Τα Άρθρα 31 και 32 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου παρουσιάζουν μια ουσιαστική θεσμική παράλειψη, καθώς παραλείπουν να αναφέρουν την επιστήμη της Κοινωνικής Εργασίας τόσο στον καθορισμό των προϋποθέσεων εκπαίδευσης όσο και στη συγκρότηση του Εθνικού Παρατηρητηρίου.
Η Κοινωνική Εργασία συνιστά αναγνωρισμένο επιστημονικό κλάδο με θεσμοθετημένη άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και κατοχυρωμένο πεδίο παρέμβασης στην ψυχική υγεία (Π.Δ. 50/1989, άρθρο 1 παρ. 3γ: παροχή διαγνωστικών, συμβουλευτικών και θεραπευτικών υπηρεσιών). Στο διεθνές πεδίο, η Κλινική Κοινωνική Εργασία αναγνωρίζεται ως βασικός πυλώνας ψυχοθεραπευτικής φροντίδας, εισάγοντας τη συστημική και ολιστική προσέγγιση στις θεραπευτικές διαδικασίες.
Στην ελληνική πραγματικότητα, πληθώρα Κοινωνικών Λειτουργών φέρει εξειδικευμένη και πολυετή ψυχοθεραπευτική εκπαίδευση, στελεχώνοντας επί σειρά ετών δημόσιες δομές (ΕΣΥ, Κέντρα Ψυχικής Υγείας, Μονάδες Απεξάρτησης) αλλά και τον ιδιωτικό τομέα. Η μη αναγνώριση του βασικού τίτλου σπουδών της Κοινωνικής Εργασίας ως πεδίου εισαγωγής στην ψυχοθεραπευτική εξειδίκευση συνιστά αδικαιολόγητο αποκλεισμό προσοντούχων επαγγελματιών και ενέχει κινδύνους στρέβλωσης του επαγγελματικού χώρου.
Παράλληλα, ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ), ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (Ν. 4488/2017), αποτελεί τον θεσμικό φορέα εκπροσώπησης του κλάδου. Η απουσία του από τα όργανα διοίκησης και τις επιτροπές του Παρατηρητήριου υπονομεύει την πολυεπιστημονικότητα που οφείλει να διέπει τη ρύθμιση της ψυχικής υγείας.
Βασικές προτάσεις τροποποίησης:
Άρθρο 32: Ρητή ένταξη της Κοινωνικής Εργασίας στους βασικούς επιστημονικούς τίτλους που οδηγούν στην απόκτηση της ψυχοθεραπευτικής ιδιότητας, κατόπιν ολοκλήρωσης πιστοποιημένης εκπαίδευσης.
Άρθρο 31: Θεσμική συμμετοχή εκπροσώπου του Δ.Σ. του ΣΚΛΕ (ΝΠΔΔ) στη σύνθεση και στις εργασίες του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής, ισότιμα με τους λοιπούς επιστημονικούς φορείς (Π.Ι.Σ., Πα.Συ.Ψυ.).
Εφαρμογή ενιαίων και διαφανών επιστημονικών κριτηρίων (εκπαίδευση, κλινική άσκηση, εποπτεία) για όλους τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, χωρίς διακρίσεις με βάση τον αρχικό τίτλο σπουδών.
Η ορθολογική και συμπεριληπτική θεσμοθέτηση της ψυχοθεραπείας απαιτεί την ισότιμη αξιοποίηση όλων των εξειδικευμένων επιστημόνων που υπηρετούν αποδεδειγμένα το πεδίο της ψυχικής υγείας.
Χατζηβασιλείου Ευάγγελος
Κοινωνικός Λειτουργός, MSc
Εκπαιδευόμενος Συστημικός Ψυχοθεραπευτής
Η συζήτηση για τη θεσμική ρύθμιση της ψυχοθεραπείας οφείλει να βασίζεται στην επιστημονική πραγματικότητα, στη διεθνή πρακτική και στα ήδη κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα στον χώρο της ψυχικής υγείας.
Η Κοινωνική Εργασία αποτελεί θεσμοθετημένο επιστημονικό επάγγελμα, με άδεια άσκησης και κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα. Η πανεπιστημιακή της εκπαίδευση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κλινικά μαθήματα, ψυχοπαθολογία και αντικείμενα που σχετίζονται άμεσα με την ψυχική υγεία.
Παράλληλα, η επιστημονική εποπτεία και η θεσμική εκπροσώπηση του επαγγέλματος διασφαλίζονται από τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ ), ο οποίος αποτελεί τον θεσμικό φορέα του επαγγέλματος και έχει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της επιστημονικής και επαγγελματικής υπόστασης των κοινωνικών λειτουργών.
Σε διεθνές επίπεδο, η Κοινωνική Εργασία αναγνωρίζεται ως εφαρμοσμένη κλινική επιστήμη και η εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία αποτελεί πεδίο επαγγελματικής δραστηριότητας και για κοινωνικούς λειτουργούς, όταν πληρούνται τα αντίστοιχα εκπαιδευτικά και εποπτικά κριτήρια.
Για τον λόγο αυτό, κάθε θεσμικό πλαίσιο για την ψυχοθεραπεία οφείλει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο, σαφές και συμπεριληπτικό, λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά επιστημονικά επαγγέλματα που δραστηριοποιούνται στον χώρο της ψυχικής υγείας.
Η Κοινωνική Εργασία και ο ΣΚΛΕ έχουν επομένως ουσιαστικό λόγο στη σχετική συζήτηση. Δεν πρόκειται για διεκδίκηση προνομιακής μεταχείρισης, αλλά για την ανάγκη ισότιμης συμμετοχής της Κοινωνικής Εργασίας στον θεσμικό διάλογο, με βάση την εκπαίδευση, την επιστημονική επάρκεια, την επαγγελματική εμπειρία και τα θεσμικά κατοχυρωμένα δικαιώματα.
Η ρύθμιση της ψυχοθεραπείας πρέπει να υπηρετεί την επιστήμη, τους επαγγελματίες και, πρωτίστως, την ασφάλεια και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στους ανθρώπους που τις χρειάζονται.
Με εκτίμηση,
Αναστασίου Αικατερίνη
Κοινωνική Λειτουργός-Ψυχοθεραπεύτρια
Μέλος Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ)
Η διεθνής πρακτική αναγνωρίζει την Κοινωνική Εργασία ως εφαρμοσμένη κλινική επιστήμη και την εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία ως πεδίο επαγγελματικής της άσκησης. Ως εκ τούτου, το Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας οφείλει να συμπεριλάβει ρητά και την Κοινωνική Εργασία μεταξύ των επιστημονικών κλάδων που μπορούν, με σαφή εκπαιδευτικά, επιστημονικά και εποπτικά κριτήρια, να οδηγούν στην ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή.
Με εκτίμηση
Αναστάσιος Χανδρινός
Κοινωνικός Λειτουργός- Ψυχοθεραπευτής
Μέλος Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ)
Μέλος Ελληνικής Εταιρείας Συστημικής Θεραπείας (ΕΛΕΣΥΘ)
Μέλος
Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας (EAP)
Υπάρχουν ήδη εξαιρετικοί επαγγελματίες, με υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης, πολυετή εκπαίδευση, εμπειρία και σημαντική προσφορά στον χώρο της ψυχικής υγείας, οι οποίοι ακολούθησαν τις διαδικασίες και τα κριτήρια που ίσχυαν μέχρι σήμερα. Η θέσπιση ενός νέου πλαισίου δεν μπορεί να σημαίνει ότι όλη αυτή η εκπαίδευση, η εμπειρία και η επαγγελματική διαδρομή ακυρώνονται εκ των υστέρων.
Δεν είναι δυνατόν άνθρωποι που εκπαιδεύτηκαν, πιστοποιήθηκαν και εργάστηκαν νόμιμα σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα προβλεπόμενες διαδικασίες να βρεθούν ξαφνικά αντιμέτωποι με την απαξίωση των προσόντων τους. Μια τέτοια εξέλιξη θα ήταν άδικη τόσο για τους ίδιους όσο και για την επιστημονική και επαγγελματική πραγματικότητα που έχει ήδη διαμορφωθεί.
Αντίθετα, το νέο θεσμικό πλαίσιο θα πρέπει να αξιοποιήσει την υπάρχουσα πραγματικότητα και να την οργανώσει με μεγαλύτερη σαφήνεια.
Ο ουσιαστικός στόχος θα πρέπει να είναι να γνωρίζει ο πολίτης με απόλυτη σαφήνεια «ποιος είναι ποιος» στον χώρο της ψυχικής υγείας: ποιος είναι ψυχολόγος, ποιος είναι ψυχοθεραπευτής, ποιος είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας, ποια είναι η εκπαίδευσή του, ποια είναι η πιστοποίησή του και ποιο είναι το αντικείμενο της επαγγελματικής του δραστηριότητας.
Αυτό είναι που μπορεί να προσφέρει πραγματική προστασία στον πολίτη: ένα διαφανές και αξιόπιστο σύστημα καταγραφής και ενημέρωσης, μέσα από το οποίο ο κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει τα προσόντα και την επαγγελματική ιδιότητα του ανθρώπου στον οποίο επιλέγει να απευθυνθεί.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, επομένως, θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο οργάνωσης, διαφάνειας και ενημέρωσης και όχι ως μηχανισμός ακύρωσης ανθρώπων και επαγγελματικών διαδρομών που έχουν ήδη δημιουργηθεί μέσα από τις μέχρι σήμερα νόμιμες διαδικασίες.
Η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου δεν πρέπει να σημαίνει διαγραφή του παρελθόντος. Πρέπει να σημαίνει καλύτερη οργάνωση του παρόντος και μεγαλύτερη ασφάλεια για το μέλλον.
Και πάνω απ’ όλα, ο πολίτης πρέπει να μπορεί να γνωρίζει με σαφήνεια ποιον επιλέγει, τι εκπαίδευση έχει λάβει και ποια είναι τα επαγγελματικά του προσόντα.
Συνεισφέρετε στον δημόσιο διάλογο!
Γράψτε το σχόλιό σας
Μπορείτε να συμμετέχετε χωρίς λογαριασμό, επιβεβαιώνοντας μόνο το email σας, ή με σύνδεση μέσω TaxisNet, που επιβεβαιώνει την ταυτότητά σας. Σε κάθε περίπτωση, εσείς επιλέγετε αν το όνομά σας θα εμφανίζεται δημόσια στο σχόλιό σας.