπείας και της συμβουλευτικής ψυχικής υγείας αποτελεί ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, δεδομένης της ανομοιογένειας που παρατηρείται σήμερα στην ιδιωτική εκπαίδευση του κλάδου. Θα ήθελα να επισημάνω τρία σημεία που θεωρώ κρίσιμα για την ποιότητα και τη δικαιοσύνη της μελλοντικής ρύθμισης:
1. Τα κριτήρια πιστοποίησης να θεμελιώνονται στην τεκμηριωμένη εκπαιδευτική διαδρομή στο σύνολό της — ώρες θεωρίας, εποπτευόμενη κλινική πρακτική, προσωπική θεραπεία/ανάλυση, εξετάσεις — και όχι αποκλειστικά στην κατοχή συγκεκριμένου πρώτου πτυχίου. Διεθνώς, η πρόσβαση σε εκπαίδευση ψυχοθεραπείας/συμβουλευτικής βασίζεται συχνά σε συνδυασμό βασικών σπουδών σε συναφή γνωστικά πεδία (ψυχολογία, ιατρική, κοινωνική εργασία, αλλά και άλλες ανθρωπιστικές/κοινωνικές επιστήμες) με τεκμηριωμένη πολυετή εξειδικευμένη εκπαίδευση.
2. Να προβλεφθεί ρητή διαδικασία αναγνώρισης εκπαίδευσης που παρέχεται από διεθνώς αναγνωρισμένους επιστημονικούς φορείς και δίκτυα πιστοποίησης (π.χ. μέλη δικτύων όπως το EGATIN για την ομαδική ανάλυση), ώστε η μελλοντική ρύθμιση να μην απαξιώνει ήδη ποιοτικά ελεγμένα εκπαιδευτικά προγράμματα.
3. Να θεσπιστεί σαφές μεταβατικό καθεστώς για όσους βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη πολυετούς πιστοποιημένης εκπαίδευσης κατά τη θέση σε ισχύ του νόμου, ώστε να μην ακυρώνεται εκ των υστέρων επένδυση χρόνου και πόρων σε νόμιμα λειτουργούντα προγράμματα.
Η αναβάθμιση της ποιότητας και της επιστημονικής εγκυρότητας του κλάδου είναι αναγκαία και ευπρόσδεκτη. Η επιτυχία της, όμως, θα κριθεί από το αν βασιστεί σε αξιολόγηση ουσίας — περιεχομένου, διάρκειας και εποπτείας της εκπαίδευσης — και όχι μόνο σε τυπικό κριτήριο αρχικού πτυχίου.
Αρχικά, είναι απαραίτητο η δημιουργία του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας να συνοδευτεί από ένα αυστηρό, σαφές και επιστημονικά τεκμηριωμένο θεσμικό πλαίσιο για την άσκηση της ψυχοθεραπείας.
Προτείνω να κατοχυρωθεί ρητά ότι δικαίωμα εκπαίδευσης σε αναγνωρισμένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και άσκησης ψυχοθεραπείας έχουν αποκλειστικά επαγγελματίες με αναγνωρισμένη βασική επαγγελματική ιδιότητα στον χώρο της ψυχικής υγείας, και συγκεκριμένα ψυχολόγοι με άδεια άσκησης επαγγέλματος, ψυχίατροι και κοινωνικοί λειτουργοί, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα θεσμοθετημένα κριτήρια ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης και επάρκειας.
Η κατοχή πιστοποιήσεων συμβουλευτικής ψυχικής υγείας, coaching ή η παρακολούθηση σύντομων σεμιναρίων δεν θα πρέπει να παρέχει δικαίωμα χρήσης του τίτλου «ψυχοθεραπευτής» ούτε να εξισώνεται με ολοκληρωμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία. Οι επαγγελματίες αυτοί θα πρέπει να δραστηριοποιούνται αποκλειστικά εντός των ορίων της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής τους ιδιότητας και των θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων τους.
Κρίνεται αναγκαίος ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ ψυχοθεραπείας, συμβουλευτικής ψυχικής υγείας και coaching, ώστε να αποφεύγεται η παραπλανητική παρουσίαση υπηρεσιών και να προστατεύονται οι πολίτες, ιδιαίτερα όσοι αντιμετωπίζουν σοβαρές ή σύνθετες δυσκολίες ψυχικής υγείας.
Παράλληλα, το θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να καθορίζει με σαφήνεια:
* Τον νομικό ορισμό της ψυχοθεραπείας και του ψυχοθεραπευτή.
* Τις βασικές προϋποθέσεις πρόσβασης στην ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση.
* Τις ελάχιστες απαιτήσεις διάρκειας, θεωρητικής και βιωματικής κατάρτισης.
* Την υποχρεωτική κλινική πρακτική και συστηματική εποπτεία.
* Τις προϋποθέσεις προσωπικής θεραπείας, όπου προβλέπονται από τα αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά πρότυπα.
* Τη διαδικασία αξιολόγησης και πιστοποίησης της επαγγελματικής επάρκειας.
* Την υποχρέωση συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και επαγγελματικής εποπτείας.
* Την αναγνώριση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων από αρμόδιο θεσμικό φορέα.
Θεωρώ ότι η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει σε ένα σύγχρονο και αυστηρό σύστημα ρύθμισης, αξιοποιώντας τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και τις διεθνείς καλές πρακτικές, χωρίς να υιοθετεί ένα ασαφές ή υπερβολικά διευρυμένο μοντέλο πρόσβασης στην ψυχοθεραπεία.
Η ψυχοθεραπεία αποτελεί επιστημονική και κλινική δραστηριότητα με σημαντικές ευθύνες απέναντι στους λήπτες υπηρεσιών. Για τον λόγο αυτό, η θεσμική της κατοχύρωση πρέπει να βασίζεται σε αυστηρά κριτήρια εκπαίδευσης, κλινικής επάρκειας, εποπτείας, δεοντολογίας και λογοδοσίας.
Προτείνω να κατοχυρωθεί ρητά ότι δικαίωμα εκπαίδευσης σε αναγνωρισμένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις και άσκησης ψυχοθεραπείας έχουν αποκλειστικά επαγγελματίες με αναγνωρισμένη βασική επαγγελματική ιδιότητα στον χώρο της ψυχικής υγείας, και συγκεκριμένα ψυχολόγοι με άδεια άσκησης επαγγέλματος, ψυχίατροι και κοινωνικοί λειτουργοί, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα θεσμοθετημένα κριτήρια ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης και επάρκειας.
Η κατοχή πιστοποιήσεων συμβουλευτικής ψυχικής υγείας, coaching ή η παρακολούθηση σύντομων σεμιναρίων δεν θα πρέπει να παρέχει δικαίωμα χρήσης του τίτλου «ψυχοθεραπευτής» ούτε να εξισώνεται με ολοκληρωμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία. Οι επαγγελματίες αυτοί θα πρέπει να δραστηριοποιούνται αποκλειστικά εντός των ορίων της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής τους ιδιότητας και των θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων τους.
Κρίνεται αναγκαίος ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ ψυχοθεραπείας, συμβουλευτικής ψυχικής υγείας και coaching, ώστε να αποφεύγεται η παραπλανητική παρουσίαση υπηρεσιών και να προστατεύονται οι πολίτες, ιδιαίτερα όσοι αντιμετωπίζουν σοβαρές ή σύνθετες δυσκολίες ψυχικής υγείας.
Παράλληλα, το θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να καθορίζει με σαφήνεια:
* Τον νομικό ορισμό της ψυχοθεραπείας και του ψυχοθεραπευτή.
* Τις βασικές προϋποθέσεις πρόσβασης στην ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση.
* Τις ελάχιστες απαιτήσεις διάρκειας, θεωρητικής και βιωματικής κατάρτισης.
* Την υποχρεωτική κλινική πρακτική και συστηματική εποπτεία.
* Τις προϋποθέσεις προσωπικής θεραπείας, όπου προβλέπονται από τα αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά πρότυπα.
* Τη διαδικασία αξιολόγησης και πιστοποίησης της επαγγελματικής επάρκειας.
* Την υποχρέωση συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και επαγγελματικής εποπτείας.
* Την αναγνώριση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων από αρμόδιο θεσμικό φορέα.
Θεωρώ ότι η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει σε ένα σύγχρονο και αυστηρό σύστημα ρύθμισης, αξιοποιώντας τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και τις διεθνείς καλές πρακτικές, χωρίς να υιοθετεί ένα ασαφές ή υπερβολικά διευρυμένο μοντέλο πρόσβασης στην ψυχοθεραπεία.
Η ψυχοθεραπεία αποτελεί επιστημονική και κλινική δραστηριότητα με σημαντικές ευθύνες απέναντι στους λήπτες υπηρεσιών. Για τον λόγο αυτό, η θεσμική της κατοχύρωση πρέπει να βασίζεται σε αυστηρά κριτήρια εκπαίδευσης, κλινικής επάρκειας, εποπτείας, δεοντολογίας και λογοδοσίας.
Συνεισφέρετε στον δημόσιο διάλογο!
Γράψτε το σχόλιό σας
Μπορείτε να συμμετέχετε χωρίς λογαριασμό, επιβεβαιώνοντας μόνο το email σας, ή με σύνδεση μέσω TaxisNet, που επιβεβαιώνει την ταυτότητά σας. Σε κάθε περίπτωση, εσείς επιλέγετε αν το όνομά σας θα εμφανίζεται δημόσια στο σχόλιό σας.