Η θεσμική ρύθμιση της ψυχοθεραπείας οφείλει να λαμβάνει υπόψη την επιστημονική πραγματικότητα, τη διεθνή πρακτική και τα ήδη κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα στον χώρο της ψυχικής υγείας. Η Κοινωνική Εργασία αποτελεί θεσμοθετημένο επιστημονικό επάγγελμα, με άδεια άσκησης επαγγέλματος και κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα στον χώρο της ψυχικής υγείας, σύμφωνα με το Π.Δ. 50/1989. Παράλληλα, διαθέτει ολοκληρωμένη ακαδημαϊκή εκπαίδευση σε προπτυχιακό επίπεδο, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, κλινικά μαθήματα και μαθήματα ψυχοπαθολογίας, ενώ η επιστημονική της υπόσταση και εποπτεία διασφαλίζονται θεσμικά από τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΝΠΔΔ).
Η διεθνής πρακτική αναγνωρίζει την Κοινωνική Εργασία ως εφαρμοσμένη κλινική επιστήμη και την εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία ως πεδίο επαγγελματικής της άσκησης. Ως εκ τούτου, το Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας οφείλει να συμπεριλάβει ρητά και την Κοινωνική Εργασία μεταξύ των επιστημονικών κλάδων που μπορούν, με σαφή εκπαιδευτικά, επιστημονικά και εποπτικά κριτήρια, να οδηγούν στην ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή.
Με εκτίμηση
Αναστάσιος Χανδρινός
Κοινωνικός Λειτουργός- Ψυχοθεραπευτής
Μέλος Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ)
Μέλος Ελληνικής Εταιρείας Συστημικής Θεραπείας (ΕΛΕΣΥΘ)
Μέλος
Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας (EAP)
Η διεθνής πρακτική αναγνωρίζει την Κοινωνική Εργασία ως εφαρμοσμένη κλινική επιστήμη και την εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία ως πεδίο επαγγελματικής της άσκησης. Ως εκ τούτου, το Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας οφείλει να συμπεριλάβει ρητά και την Κοινωνική Εργασία μεταξύ των επιστημονικών κλάδων που μπορούν, με σαφή εκπαιδευτικά, επιστημονικά και εποπτικά κριτήρια, να οδηγούν στην ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή.
Με εκτίμηση
Αναστάσιος Χανδρινός
Κοινωνικός Λειτουργός- Ψυχοθεραπευτής
Μέλος Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ)
Μέλος Ελληνικής Εταιρείας Συστημικής Θεραπείας (ΕΛΕΣΥΘ)
Μέλος
Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας (EAP)
Θεωρώ ότι βασικός στόχος του νέου θεσμικού πλαισίου θα πρέπει να είναι η καλύτερη προστασία και ενημέρωση του πολίτη και όχι η ακύρωση ή η αναδρομική αμφισβήτηση των διαδικασιών που ίσχυαν μέχρι σήμερα για την εκπαίδευση, την αδειοδότηση και την πιστοποίηση στον χώρο της Ψυχολογίας και της Ψυχοθεραπείας.
Υπάρχουν ήδη εξαιρετικοί επαγγελματίες, με υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης, πολυετή εκπαίδευση, εμπειρία και σημαντική προσφορά στον χώρο της ψυχικής υγείας, οι οποίοι ακολούθησαν τις διαδικασίες και τα κριτήρια που ίσχυαν μέχρι σήμερα. Η θέσπιση ενός νέου πλαισίου δεν μπορεί να σημαίνει ότι όλη αυτή η εκπαίδευση, η εμπειρία και η επαγγελματική διαδρομή ακυρώνονται εκ των υστέρων.
Δεν είναι δυνατόν άνθρωποι που εκπαιδεύτηκαν, πιστοποιήθηκαν και εργάστηκαν νόμιμα σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα προβλεπόμενες διαδικασίες να βρεθούν ξαφνικά αντιμέτωποι με την απαξίωση των προσόντων τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν άδικη τόσο για τους ίδιους όσο και για την επιστημονική και επαγγελματική πραγματικότητα που έχει ήδη διαμορφωθεί.
Αντίθετα, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να αξιοποιήσει την υπάρχουσα πραγματικότητα και να την οργανώσει με μεγαλύτερη σαφήνεια.
Ο ουσιαστικός στόχος θα πρέπει να είναι να γνωρίζει ο πολίτης με απόλυτη σαφήνεια «ποιος είναι ποιος» στον χώρο της ψυχικής υγείας: ποιος είναι ψυχολόγος, ποιος είναι ψυχοθεραπευτής, ποιος είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας, ποια είναι η εκπαίδευσή του, ποια είναι η πιστοποίησή του και ποιο είναι το αντικείμενο της επαγγελματικής του δραστηριότητας.
Αυτό είναι που μπορεί να προσφέρει πραγματική προστασία στον πολίτη: ένα διαφανές και αξιόπιστο σύστημα καταγραφής και ενημέρωσης, μέσα από το οποίο ο κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει τα προσόντα και την επαγγελματική ιδιότητα του ανθρώπου στον οποίο επιλέγει να απευθυνθεί.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, επομένως, θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο οργάνωσης, διαφάνειας και ενημέρωσης και όχι ως μηχανισμός ακύρωσης ανθρώπων και επαγγελματικών διαδρομών που έχουν ήδη δημιουργηθεί μέσα από τις μέχρι σήμερα νόμιμες διαδικασίες.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου δεν πρέπει να σημαίνει διαγραφή του παρελθόντος. Πρέπει να σημαίνει καλύτερη οργάνωση του παρόντος και μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον.
Και πάνω απ’ όλα, ο πολίτης πρέπει να μπορεί να γνωρίζει με σαφήνεια ποιον επιλέγει, τι εκπαίδευση έχει λάβει και ποια είναι τα επαγγελματικά του προσόντα.
Υπάρχουν ήδη εξαιρετικοί επαγγελματίες, με υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης, πολυετή εκπαίδευση, εμπειρία και σημαντική προσφορά στον χώρο της ψυχικής υγείας, οι οποίοι ακολούθησαν τις διαδικασίες και τα κριτήρια που ίσχυαν μέχρι σήμερα. Η θέσπιση ενός νέου πλαισίου δεν μπορεί να σημαίνει ότι όλη αυτή η εκπαίδευση, η εμπειρία και η επαγγελματική διαδρομή ακυρώνονται εκ των υστέρων.
Δεν είναι δυνατόν άνθρωποι που εκπαιδεύτηκαν, πιστοποιήθηκαν και εργάστηκαν νόμιμα σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα προβλεπόμενες διαδικασίες να βρεθούν ξαφνικά αντιμέτωποι με την απαξίωση των προσόντων τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν άδικη τόσο για τους ίδιους όσο και για την επιστημονική και επαγγελματική πραγματικότητα που έχει ήδη διαμορφωθεί.
Αντίθετα, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να αξιοποιήσει την υπάρχουσα πραγματικότητα και να την οργανώσει με μεγαλύτερη σαφήνεια.
Ο ουσιαστικός στόχος θα πρέπει να είναι να γνωρίζει ο πολίτης με απόλυτη σαφήνεια «ποιος είναι ποιος» στον χώρο της ψυχικής υγείας: ποιος είναι ψυχολόγος, ποιος είναι ψυχοθεραπευτής, ποιος είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας, ποια είναι η εκπαίδευσή του, ποια είναι η πιστοποίησή του και ποιο είναι το αντικείμενο της επαγγελματικής του δραστηριότητας.
Αυτό είναι που μπορεί να προσφέρει πραγματική προστασία στον πολίτη: ένα διαφανές και αξιόπιστο σύστημα καταγραφής και ενημέρωσης, μέσα από το οποίο ο κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει τα προσόντα και την επαγγελματική ιδιότητα του ανθρώπου στον οποίο επιλέγει να απευθυνθεί.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, επομένως, θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο οργάνωσης, διαφάνειας και ενημέρωσης και όχι ως μηχανισμός ακύρωσης ανθρώπων και επαγγελματικών διαδρομών που έχουν ήδη δημιουργηθεί μέσα από τις μέχρι σήμερα νόμιμες διαδικασίες.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου δεν πρέπει να σημαίνει διαγραφή του παρελθόντος. Πρέπει να σημαίνει καλύτερη οργάνωση του παρόντος και μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον.
Και πάνω απ’ όλα, ο πολίτης πρέπει να μπορεί να γνωρίζει με σαφήνεια ποιον επιλέγει, τι εκπαίδευση έχει λάβει και ποια είναι τα επαγγελματικά του προσόντα.
Με το παρόν σχόλιο επί των Άρθρων 31 και 32 του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου, θα ήθελα να επισημάνω μια σοβαρή παράλειψη που αφορά την απουσία ρητής αναφοράς στην επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας και στους Κοινωνικούς Λειτουργούς, τόσο αναφορικά με τη συγκρότηση του Παρατηρητήριου όσο και με το πλαίσιο αναγνώρισης της εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία.
Ως Κοινωνική Λειτουργός και εκπαιδευόμενη Συστημική Θεραπεύτρια, θεωρώ απαραίτητο να υπογραμμίσω ότι στη διεθνή βιβλιογραφία και σε προηγμένα συστήματα υγείας, η Κλινική Κοινωνική Εργασία αποτελεί έναν από τους βασικότερους και πολυπληθέστερους πυλώνες παροχής ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών. Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί αποτελούν διεθνώς μία από τις μεγαλύτερες ομάδες επαγγελματιών ψυχικής υγείας που παρέχουν ψυχοθεραπεία, εντάσσοντας στη θεραπευτική διαδικασία τη συστημική, οικολογική και κοινωνικο-οικονομική διάσταση των δυσκολιών που αντιμετωπίζει το άτομο και η οικογένεια.
Η επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας φέρει εγγενώς τη συστημική οπτική, συνδέοντας το άτομο με το οικογενειακό, κοινωνικό και θεσμικό του περιβάλλον. Η απουσία της Κοινωνικής Εργασίας από τις προβλέψεις του Άρθρου 31 για τη συγκρότηση του Παρατηρητηρίου στερεί από το εγχείρημα την ολιστική και πολυεπιστημονική προσέγγιση της ψυχικής υγείας, περιορίζοντας την οπτική του μόνο σε αμιγώς ιατροκεντρικά ή ατομοκεντρικά μοντέλα.
Παράλληλα, στην Ελλάδα οι Κοινωνικοί Λειτουργοί είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με θεσμοθετημένα επαγγελματικά δικαιώματα, άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και υποχρεωτική πρακτική άσκηση σε δομές ψυχικής υγείας. Επιπλέον, μεγάλος αριθμός συναδέλφων εξειδικεύεται επί σειρά ετών σε αναγνωρισμένα ψυχοθεραπευτικά ινστιτούτα και στελεχώνει καίριες δομές του ΕΣΥ, των Κέντρων Ψυχικής Υγείας, καθώς και τον ιδιωτικό τομέα. Η μη ρητή πρόβλεψη των Κοινωνικών Λειτουργών στις αρμοδιότητες και τους όρους του Άρθρου 32 δημιουργεί κινδύνους στρέβλωσης της αγοράς εργασίας, αποκλεισμού προσοντούχων επαγγελματιών και αποδυνάμωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Για τους λόγους αυτούς, στο Άρθρο 32 κρίνεται αναγκαίο να περιληφθεί ρητά η Κοινωνική Εργασία στους βασικούς τίτλους σπουδών που αποτελούν τη βάση για την παρακολούθηση αναγνωρισμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων ψυχοθεραπείας. Παράλληλα, στο Άρθρο 31 είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η εκπροσώπηση του θεσμοθετημένου φορέα του κλάδου, του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ - ΝΠΔΔ), στη σύνθεση του Παρατηρητήριου Ψυχοθεραπείας, ώστε να διασφαλίζεται η ουσιαστική πολυεπιστημονικότητα και η αντιπροσωπευτικότητα του οργάνου. Η συμπερίληψη των Κοινωνικών Λειτουργών εγγυάται τη διατήρηση της κοινωνικής και συστημικής διάστασης στη φροντίδα της ψυχικής υγείας στη χώρα μας.
Ως Κοινωνική Λειτουργός και εκπαιδευόμενη Συστημική Θεραπεύτρια, θεωρώ απαραίτητο να υπογραμμίσω ότι στη διεθνή βιβλιογραφία και σε προηγμένα συστήματα υγείας, η Κλινική Κοινωνική Εργασία αποτελεί έναν από τους βασικότερους και πολυπληθέστερους πυλώνες παροχής ψυχοθεραπευτικών υπηρεσιών. Οι Κοινωνικοί Λειτουργοί αποτελούν διεθνώς μία από τις μεγαλύτερες ομάδες επαγγελματιών ψυχικής υγείας που παρέχουν ψυχοθεραπεία, εντάσσοντας στη θεραπευτική διαδικασία τη συστημική, οικολογική και κοινωνικο-οικονομική διάσταση των δυσκολιών που αντιμετωπίζει το άτομο και η οικογένεια.
Η επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας φέρει εγγενώς τη συστημική οπτική, συνδέοντας το άτομο με το οικογενειακό, κοινωνικό και θεσμικό του περιβάλλον. Η απουσία της Κοινωνικής Εργασίας από τις προβλέψεις του Άρθρου 31 για τη συγκρότηση του Παρατηρητηρίου στερεί από το εγχείρημα την ολιστική και πολυεπιστημονική προσέγγιση της ψυχικής υγείας, περιορίζοντας την οπτική του μόνο σε αμιγώς ιατροκεντρικά ή ατομοκεντρικά μοντέλα.
Παράλληλα, στην Ελλάδα οι Κοινωνικοί Λειτουργοί είναι απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με θεσμοθετημένα επαγγελματικά δικαιώματα, άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και υποχρεωτική πρακτική άσκηση σε δομές ψυχικής υγείας. Επιπλέον, μεγάλος αριθμός συναδέλφων εξειδικεύεται επί σειρά ετών σε αναγνωρισμένα ψυχοθεραπευτικά ινστιτούτα και στελεχώνει καίριες δομές του ΕΣΥ, των Κέντρων Ψυχικής Υγείας, καθώς και τον ιδιωτικό τομέα. Η μη ρητή πρόβλεψη των Κοινωνικών Λειτουργών στις αρμοδιότητες και τους όρους του Άρθρου 32 δημιουργεί κινδύνους στρέβλωσης της αγοράς εργασίας, αποκλεισμού προσοντούχων επαγγελματιών και αποδυνάμωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Για τους λόγους αυτούς, στο Άρθρο 32 κρίνεται αναγκαίο να περιληφθεί ρητά η Κοινωνική Εργασία στους βασικούς τίτλους σπουδών που αποτελούν τη βάση για την παρακολούθηση αναγνωρισμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων ψυχοθεραπείας. Παράλληλα, στο Άρθρο 31 είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η εκπροσώπηση του θεσμοθετημένου φορέα του κλάδου, του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ - ΝΠΔΔ), στη σύνθεση του Παρατηρητήριου Ψυχοθεραπείας, ώστε να διασφαλίζεται η ουσιαστική πολυεπιστημονικότητα και η αντιπροσωπευτικότητα του οργάνου. Η συμπερίληψη των Κοινωνικών Λειτουργών εγγυάται τη διατήρηση της κοινωνικής και συστημικής διάστασης στη φροντίδα της ψυχικής υγείας στη χώρα μας.
3. Για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, το Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας: β) συνεργάζεται με τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (Π.Ι.Σ.), τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων (Πα.Συ.Ψυ.) ΚΑΙ τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ) και άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς της Ελλάδας και του εξωτερικού, ιδίως Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, εκπαιδευτικά ή ερευνητικά ιδρύματα, επιστημονικές ή επαγγελματικές ενώσεις, οργανώσεις ή φορείς, για τα θέματα που άπτονται των αρμοδιοτήτων του,
3. Για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, το Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας: β) συνεργάζεται με τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (Π.Ι.Σ.), τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων (Πα.Συ.Ψυ.) ΚΑΙ τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ) και άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς της Ελλάδας και του εξωτερικού, ιδίως Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, εκπαιδευτικά ή ερευνητικά ιδρύματα, επιστημονικές ή επαγγελματικές ενώσεις, οργανώσεις ή φορείς, για τα θέματα που άπτονται των αρμοδιοτήτων του, τη συμμετοχή της ΕΕΨΕ ως εμπειρογνώμονα σε θέματα ψυχοθεραπείας.
Συνεισφέρετε στον δημόσιο διάλογο!
Γράψτε το σχόλιό σας
Μπορείτε να συμμετέχετε χωρίς λογαριασμό, επιβεβαιώνοντας μόνο το email σας, ή με σύνδεση μέσω TaxisNet, που επιβεβαιώνει την ταυτότητά σας. Σε κάθε περίπτωση, εσείς επιλέγετε αν το όνομά σας θα εμφανίζεται δημόσια στο σχόλιό σας.