ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο: «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις»
Έκθεση Διαβούλευσης
Μπορείτε να δείτε την έκθεση διαβούλευσης όπως αυτή ενσωματώθηκε στη σχετική Ενότητα της τελικής Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης εδώ
ΜΕΡΟΣ Β΄ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΕΟΔΟΜΗΣΗ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΩΝ, ΜΙΚΡΩΝ ΚΑΙ ΦΘΙΝΟΝΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (Άρθρα 41-59)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ – ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Άρθρο 41
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος Μέρους είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της διοικητικής δράσης στους τομείς προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, διαχείρισης των υδάτων, χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και ενέργειας, η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των αρμόδιων φορέων και υπηρεσιών, καθώς και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.
Άρθρο 42
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος Μέρους είναι:
α) ρυθμίσεις για την αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών,
β) η αναδιοργάνωση και ενίσχυση της λειτουργίας του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής,
γ) ρυθμίσεις χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού και
δ) η αντιμετώπιση ειδικών ζητημάτων αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΟΛΕΟΔΟΜΗΣΗ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΩΝ, ΜΙΚΡΩΝ ΚΑΙ ΦΘΙΝΟΝΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ – ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Άρθρο 43
Εκτάσεις ιδιωτικής πολεοδόμησης – Τροποποίηση άρθρου 83 Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Στο άρθρο 83 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί εκτάσεων περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ιδιωτικής πολεοδόμησης, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην περ. β) της παρ. 2, οι λέξεις «και 290» αντικαθίστανται από τις λέξεις «, 290 και 303», β) στην παρ. 3), βα) προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο, ββ) στο τρίτο εδάφιο, i) οι λέξεις «Αττικής και Θεσσαλονίκης» αντικαθίστανται από τις λέξεις «Αττικής, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Πάτρας, Βόλου, Λάρισας και Ηρακλείου Κρήτης», ii) οι λέξεις «του άρθρου 89» αντικαθίστανται από τις λέξεις «των οριζομένων στο άρθρο 89» και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, το άρθρο 83 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 83
Εκτάσεις περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ιδιωτικής πολεοδόμησης
- Εδαφική έκταση που βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως, εκτός οικισμών πριν από το 1923, καθώς και εκτός οικισμών μέχρι και δύο χιλιάδες (2.000) κατοίκους, η οποία ανήκει κατά κυριότητα σε ένα ή, εξ αδιαιρέτου, σε περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου ή ανήκει κατά διαιρετά τμήματα σε ένα ή, εξ αδιαιρέτου, σε περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου ή και σε φορείς αστικού αναδασμού ή οικοδομικούς συνεταιρισμούς, μπορεί να καθορίζεται ως Περιοχή Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) και να πολεοδομείται με τις εξής προϋποθέσεις:
α) Να προβλέπεται:
αα) ως περιοχή κατάλληλη για την εφαρμογή του μηχανισμού των Π.Π.Α.Ι.Π. ή των Περιοχών Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης (Π.Ε.Ρ.ΠΟ.), στα όρια εγκεκριμένων Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Γ.Π.Σ.) ή Σχεδίων Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.) κατά το άρθρο 4 του ν. 2508/1997 (Α’ 124) ή εντός περιοχών Π.Ε.Ρ.Π.Ο., σύμφωνα με τις γενικές κατευθύνσεις της παρ. 3 του άρθρου 24 του ν. 2508/1997 ή
αβ) ως περιοχή κατάλληλη για την εφαρμογή του μηχανισμού των Π.Π.Α.Ι.Π., στα όρια εγκεκριμένων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (Τ.Π.Σ.), ή
αγ) ως περιοχή πολεοδομική ενότητα επέκτασης στα όρια εγκεκριμένων Γ.Π.Σ., Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. ή Τ.Π.Σ. μη συμπεριλαμβανομένων των περιοχών επέκτασης οικισμών χωρίς ρυμοτομικό σχέδιο.
β) Να μην εμπίπτει σε περιοχή ειδικού νομικού καθεστώτος όπως δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους, δημόσιο κτήμα, κοινόχρηστους χώρους αιγιαλού, παραλίας, όχθης και παρόχθιας ζώνης, να μην αποτελεί τμήμα γης υψηλής παραγωγικότητας και να μην εμπίπτει σε περιοχές προστασίας, στις οποίες απαγορεύεται η δόμηση, σύμφωνα με τις διατάξεις που τις διέπουν.
γ) Η προς πολεοδόμηση έκταση πρέπει να είναι ενιαία κατά το άρθρο 84 και να έχει ελάχιστη επιφάνεια πενήντα (50) στρεμμάτων.
- Η περιοχή περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ιδιωτικής πολεοδόμησης οριοθετείται και οργανώνεται πολεοδομικά:
α) Προς την εξυπηρέτηση του κοινωνικού συνόλου και την αύξηση των οργανωμένων χώρων περιβαλλοντικής προστασίας και αναβάθμισης.
β) Προς εξυπηρέτηση μίας ή περισσότερων κατηγοριών χρήσεων γης κατά τα άρθρα 285, 286, 287, 288, 289, 290 και 303.
- Το παρόν άρθρο, με εξαίρεση τις περιοχές της υποπερ. αγ) της περ. α) της παρ. 1 έχει εφαρμογή στο σύνολο της χερσαίας χώρας συμπεριλαμβανομένων των νήσων Κρήτης, Εύβοιας και Ρόδου. Η εφαρμογή του παρόντος ισχύει και στα υπόλοιπα κατοικημένα νησιά, μόνο για τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 101, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 100. Εξαιρούνται οι περιοχές Αττικής, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Πάτρας, Βόλου, Λάρισας και Ηρακλείου Κρήτης, που καταλαμβάνονται από τα αντίστοιχα όρια αρμοδιότητας των προβλεπόμενων ρυθμιστικών σχεδίων, με την επιφύλαξη των οριζομένων στο άρθρο 89.».
Άρθρο 44
Πολεοδόμηση για την ανάδειξη και αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών – Αντικατάσταση άρθρου 100 Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Το άρθρο 100 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί ανάδειξης και αναβίωσης εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών, αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 100
Ανάδειξη και αναβίωση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών
- Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται μετά από πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας εγκρίνονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) για την αναβίωση και λειτουργική επανάχρηση: α) εγκαταλελειμμένων και β) μικρών φθινόντων οικισμών, με την παράλληλη ανάδειξη και προστασία της αρχιτεκτονικής παράδοσης, του φυσικού τοπίου και του περιβάλλοντος, στο οποίο εντάσσονται. Τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. θεωρούνται Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (Ε.Π.Σ.) κατά το άρθρο 22, ενώ δύναται να περιλαμβάνονται και ως διακριτές ζώνες στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (Τ.Π.Σ.) του άρθρου 21, όπως έχουν εγκριθεί.
- Οι αρμόδιοι δήμοι ή φορείς του άρθρου 22, δύναται να καταθέτουν στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, πρόγραμμα αναβίωσης και λειτουργικής επανάχρησης εγκαταλελειμμένων και μικρών φθινόντων οικισμών, βάσει των αρχών της βιωσιμότητας των οικισμών και της παράλληλης προστασίας της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, του φυσικού τοπίου που τους περιβάλλει, στο οποίο περιλαμβάνονται:
α) οι προτεινόμενοι οικισμοί,
β) η καταγραφή των δημόσιων χώρων, των μνημείων ή των ενδιαφερόντων κτιρίων και κατασκευών παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, όπως εκκλησίες, κρήνες και περιστερώνες, είτε έχουν κηρυχθεί ως τέτοια, είτε όχι,
γ) ενδιαφέροντα στοιχεία ή σχηματισμοί του φυσικού περιβάλλοντος που χρήζουν προστασίας, αποκατάστασης και ανάδειξης, και
δ) οι προτεινόμενες προς ανάπτυξη και πολεοδόμηση εκτάσεις.
- α) Για την πολεοδόμηση σε Περιοχή Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης του άρθρου 83, εκδίδεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού και γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων, η βεβαίωση καταλληλότητας του άρθρου 86.
β) Για την πολεοδόμηση με έγκριση ρυμοτομικού σχεδίου εφαρμογής με Ε.Π.Σ. του άρθρου 22, εκδίδεται η προέγκριση της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 22.
- Με τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α., τα οποία εγκρίνονται σε κατοικημένα νησιά, προς τον σκοπό αναβίωσης των εγκαταλελειμμένων οικισμών της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 101, για την ανάπτυξη των κατάλληλων χρήσεων, καθώς και την πολεοδόμηση σε μία ή περισσότερες λειτουργικά συνδεόμενες με τον προς αναβίωση οικισμό εκτάσεις, οι προς πολεοδόμηση εκτάσεις δεν υπερβαίνουν αθροιστικά τα διακόσια (200) στρέμματα.».
Άρθρο 45
Ορισμοί για τους εγκαταλελειμμένους, μικρούς και φθίνοντες οικισμούς – Αντικατάσταση παρ. 1 άρθρου 101 Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Η παρ. 1 του άρθρου 101 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών, αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν οι κατωτέρω ορισμοί:
α) «εγκαταλελειμμένος οικισμός»: οικισμός ο οποίος εμφανίζεται με μηδενικό πληθυσμό στην απογραφή του έτους 1981 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ.), καθώς και την εκάστοτε τελευταία απογραφή και προϋφίσταται του έτους 1923,
β) «μικρός και φθίνων οικισμός»: οικισμός ο οποίος, κατά την τελευταία απογραφή της ΕΛ.ΣΤΑΤ., εμφανίζει μόνιμο πληθυσμό μικρότερο των εκατό πενήντα (150) κατοίκων, του οποίου ο μέσος ρυθμός μεταβολής του μόνιμου πληθυσμού, κατά την τελευταία τριακονταετία δεν υπερβαίνει το πέντε τοις εκατό (5%) ή είναι αρνητικός, από την απογραφή του μόνιμου πληθυσμού του έτους 2001, και είτε προϋφίσταται του έτους 1923, είτε έχει δημιουργηθεί μεταγενέστερα και έχει οριοθετηθεί με τις ισχύουσες για τους μικρούς οικισμούς διατάξεις του π.δ. της 24.4/3.5.1985 (Δ΄ 181).».
Άρθρο 46
Βιώσιμη ανάπτυξη εγκαταλελειμμένων οικισμών – Αντικατάσταση άρθρου 102
Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Το άρθρο 102 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί βιώσιμης ανάπτυξης εγκαταλελειμμένων οικισμών, αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 102
Βιώσιμη ανάπτυξη εγκαταλελειμμένων οικισμών
- Η έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) με τη δημιουργία Περιοχής Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) του άρθρου 83 ή ανάπτυξης με Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (Ε.Π.Σ.) του άρθρου 22, εφαρμόζεται σε εγκαταλελειμμένους οικισμούς, εφόσον:
α) κρίνονται αρχιτεκτονικά ενδιαφέροντες και δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως γεωλογικά ακατάλληλοι,
β) αναγνωρίζεται συνεκτικό τμήμα αυτών, κατά το άρθρο 231, χωρίς να θεωρείται ότι διακόπτεται η συνέχειά του από την ύπαρξη εγκεκριμένων επαρχιακών, δημοτικών ή κοινοτικών οδών.
- Με το Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. ορίζεται το όριο του συνεκτικού τμήματος της περ. β) της παρ. 1, καθορίζονται οι υφιστάμενοι κοινόχρηστοι χώροι και εγκρίνονται ειδικοί όροι δόμησης, σύμφωνα με την ανάλυση του οικιστικού αποθέματος των υπαρχόντων κτισμάτων και τα μέσα πολεοδομικά μεγέθη που αποτυπώνονται και υπολογίζονται, σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές και μεθοδολογία. Επιπλέον, διά του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α., δύναται να καθορίζονται μία ή περισσότερες λειτουργικά συνδεόμενες όμορες εκτάσεις, ως Π.Π.Α.Ι.Π. ή ως περιοχή επέμβασης Ε.Π.Σ., για τον καθορισμό χρήσεων που υποστηρίζουν την αναβίωση του οικισμού, εφόσον:
α) οι όμορες εκτάσεις έχουν αθροιστικά ελάχιστη επιφάνεια τριάντα (30) στρεμμάτων, και
β) το σύνολο της έκτασης του συνεκτικού τμήματος του προς αναβίωση οικισμού και των όμορων προς πολεοδόμηση εκτάσεων, έχει επιφάνεια από πενήντα (50) στρέμματα έως διακόσια (200) στρέμματα.
- Για την εφαρμογή του πρώτου εδαφίου της παρ. 2, ο αρμόδιος δήμος ή ο φορέας που επισπεύδει την αναβίωση του εγκαταλελειμμένου οικισμού, υποβάλλει στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά στοιχεία και μελέτες, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και τεχνικές οδηγίες για την οριοθέτηση των μικρών οικισμών και οικισμών προ του 1923, ιδίως δε:
α) Τοπογραφικό και κτηματογραφικό διάγραμμα σε κλίμακα 1:500 ή 1:1.000 ή άλλη κατάλληλη κλίμακα, εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ΄87, το οποίο περιλαμβάνει:
αα) αναγνώριση του συνεκτικού τμήματος κατά το άρθρο 231,
αβ) κτηματογραφική αποτύπωση ιδιοκτησιών και κοινόχρηστων χώρων,
αγ) καταγραφή των δημόσιων, δημοτικών και θρησκευτικών κτιρίων και εγκαταστάσεων που υφίστανται στον εγκαταλελειμμένο οικισμό,
αδ) όρια και Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου, εφόσον η έκταση εντάσσεται σε περιοχή λειτουργίας ή σύνταξης Εθνικού Κτηματολογίου,
αε) βεβαίωση από την αρμόδια υπηρεσία του οικείου δήμου ή της οικείας Περιφέρειας, ότι ο οικισμός δεν έχει χαρακτηρισθεί ως κατολισθαίνων και ότι δεν έχουν δοθεί αποζημιώσεις ή δεν έχει υλοποιηθεί άλλου είδους αποκατάσταση των οικιστών για την εγκατάλειψη αυτού.
β) Τεχνική έκθεση με πρόταση για ειδικές ρυθμίσεις όρων δόμησης και χρήσεων γης, για την ανάδειξη και διατήρηση αξιόλογων αρχιτεκτονικά κτιρίων, μετά από την καταγραφή αξιόλογων πολεοδομικών στοιχείων (ιστός) του συνεκτικού τμήματος ή άλλων στοιχείων του δομημένου ή φυσικού περιβάλλοντος.
- Για την εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου της παρ. 2, ο αρμόδιος δήμος ή ο φορέας υποβάλλει στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επιπροσθέτως των αναφερόμενων της παρ. 3, για τη χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας του άρθρου 86 και την έγκριση της πολεοδόμησης σε Π.Π.Α.Ι.Π.:
α) Πράξη χαρακτηρισμού της όμορης προς πολεοδόμηση έκτασης, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 998/1979 (Α΄ 289) και πιστοποιητικό τελεσιδικίας αυτής. Αν έχει κυρωθεί συνολικά ή μερικά ο δασικός χάρτης, εφαρμόζεται η παρ. 6 του άρθρου 20 του ν. 3889/2010 (Α΄ 182).
β) Τοπογραφικό και υψομετρικό διάγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει επιπρόσθετα:
βα) κτηματογραφική αποτύπωση με τα όρια και το εμβαδόν τόσο του συνόλου της προς πολεοδόμηση έκτασης όσο και των διαιρετών τμημάτων που την απαρτίζουν,
ββ) ειδικά γεωμορφολογικά στοιχεία της έκτασης, όπως γεωλογικά ακατάλληλες περιοχές κατόπιν τυχόν προσδιορισμού από τα συμπεράσματα της γεωλογικής θεώρησης, και κλίσεις εδάφους μεγαλύτερες του τριάντα πέντε τοις εκατό (> 35%) και
βγ) όρια των καθορισμένων υπό προστασία εκτάσεων που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν για οικιστικούς σκοπούς, όπως δάση, δασικές ή αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικοί χώροι, περιοχές προστασίας.
γ) Χάρτη κατάλληλης κλίμακας, εξαρτημένο από το κρατικό σύστημα συντεταγμένων ΕΓΣΑ ΄87, με ενδείξεις των ορίων της δημοτικής ενότητας που βρίσκεται η υπό ρύθμιση έκταση, τα όρια της έκτασης, τις προβλεπόμενες χρήσεις γης της ευρύτερης περιοχής, τις δυνατότητες εξυπηρετήσεων από συγκοινωνιακά δίκτυα, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, ηλεκτρισμού και τηλεφώνου, καθώς και τυχόν υφιστάμενες ειδικές χρήσεις γης μέσα στα όρια της έκτασης και σε ακτίνα χιλίων πεντακοσίων (1.500) μέτρων από τα όρια αυτής, όπως δασικές εκτάσεις, γη υψηλής παραγωγικότητας, περιοχές μεταλλευτικής ή λατομικής εκμετάλλευσης, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και αρχαιολογικοί χώροι.
δ) Πρόταση καθορισμού οριογραμμών των υδατορεμάτων, σύμφωνα με το Κεφάλαιο Α΄ του ν. 4258/2014 (Α΄ 94).
ε) Έκθεση γεωλογικής – γεωτεχνικής καταλληλότητας υπογραφόμενη από δύο (2) ιδιώτες γεωλόγους, οι οποίοι φέρουν την ευθύνη για την έκθεσή τους. Η έκθεση γεωλογικής – γεωτεχνικής καταλληλότητας θεωρείται από την υπηρεσία. Η υπηρεσία ή ειδικοί ελεγκτές από μητρώα της υπηρεσίας προβαίνουν σε έλεγχο της σχετικής μελέτης έως την έγκριση της πράξης της πολεοδομικής μελέτης.
στ) Κτηματογραφικό πίνακα ιδιοκτησιών συνοδευόμενο από έκθεση ελέγχου τίτλων, υπογραφόμενη από δύο (2) ιδιώτες δικηγόρους, θεωρημένη από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο. Ο έλεγχος τίτλων αναφέρεται στο σχετικό τοπογραφικό διάγραμμα και θεωρείται από την υπηρεσία.
ζ) Τεχνική έκθεση με τις αιτούμενες χρήσεις γης, καθώς και τα προγραμματικά μεγέθη για την οικιστική ανάπτυξη της έκτασης, όπως πυκνότητα, συντελεστές εκμετάλλευσης και δόμησης, τα οποία συσχετίζονται με τα αντίστοιχα προβλεπόμενα από τις κατευθύνσεις του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ή Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης ή Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου ή άλλου παρόμοιου επιπέδου σχεδιασμού κατά τις διατάξεις του Κεφαλαίου Α΄ του Τμήματος III του παρόντος Μέρους, καθώς και ειδική έκθεση χωροταξικής θεώρησης στην οποία περιγράφονται και τεκμηριώνονται οι βασικές χωροθετικές επιλογές και η ένταξη στον χώρο του σχεδιαζόμενου έργου, ιδίως όσον αφορά τα προτεινόμενα έργα και δραστηριότητες σε συνάρτηση και με τον χαρακτήρα των όμορων και γειτνιαζουσών περιοχών, την υπάρχουσα συγκοινωνιακή υποδομή και τις λοιπές εξυπηρετήσεις, τους υφιστάμενους οικισμούς, καθώς και τα βασικά χωρικά χαρακτηριστικά της ευρύτερης περιοχής, τουλάχιστον στο επίπεδο της οικείας δημοτικής ενότητας.
η) Τα στοιχεία και τις μελέτες του άρθρου 85.
- Για την εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου της παρ. 2, ο αρμόδιος δήμος ή ο φορέας υποβάλλει στη Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επιπροσθέτως των αναφερόμενων της παρ. 3, για τη χορήγηση προέγκρισης και έγκρισης Ε.Π.Σ., τα στοιχεία και τις μελέτες του άρθρου 22, σύμφωνα με τις ισχύουσες σχετικές προδιαγραφές και τεχνικές οδηγίες.
- Για την έγκριση των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. του παρόντος απαιτείται η προηγούμενη γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων. Οι διαδικασίες του δευτέρου εδαφίου της παρ. 2 δύνανται να ολοκληρώνονται:
α) είτε σε δύο (2) διακριτές φάσεις, αφενός για την οριοθέτηση του συνεκτικού οικισμού, αφετέρου για την πολεοδόμηση και ανάπτυξη στις λειτουργικά όμορες εκτάσεις, είτε
β) συνολικά, με την έκδοση ενιαίου προεδρικού διατάγματος Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α..».
Άρθρο 47
Επιτρεπόμενες χρήσεις γης Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης – Αντικατάσταση άρθρου 105 Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Το άρθρο 105 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί επιτρεπόμενων χρήσεων γης και υποχρεώσεων κατά την έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης, αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 105
Επιτρεπόμενες χρήσεις γης – Υποχρεώσεις κατά την έγκριση Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης
- Οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί και οι φορείς ανάπτυξης Περιοχής Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) ή Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, με την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης ή του ρυμοτομικού σχεδίου εφαρμογής, παραχωρούν και υλοποιούν έργα με δικές τους δαπάνες, χωρίς αποζημίωση προς τον οικείο Οργανισμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης, σε ποσοστό τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%) της πολεοδομούμενης έκτασης, ως εξής:
α) Κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους, εντός του υπό ίδρυση οικισμού που προβλέπονται από την πολεοδομική μελέτη και σε ελάχιστο ποσοστό είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της πολεοδομούμενης έκτασης. Το ποσοστό τους ανά χρήση καθορίζεται στο πλαίσιο των εκάστοτε ισχυουσών προδιαγραφών και της αντίστοιχης μελέτης πολεοδομικής τεκμηρίωσης για την ανάπτυξη Π.Π.Α.Ι.Π. ή Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου.
β) Στο υπόλοιπο είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) της πολεοδομούμενης έκτασης, χωροθετούνται χρήσεις των άρθρων 289 και 290 ή άλλως τμήμα αυτού, μέχρι δέκα πέντε τοις εκατό (15%), μετατρέπεται σε ειδική χρηματική εισφορά για έργα αναβάθμισης υφιστάμενων κοινοχρήστων – κοινωφελών χρήσεων και χώρων, καθώς και για την κατασκευή νέων κτιρίων ειδικών χρήσεων του άρθρου 289, τα οποία καθορίζονται με την πολεοδομική μελέτη της Π.Π.Α.Ι.Π. ή το ρυμοτομικό σχέδιο εφαρμογής του Ε.Π.Σ..
Η ειδική χρηματική εισφορά υπολογίζεται κατ’ ανάλογη εφαρμογή της παρ. 13 του άρθρου 144, κατατίθεται στον αρμόδιο δήμο, εγγράφεται σε ειδικό λογαριασμό αποκλειστικά για τα έργα της παρούσας παραγράφου, με την αναφορά του εγκαταλελειμμένου ή μικρού και φθίνοντα οικισμού. Ως έργο προτεραιότητας αναβάθμισης θεωρείται το έργο για τη σύνδεση με υφιστάμενη εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων ή τη δημιουργία νέας, κατόπιν ειδικής μελέτης. Πέραν των παραπάνω έργων η ειδική χρηματική εισφορά των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) μπορεί, επίσης, να διατίθεται για την αποκατάσταση και ανάδειξη των δημοσίων κτιρίων, καθώς και για την εκπόνηση μελετών ανάδειξης και προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του φυσικού τοπίου, της περιοχής άμεσης επιρροής.
- Με το προεδρικό διάταγμα της έγκρισης του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. καθορίζονται τα όρια του οικισμού, οι γενικές και ειδικές χρήσεις γης σε αυτόν. Με το προεδρικό διάταγμα του πρώτου εδαφίου μπορεί να προτείνεται η πολεοδόμηση του οικισμού στο σύνολο της έκτασης ή σε τμήμα εντός των ορίων του.
- Οι χρήσεις που προτείνονται στο πλαίσιο της πολεοδομικής μελέτης του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. και χωροθετούνται στους μικρούς και φθίνοντες οικισμούς, εξυπηρετούν κατά κύριο λόγο τις ανάγκες αυτών, καθώς και τις ανάγκες των προς ανάπτυξη και πολεοδόμηση όμορων ή γειτονικών εκτάσεων. Σε κάθε περίπτωση εξασφαλίζεται η λειτουργική πολεοδομική σύνδεση της νέας περιοχής ανάπτυξης και πολεοδόμησης με τον εγκαταλελειμμένο ή τον μικρό και φθίνοντα οικισμό, καθώς και η ενιαία εξυπηρέτησή τους, από τα αναγκαία δίκτυα τεχνικών και κοινωνικών υποδομών και τεχνικού εξοπλισμού των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων.
- Ως προς τις επιτρεπόμενες γενικές κατηγορίες χρήσεων γης:
α) Στους οικοδομήσιμους χώρους των, προς πολεοδόμηση, περιοχών με Π.Π.Α.Ι.Π. ή Ε.Π.Σ., καθορίζονται οι χρήσεις γης, σύμφωνα με τα άρθρα 285, 286, 287, 288, 289 και 295.
β) Στις περιοχές εντός των ορίων οικισμών, εφόσον δεν πολεοδομούνται, καθορίζονται οι χρήσεις γης, σύμφωνα με το άρθρο 303.
γ) Στις προς ανάπτυξη εκτάσεις που περιλαμβάνονται στην περιοχή επέμβασης με Ε.Π.Σ. καθορίζονται οι χρήσεις γης, σύμφωνα με τα άρθρα 290, 297 και 302.».
Άρθρο 48
Καθορισμός ειδικών μορφολογικών κανόνων – Τροποποίηση άρθρου 106 Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Στο άρθρο 106 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί πολεοδομικής μελέτης, όρων και περιορισμών δόμησης και μορφολογικών κανόνων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) ο τίτλος αντικαθίσταται, β) οι παρ. 1 και 3 αντικαθίστανται και το άρθρο 106 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 106
Ειδικοί μορφολογικοί κανόνες – Ανταλλαγές εκτάσεων και εφαρμογή σχεδίων
- Κατά τη διαδικασία έγκρισης του προεδρικού διατάγματος των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.) καθορίζονται ειδικοί μορφολογικοί κανόνες και κατευθύνσεις στους οικισμούς και τις εκτάσεις ανάπτυξης και πολεοδόμησης, εφόσον τούτο επιβάλλεται για την προστασία και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του υφιστάμενου οικισμού.
- Για τις περιπτώσεις ανταλλαγής εκτάσεων και ζωνών συγκέντρωσης δόμησης – υποδοχής δεν απαιτείται προηγουμένως η χορήγηση βεβαίωσης καταλληλότητας της έκτασης από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, εφόσον αυτή έχει κριθεί στο στάδιο χορήγησης του τίτλου ανταλλαγής και της έγκρισης του Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. κατά το παρόν Κεφάλαιο.
- Αμέσως μετά την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης για τις Περιοχές Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) ή του ρυμοτομικού σχεδίου εφαρμογής για τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, ο φορέας ανάπτυξης και πολεοδόμησης της έκτασης προβαίνει στην εφαρμογή του σχεδίου και στην εκτέλεση των έργων διαμόρφωσης των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, καθώς και στην εκτέλεση των έργων υποδομών, όπως αυτά προβλέπονται από την πολεοδομική μελέτη ή το ρυμοτομικό σχέδιο εφαρμογής. Κατά τα λοιπά εφαρμόζεται το παρόν Κεφάλαιο, καθώς και το Κεφάλαιο Α΄ του Τμήματος III του παρόντος Μέρους.».
Άρθρο 49
Μεταβατική ρύθμιση για τις Περιοχές Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης – Προσθήκη παρ. 9 στο άρθρο 109 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Στο άρθρο 109 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, A΄ 88), περί μεταβατικών διατάξεων, προστίθεται παρ. 9 ως εξής:
«9. Για τις περιπτώσεις οικοδομικών συνεταιρισμών που είχαν υποβάλει αίτηση σκοπιμότητας, σύμφωνα με το άρθρο 4 του π.δ. 93/87 (A΄ 52), πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 2508/1997 (A΄ 124), αλλά δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία έγκρισης σκοπιμότητας και χωροθέτησής τους, δεν απαιτείται η τήρηση της προϋπόθεσης της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 83 του παρόντος, περί εκτάσεων περιβαλλοντικής αναβάθμισης και ιδιωτικής πολεοδόμησης, εφόσον η απαιτούμενη έκταση:
α) είναι τουλάχιστον σαράντα (40) στρέμματα,
β) έχει ενταχθεί σε Περιοχή Ειδικά Ρυθμιζόμενης Πολεοδόμησης και
γ) περιλαμβάνεται στα όρια του εγκεκριμένου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ή Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτής Πόλης.».
Άρθρο 50
Εξουσιοδοτικές διατάξεις – Τροποποίηση άρθρου 110 Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας
Στο άρθρο 110 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88), περί εξουσιοδοτικών διατάξεων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην παρ. 1, αα) η περ. α) αντικαθίσταται, αβ) στην περ. β), πριν από τη λέξη «εξειδίκευση» προστίθενται οι λέξεις «τυχόν περαιτέρω», αγ) η περ. θ) καταργείται, αδ) στην περ. ι), οι λέξεις «το άρθρο 106» αντικαθίστανται από τις λέξεις «το άρθρο 103», αε) προστίθενται περ. ιβ) και ιγ), β) στην παρ. 2, η περ. γ) καταργείται, γ) στην παρ. 4, γα) μετά τις λέξεις «απόφαση του» προστίθεται η λέξη «αρμόδιου», γβ) μετά τις λέξεις «Ενέργειας και των» προστίθενται οι λέξεις «κατά περίπτωση» και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, το άρθρο 110 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 110
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
- Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθορίζονται:
α) Οι ειδικότερες προδιαγραφές της πολεοδομικής μελέτης κατά το άρθρο 85 για τις Περιοχές Περιβαλλοντικές Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης. Για τις περιοχές ανάπτυξης και πολεοδόμησης με Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια εφαρμόζονται οι προδιαγραφές της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΠΟΛΣ/6015/136/20.1.2022 απόφασης του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Τεχνικές προδιαγραφές μελετών Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΕΠΣ)» (Β΄ 510).
β) Η τυχόν περαιτέρω εξειδίκευση των στοιχείων σχετικά με τα δικαιολογητικά που προσκομίζονται για την έκδοση βεβαίωσης καταλληλότητας του άρθρου 86.
γ) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 86 και της παρ. 4 του άρθρου 102, σχετικά με τη διαδικασία ελέγχου των γεωλογικών – γεωτεχνικών μελετών από ειδικούς ελεγκτές γεωλόγους και τη σύσταση σχετικού μητρώου, στο οποίο δύναται να μετέχουν και υπάλληλοι άλλων υπηρεσιών υπαγόμενων στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
δ) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τον έλεγχο ολοκλήρωσης των έργων υποδομής κατά το άρθρο 87.
ε) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη σύσταση και λειτουργία της τριμελούς επιτροπής που προβλέπεται στην περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 89.
στ) Η διαδικασία κατάρτισης και έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης, τα όργανα που γνωμοδοτούν σχετικά με αυτήν, Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή άλλοι ενδιαφερόμενοι οργανισμοί ή σύλλογοι, τα σχετικά με την ενημέρωση του κοινού, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 90.
ζ) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια και σχετικό θέμα για την εφαρμογή της καταγραφής των ζωνών – υποδοχέων του άρθρου 96.
η) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην παρ. 3 του άρθρου 102.
θ) [Καταργείται].
ι) Το είδος των απαιτούμενων γενικών ή ειδικών μελετών, ιδίως γεωλογικών ή υδραυλικών μελετών που θα κριθεί ότι απαιτούνται για την προστασία των οικισμών και της ευρύτερης περιοχής τους από φυσικούς και ανθρωπογενείς κινδύνους και γενικά ό,τι αφορά την εκπόνηση, τον έλεγχο και εφαρμογή αυτών κατά το άρθρο 103.
ια) Κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με την ανάπτυξη και λειτουργία των πληροφοριακών συστημάτων που προβλέπονται στο άρθρο 93.
ιβ) Οι αναγκαίες προδιαγραφές της ειδικής πολεοδομικής μελέτης των Ειδικών Σχεδίων Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), κατά το άρθρο 104.
ιγ) Κάθε πρόσθετη αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με την εφαρμογή της ειδικής χρηματικής εισφοράς εντός Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α., της παρ. 1 του άρθρου 105.
- Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζονται:
α) κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη διαδικασία και τον τρόπο υπολογισμού, επιβολής, είσπραξης και απόδοσης του προστίμου, που προβλέπεται στην παρ. 11 του άρθρου 87,
β) κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με τη διαδικασία και τον τρόπο εκτίμησης της αξίας της έκτασης και τον υπολογισμό του ειδικού ανταλλάγματος, όπως προβλέπεται στην παρ. 7 του άρθρου 97,
γ) [Καταργείται].
- Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Πολιτισμού ή και άλλου συναρμόδιου Υπουργού καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της διαδικασίας του άρθρου 93, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά στοιχεία, καθώς και η διαδικασία έγκρισης και έκδοσης γνωμοδοτήσεων ηλεκτρονικά.
- Με κοινή απόφαση του αρμόδιου Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τις υπηρεσίες και τους φορείς διαχείρισης των εκτάσεων που χαρακτηρίζονται ως προστατευόμενες περιοχές και προβλέπονται στο άρθρο 89.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΩΝ
Άρθρο 51
Προστασία περιοχής Natura στο όρος Άθως – Αντικατάσταση παρ. 8 άρθρου 27 ν. 4685/2020
Η παρ. 8 του άρθρου 27 του ν. 4685/2020 (Α΄ 92), περί ίδρυσης, σκοπού και εποπτείας του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, αντικαθίσταται ως εξής:
«8. Κάθε σχετικό θέμα με την προστασία, διαχείριση και παρακολούθηση τις προστατευόμενης περιοχής του δικτύου Natura 2000 με κωδικό GR1270003 (Χερσόνησος Άθω) ρυθμίζεται από το άρθρο 105 του Συντάγματος και τον Καταστατικό Χάρτη του Αγίου Όρους.».
Άρθρο 52
Αναδιάρθρωση του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής – Τροποποίηση άρθρου 29 ν. 4685/2020
Στο άρθρο 29 του ν. 4685/2020 (Α΄ 92), περί οργανωτικής διάρθρωσης του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην περ. β) της παρ. 1, οι λέξεις «δύο (2)» αντικαθίστανται από τις λέξεις «τρεις (3)», β) στην παρ. 2, προστίθεται περ. δ) και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, το άρθρο 29 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 29
Οργανωτική διάρθρωση ΟΦΥΠΕΚΑ
- Ο ΟΦΥΠΕΚΑ διαρθρώνεται σε μία Γενική Διεύθυνση, η οποία αποτελείται από τις κάτωθι Διευθύνσεις:
α) Διεύθυνση Αειφόρου Ανάπτυξης και Κλιματικής Αλλαγής, η οποία αποτελείται από το Τμήμα Αειφόρου Ανάπτυξης και το Τμήμα Κλιματικής Αλλαγής,
β) τρεις (3) Διευθύνσεις Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, οι οποίες αποτελούνται από τις Μονάδες Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών σε επίπεδο Τμήματος που ορίζονται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΟΦΥΠΕΚΑ,
γ) Διεύθυνση Διοικητικού-Οικονομικού, η οποία αποτελείται από το Τμήμα Διοικητικού, το Τμήμα Προμηθειών και το Τμήμα Οικονομικού.
- Στη Γενική Διεύθυνση του ΟΦΥΠΕΚΑ λειτουργούν επίσης τα κάτωθι Αυτοτελή Τμήματα:
α) Τμήμα Διαχείρισης Γεωχωρικών Δεδομένων και Τεχνολογιών Πληροφορικής,
β) Τμήμα Διαχείρισης Ερευνητικών Έργων και Αναπτυξιακών Προγραμμάτων,
γ) Τμήμα Εκτέλεσης Τεχνικών Έργων Προστασίας Φυσικού Περιβάλλοντος (Τεχνική Υπηρεσία),
δ) Τμήμα Συντονισμού Φύλαξης Φύσης.».
Άρθρο 53
Αρμοδιότητες των Μονάδων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής – Προσθήκη περ. ιζ) και ιη) στην παρ. 2 του άρθρου 34 του ν. 4685/2020
Στην παρ. 2 του άρθρου 34 του ν. 4685/2020 (Α΄ 92), περί σύστασης και αρμοδιοτήτων των Μονάδων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, προστίθενται περ. ιζ) και ιη) ως εξής:
«ιζ) Διάθεση στοιχείων και δεδομένων των προστατευμένων περιοχών σε αρμόδια όργανα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, προς διευκόλυνση του έργου τους, κατόπιν σχετικού αιτήματος.
ιη) Συνδρομή κατά την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών στις καθ’ ύλην και κατά τόπο αρμόδιες υπηρεσίες με διαθέσιμα μέσα και προσωπικό, εφόσον ζητηθεί από αυτές.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Άρθρο 54
Δημαρχείο Πετρούπολης – Τροποποίηση περ. 4 παρ. II άρθρου 21 και προσθήκη παραρτήματος Α΄ στον ν. 2742/1999
- Στην περ. 4 της παρ. ΙΙ του άρθρου 21 του ν. 2742/1999 (Α΄ 207), περί καθορισμού oρίων ζωνών προστασίας του Όρους Αιγάλεω, καθώς και των χρήσεων και όρων δόμησης σε αυτές και καθορισμού ειδικών χρήσεων και όρων δόμησης ζωνών στην περιφέρεια του ορεινού όγκου, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο έκτο εδάφιο, αα) μετά τις λέξεις «με στοιχεία 1, 2, 3, 4, 5 … 16, 17, 18, 1,», προστίθενται οι λέξεις «επιφανείας δέκα χιλιάδων επτακοσίων τριάντα πέντε και εξήντα οκτώ εκατοστών (10.735,68) τετραγωνικών μέτρων,», αβ) οι λέξεις «συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα» αντικαθίστανται από τις λέξεις «τοπογραφικό διάγραμμα του Παραρτήματος Α΄, κλίμακας 1:500, που βρίσκεται στα διοικητικά όρια του Δήμου Πετρούπολης, στη συμβολή των οδών Δωδεκανήσου και Αναπαύσεως και σε τμήμα του εντός σχεδίου Άλσος», β) τα εδάφια, έβδομο και όγδοο, αντικαθίστανται, γ) προστίθενται εδάφια ένατο, δέκατο και ενδέκατο και η περ. 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Ζώνη Δ:
Η ζώνη αυτή καθορίζεται ως περιοχή του περιαστικού πάρκου της Βορειοδυτικής Πύλης της Αθήνας, με λειτουργίες αναψυχής, παιδικής αναψυχής, αθλητισμού, ελευθέρου πρασίνου και πολιτιστικών εκδηλώσεων. Στη ζώνη αυτή επιτρέπεται η ανέγερση αναψυκτηρίων, καφενείων, εστιατορίων, μικρών αθλητικών εγκαταστάσεων, κτιρίων πολιτιστικών χρήσεων και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, καθώς και εγκαταστάσεις ζωολογικού κήπου. Επιτρέπονται οι διαμορφώσεις του χώρου σε αισθητικές επεμβάσεις, που διευκολύνουν τη δημιουργία αδιάκοπης πορείας σύνδεσης του αστικού χώρου του Λεκανοπεδίου με το Ποικίλο Όρος και στη συνέχεια με την Πάρνηθα.
Οι εγκαταστάσεις αυτές χωροθετούνται ύστερα από ειδική μελέτη που εγκρίνεται από το Τμήμα Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Αθήνας – Αττικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Για την έγκριση αυτή ζητείται γνώμη της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Ο χώρος με στοιχεία 1, 2, 3, 4, 5 … 16, 17, 18, 1, επιφανείας δέκα χιλιάδων επτακοσίων τριάντα πέντε και εξήντα οκτώ εκατοστών (10.735,68) τετραγωνικών μέτρων, όπως φαίνεται στο τοπογραφικό διάγραμμα του Παραρτήματος Α΄, κλίμακας 1:500, που βρίσκεται στα διοικητικά όρια του Δήμου Πετρούπολης, στη συμβολή των οδών Δωδεκανήσου και Αναπαύσεως και σε τμήμα του εντός σχεδίου Άλσος, χαρακτηρίζεται ως χώρος δημαρχείου και στα υφιστάμενα ανενεργά κτίρια του Βοτανικού Κήπου εγκαθίστανται οι λειτουργίες του δημοτικού καταστήματος. Τροποποιείται η χρήση της ανωτέρω έκτασης από χώρο «Βοτανικού Κήπου» σε χώρο «Δημαρχείου». Εντός του χώρου «Δημαρχείου» χωροθετούνται κτίρια των οποίων η κάλυψη ορίζεται από το κόκκινο περίγραμμα των υλοποιημένων κατά την 9η Δεκεμβρίου 2020 ανενεργών κτιρίων του Βοτανικού Κήπου, όπως αυτό εμφαίνεται στο τοπογραφικό διάγραμμα του Παραρτήματος Α΄.
Εντός του ανωτέρω κόκκινου περιγράμματος:
α) ορίζεται μέγιστο ύψος δεκαπέντε (15) μέτρα και επιπλέον δυνατότητα κατασκευής στέγης,
β) επιτρέπεται η καθαίρεση, ανέγερση, αντικατάσταση, ανακατασκευή, επισκευή, συντήρηση, προσθήκη ορόφων, παταριών καθ΄ ύψος και κατ’ επέκταση, η ενεργειακή αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός, καθώς και η δημιουργία υπογείων χώρων στάθμευσης, με σκοπό την εύρυθμη λειτουργία των κτιρίων.
Εκτός του κόκκινου περιγράμματος επιτρέπονται:
α) η επέκταση του περιγράμματος του υπογείου σε ποσοστό έως ογδόντα τοις εκατό (80%) εκτός του επί εδάφους κόκκινου περιγράμματος των κτιρίων Α και Β για την κάλυψη αναγκών στάθμευσης,
β) η λειτουργική διασύνδεση των κτιρίων μέσω ανοικτών ή κλειστών στεγασμένων διαδρόμων, η κατασκευή εξωτερικών κλιμακοστασίων πυροπροστασίας, καθώς και η πρόβλεψη έως δέκα (10) θέσεων στάθμευσης στον περιβάλλοντα χώρο της έκτασης για την στάθμευση οχημάτων έκτακτης ανάγκης και οχημάτων ΑμεΑ.
Για τις ως άνω ενέργειες αρμόδιος για την υποβολή αιτήματος και λήψης των απαραίτητων γνωμών, εγκρίσεων και αδειοδοτήσεων είναι ο Δήμος Πετρούπολης.».
- Στον ν. 2742/1999 προστίθεται το Παράρτημα Α΄ του παρόντος με τίτλο «Δημαρχείο Πετρούπολης».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΡΩΤΩΝ ΥΛΩΝ
Άρθρο 55
Διασφάλιση υλοποίησης έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κορεσμένα συστήματα – Τροποποίηση παρ. 3ι άρθρου 7 ν. 4414/2016
Στην παρ. 3ι του άρθρου 7 του ν. 4414/2016 (Α΄ 149), περί διενέργειας ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και συμπαραγωγής Σ.Η.Θ.Υ.Α., επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο τρίτο εδάφιο, αα) στο τέλος της περ. β), διαγράφεται η λέξη «ή», αβ) η περ. γ) καταργείται, β) προστίθεται τέταρτο εδάφιο και, μετά από νομοτεχνικές βελτιώσεις, η παρ. 3ι διαμορφώνεται ως εξής:
«3ι. Φωτοβολταϊκοί σταθμοί για τους οποίους έχει συναφθεί σύμβαση λειτουργικής ενίσχυσης εκτός ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών ή έχει υποβληθεί πλήρης αίτηση στον Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. έως την 31η Μάϊου 2024 και δεν έχει υποβληθεί έως την 31η Αυγούστου 2024 από τους κατόχους τους, δήλωση ετοιμότητας του άρθρου 4Α ή αίτημα ενεργοποίησης στον αρμόδιο Διαχειριστή, λαμβάνουν Λειτουργική Ενίσχυση, μόνο κατόπιν συμμετοχής τους σε ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών. Για τις περιπτώσεις του πρώτου εδαφίου, και εφόσον απαιτείται, τροποποιείται η σχετική σύμβαση λειτουργικής ενίσχυσης από τον Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. ως προς τον τρόπο αποζημίωσής τους.
Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου ως προς τη δήλωση ετοιμότητας του άρθρου 4Α ή το αίτημα ενεργοποίησης στον αρμόδιο Διαχειριστή, ισχύει έως την 31η Αυγούστου 2025 για φωτοβολταϊκούς σταθμούς:
α) του Προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στο χωράφι», ή
β) που αναπτύσσονται στις Περιφερειακές Ενότητες Φλώρινας και Κοζάνης της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας,
γ) [Καταργείται]
για τους οποίους έχει συναφθεί σύμβαση λειτουργικής ενίσχυσης εκτός ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών ή έχει υποβληθεί πλήρης αίτηση στον Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π., μετά την 31η Μαΐου 2024 και έως την 31η Δεκεμβρίου 2024.
Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου ως προς τη δήλωση ετοιμότητας του άρθρου 4Α ή το αίτημα ενεργοποίησης στον αρμόδιο Διαχειριστή, ορίζεται σε δώδεκα (12) μήνες από την ημερομηνία χορήγησης της αντίστοιχης Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης ή έως την 31η Αυγούστου 2026, όποια ημερομηνία είναι μεταγενέστερη, και σε κάθε περίπτωση όχι πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2026 για φωτοβολταϊκούς σταθμούς του άρθρου 132 του ν. 4819/2021 (Α’ 129), για τους οποίους έχει συναφθεί σύμβαση λειτουργικής ενίσχυσης εκτός ανταγωνιστικών διαδικασιών υποβολής προσφορών ή έχει υποβληθεί πλήρης αίτηση στον Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π., μετά την 31η Μαΐου 2024 και έως την 31η Δεκεμβρίου 2025.».
Άρθρο 56
Εφαρμογή της μεθοδολογίας λειτουργικής ενίσχυσης σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας – Προσθήκη παρ. 5Α στο άρθρο 143ΣΤ του ν. 4001/2011
Στο άρθρο 143ΣΤ του ν. 4001/2011 (Α΄ 179), περί οικονομικής ενίσχυσης σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στο Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, προστίθεται παρ. 5Α ως εξής:
«5Α. Η μεθοδολογία για τον υπολογισμό της λειτουργικής ενίσχυσης της παρ. 5 εφαρμόζεται σε ενισχυόμενους σταθμούς αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μετά τη λήψη της άδειας λειτουργίας. Εάν η άδεια λειτουργίας δεν έχει εκδοθεί μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από τη θέση του σταθμού σε λειτουργία, για τη χρονική περίοδο που έπεται του οροσήμου αυτού και μέχρι την έκδοση της άδειας λειτουργίας, η μεθοδολογία του πρώτου εδαφίου εφαρμόζεται ως προς το σκέλος που αφορά την ανάκτηση τυχόν εσόδων από τη δραστηριοποίηση του ενισχυόμενου σταθμού στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας που συμμετέχει, τα οποία υπερβαίνουν το ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο της παρ. 3, με κατάλληλη αναγωγή του εσόδου αυτού στη διάρκεια της χρονικής περιόδου και χωρίς εφαρμογή των κινήτρων αποδοτικής συμμετοχής στις αγορές της περ. 3Γ της παρ. 3. Με απόφαση της Ρ.Α.Α.Ε.Υ. δύναται να καθορίζονται λεπτομέρειες για την εφαρμογή της μεθοδολογίας λειτουργικής ενίσχυσης για την ανωτέρω χρονική περίοδο.».
Άρθρο 57
Παράταση για λατομεία σχιστολιθικών πλακών – Τροποποίηση παρ. 23 άρθρου 68 ν. 4512/2018
Στην παρ. 23 του άρθρου 68 του ν. 4512/2018 (Α΄ 5), περί μεταβατικών διατάξεων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο πρώτο εδάφιο, η ημερομηνία «1.7.2026» αντικαθίσταται από τις λέξεις «την 31η.12.2027», β) προστίθενται εδάφια, τέταρτο και πέμπτο, και η παρ. 23 διαμορφώνεται ως εξής:
«23. Νομικά και φυσικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται λατομεία σχιστολιθικών πλακών σύμφωνα με το άρθρο 16 του ν. 3851/2010 (Α΄ 85), προκειμένου να συνεχίσουν την εκμετάλλευση των λατομείων αυτών, οφείλουν να υποβάλουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά σύμφωνα με το άρθρο 64 του ν. 4442/2016 (Α΄ 230) μέχρι την 31η.12.2027. Για την πρώτη τριετία εφαρμογής των διατάξεων αυτών η εγγυητική επιστολή έναντι οφειλόμενων μισθωμάτων υπολογίζεται στο πενήντα τοις εκατό (50%) των προβλεπόμενων πάγιων σύμφωνα με τον τύπο της παρ. 4 του άρθρου 45. Η κατάθεση και ο υπολογισμός της εγγυητικής επιστολής της παρ. 2 του άρθρου 55 για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος σύμφωνα με την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων γίνεται βάσει της υπό στοιχεία ΔΑΠ/Α/Φ.4.2/οικ.176641/2214/28.6.2018 (Β΄ 2909) απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η ισχύς των ήδη χορηγηθεισών Αποφάσεων Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων και των εγκριθεισών περιβαλλοντικών μελετών που εκδόθηκαν στο πλαίσιο του άρθρου 16 του ν. 3851/2010 (Α΄ 85) παρατείνεται αυτοδικαίως έως την 31η.12.2027.
Εντός της ως άνω προθεσμίας, οι φορείς εκμετάλλευσης υποβάλλουν προς έγκριση νέες ή επικαιροποιημένες περιβαλλοντικές και τεχνικές μελέτες, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.».
Άρθρο 58
Προθεσμίες διάσπασης μέσω απόσχισης κλάδου – Τροποποίηση περ. (ε) παρ. 4 άρθρου 123Α ν. 4001/2011
Στην περ. (ε) της παρ. 4 του άρθρου 123Α του ν. 4001/2011 (Α΄ 179), περί ειδικών ρυθμίσεων για την απόσχιση και εισφορά του Κλάδου Δικτύου Διανομής στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στο πρώτο εδάφιο, οι λέξεις «πέντε (5) ετών» αντικαθίστανται από τις λέξεις «οκτώ (8) ετών», β) στο δεύτερο εδάφιο, οι λέξεις «της πενταετίας» αντικαθίστανται από τις λέξεις «των οκτώ (8) ετών του πρώτου εδαφίου» και η περ. (ε) διαμορφώνεται ως εξής:
«(ε) Μεταγραφές, καθώς και λοιπές καταχωρίσεις της σύμβασης διάσπασης, όπως έχει ή τροποποιείται, στα υποθηκοφυλακεία και κτηματολογικά γραφεία έχουν διαπιστωτικό χαρακτήρα, γίνονται κατά παρέκκλιση κάθε άλλης αντίθετης διάταξης, ιδίως, δε, των άρθρων 3 και 13 του β.δ. 533/1963 (Α’ 147), της παρ. 6 του άρθρου 2 και των παρ. 1 και 3 του άρθρου 5 του ν. 2308/1995 (Α’ 114) και δύναται να διενεργηθούν εντός οκτώ (8) ετών από την καταχώριση στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο της σύμβασης διάσπασης, χωρίς, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης αντίθετης διάταξης: α) την καταβολή οποιουδήποτε τέλους ή δικαιώματος τρίτου, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών, των παγίων και αναλογικών δικαιωμάτων, επιδομάτων ή άλλων τελών υπέρ αμίσθων και εμμίσθων υποθηκοφυλάκων ή κτηματολογικών γραφείων και β) ειδικά για τους υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας οποιασδήποτε τάσης και ισχύος, την υποβολή αποσπασμάτων κτηματολογικών και κτηματογραφικών διαγραμμάτων, ούτε ως συνοδευτικών εγγράφων της σχετικής περίληψης ή πιστοποιητικών κτηματογράφησης, που συνυποβάλλονται με την αίτηση καταχώρισης στα κτηματολογικά βιβλία της σύμβασης διάσπασης, συμπεριλαμβανομένων των εκδιδόμενων, κατά την παρ. 4 του άρθρου 14 του ν. 2664/1998 (Α’ 275). Η μη μεταγραφή ή καταχώριση της σύμβασης διάσπασης μέχρι και τη συμπλήρωση των οκτώ (8) ετών του πρώτου εδαφίου δεν εμποδίζει την έκδοση, εντός αυτού του χρονικού διαστήματος και μόνον, αδειών, για την έκδοση των οποίων απαιτείται πιστοποιητικό ιδιοκτησίας ή κτηματολογική εγγραφή, άδεια δόμησης.».
Άρθρο 59
Διαδικασία αδειοδότησης για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας – Μεταβατική διάταξη – Προσθήκη άρθρου 64Α στον ν. 5151/2024
- Ο τίτλος του Κεφαλαίου Η΄ του Μέρους Γ΄ του ν. 5151/2024 (Α΄ 173), περί πλαισίου εξοικονόμησης ενέργειας και ανάπτυξης έργων ενέργειας, αντικαθίσταται ως εξής:
«ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ».
- Στον ν. 5151/2024 προστίθεται άρθρο 64Α ως εξής:
«Άρθρο 64Α
Μεταβατικές διατάξεις
Έως την έκδοση της απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας της παρ. 1 του άρθρου 64, περί εξουσιοδοτικών διατάξεων, εφαρμόζεται η υπό στοιχεία Δ9Β,Δ/Φ166/οικ13068/ΓΔΦΠ2488/11.6.2009 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης «Άδειες εγκατάστασης για ίδια χρήση ενεργειακών συστημάτων θέρμανσης – ψύξης χώρων μέσω εκμετάλλευσης της θερμότητας των γεωλογικών σχηματισμών και των νερών, επιφανειακών και υπόγειων, που δεν χαρακτηρίζονται γεωθερμικό δυναμικό» (Β΄ 1249). Η γνωστοποίηση της παρ. 2 του άρθρου 48 συνοδεύεται από τα δικαιολογητικά του άρθρου 5 της ως άνω απόφασης.».
Δεν βρήκατε απάντηση στην ερώτησή σας;
Για επιπλέον απορίες σχετικά με την παραπάνω διαβούλευση μπορείτε να στείλετε το ερώτημά σας απευθείας, μέσω της ειδικής φόρμας επικοινωνίας της διαβούλευσης.
Φόρμα επικοινωνίαςΠΡΟΣΟΧΗ
Εφόσον επιθυμείτε να υποβάλλετε σχόλια και προτάσεις επί της διαβούλευσης, παρακαλούμε μην χρησιμοποιείτε την παρούσα φόρμα, αλλά μεταβείτε στο σχετικό πεδίο σχολιασμού.
Δημοσιευμένα σχόλια
"επί του Κεφαλαίου Β΄ «Πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών - Παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας» (άρθρα 43-50)
του σχεδίου νόμου για την επέκταση αρμοδιοτήτων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, την ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων και λοιπές διατάξεις
1. Πλαίσιο και αντικείμενο των παρατηρήσεων
Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) καταθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί του Κεφαλαίου Β΄ του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου, το οποίο εισάγει παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88) για την πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών.
Η ΕΛΛΕΤ στηρίζει κατ’ αρχήν τον διακηρυγμένο στόχο της προστασίας της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και της αναζωογόνησης φθινόντων οικισμών. Θεωρεί, ωστόσο, ότι το προτεινόμενο εργαλείο, όπως έχει διατυπωθεί , όχι μόνο δεν εξυπηρετεί τον στόχο αυτόν, αλλά δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για το φυσικό τοπίο, τη φέρουσα ικανότητα των νησιωτικών και ορεινών περιοχών και την ασφάλεια δικαίου.
Προκαταρκτικά, η ΕΛΛΕΤ επισημαίνει ότι η ένταξη ρυθμίσεων χωροταξικής και πολεοδομικής βαρύτητας σε νομοθέτημα με διαφορετικό κύριο αντικείμενο (επέκταση αρμοδιοτήτων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ), με περιορισμένο χρόνο διαβούλευσης, δεν επιτρέπει την απαιτούμενη ουσιαστική δημόσια διαβούλευση για διατάξεις με ευρύτατο χωρικό αποτύπωμα.
2. Συνοπτική παρουσίαση του Κεφαλαίου Β΄
Ο πυρήνας των ρυθμίσεων συνίσταται στα εξής:
• Θεσπίζονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), που εγκρίνονται με προεδρικό διάταγμα και εξομοιώνονται με Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (άρθρο 44).
• Ορίζονται εκ νέου οι κατηγορίες: «εγκαταλελειμμένος» οικισμός (μηδενικός πληθυσμός στην απογραφή του 1981 και στην τελευταία, προϋφιστάμενος του 1923) και «μικρός και φθίνων» οικισμός (μόνιμος πληθυσμός κάτω των 150 κατοίκων, με μέση μεταβολή πληθυσμού έως 5% ή αρνητική την τελευταία τριακονταετία) (άρθρο 45).
• Πέραν της οριοθέτησης του συνεκτικού τμήματος του οικισμού, επιτρέπεται ο καθορισμός όμορων εκτάσεων ως Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) ή περιοχών επέμβασης Ε.Π.Σ., με το σύνολο της επέμβασης να κυμαίνεται από 50 έως 200 στρέμματα (άρθρο 46).
• Η ιδιωτική πολεοδόμηση υλοποιείται από οικοδομικούς συνεταιρισμούς και φορείς ανάπτυξης, με υποχρεωτική παραχώρηση τουλάχιστον 50% της έκτασης σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους και έργα (άρθρο 47).
• Το πεδίο εφαρμογής καλύπτει το σύνολο της χερσαίας χώρας, την Κρήτη, την Εύβοια και τη Ρόδο, καθώς και τα λοιπά κατοικημένα νησιά μόνο για εγκαταλελειμμένους οικισμούς (άρθρο 43).
3. Γενική αξιολόγηση
Το κεντρικό πρόβλημα του Κεφαλαίου είναι η ασυμμετρία μεταξύ σκοπού και μέσου. Η «αναβίωση» δεν επιδιώκεται μέσω της αποκατάστασης και επανάχρησης του υφιστάμενου οικιστικού ιστού, αλλά μέσω της δημιουργίας νέου, πολλαπλάσιου σε έκταση, ιδιωτικού οικιστικού συγκροτήματος σε όμορη, κατά κανόνα αδόμητη, εκτός σχεδίου γη. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των στοχευόμενων οικισμών είναι προϋφιστάμενοι του 1923 και άρα ήδη πολεοδομικά υφιστάμενοι με δυνατότητα δόμησης εντός των ορίων τους, το ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν είναι η αποκατάστασή τους, αλλά η θεμελίωση οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης εκτός των ορίων τους, μ΄ άλλα λόγια με δόμηση της εκτός σχεδίου περιοχής.
Η σωρευτική διάσταση είναι κρίσιμη. Η ρύθμιση αφορά περισσότερες από 1.300 δημοτικές κοινότητες και εκτιμάται ότι καταλαμβάνει σημαντικό ποσοστό των νησιωτικών και ορεινών οικισμών της χώρας, στη συντριπτική πλειονότητά τους περιοχές με περιορισμένη ή μηδενική ανθρωπογενή επιβάρυνση. Απουσιάζει οποιαδήποτε εκτίμηση φέρουσας ικανότητας ή στρατηγική περιβαλλοντική αξιολόγηση, παρότι πρόκειται για παρέμβαση με δυνητικά μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο.
4. Παρατηρήσεις κατ’ άρθρο
Άρθρο 46 (αντικατάσταση άρθρου 102) - Όμορες εκτάσεις και μέγεθος επέμβασης
Επιτρέπεται, πέραν της οριοθέτησης του συνεκτικού τμήματος του οικισμού, ο καθορισμός όμορων εκτάσεων (αθροιστικά τουλάχιστον 30 στρεμμάτων) ως Π.Π.Α.Ι.Π. ή περιοχής επέμβασης Ε.Π.Σ., με το σύνολο της επέμβασης να φθάνει τα 200 στρέμματα. Η ρύθμιση αποσυνδέει την «αναβίωση» από τον υφιστάμενο οικιστικό ιστό και μεταθέτει το κέντρο βάρους στη νέα δόμηση σε παρθένες εκτάσεις, μετατρέποντας ένα εργαλείο προστασίας σε εργαλείο επέκτασης.
Οι στοχευόμενοι ορεινοί και νησιωτικοί οικισμοί έχουν τυπικά έκταση 20 έως 100 στρεμμάτων. Επέμβαση έως 200 στρεμμάτων συνιστά δυσανάλογη πολεοδομική μεγέθυνση, που μεταβάλλει την κλίμακα και τη φυσιογνωμία του οικισμού αντί να τις προστατεύει. Ενδεικτικά, η συγκέντρωση πολλών επιλέξιμων οικισμών σε έναν προορισμό (όπως πχ στη Σαντορίνη) καθιστά θεωρητικά δυνατή τη δημιουργία χιλιάδων στρεμμάτων νέας δόμησης σε ήδη κορεσμένες περιοχές. Η προσέγγιση αντιστρατεύεται την αρχή του εξαιρετικού χαρακτήρα της εκτός σχεδίου δόμησης, όπως έχει παγιωθεί από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας υπό το άρθρο 24 του Συντάγματος, κατά την οποία η οικιστική ανάπτυξη πρέπει να στηρίζεται σε ορθολογικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό και όχι σε αποσπασματικές, ανά ιδιοκτησία, χωροθετήσεις. Απουσιάζει, επίσης, οποιαδήποτε εκτίμηση φέρουσας ικανότητας, κατά την πάγια θέση της ΕΛΛΕΤ ότι κάθε νέα ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας οφείλει να τεκμηριώνει εκ των προτέρων ότι δεν επιβαρύνει το περιβάλλον, τις υποδομές και τους φυσικούς πόρους του προορισμού.
Σε μια περίοδο, κατά την οποία έχουν γίνει κατανοητές οι καταστροφικές συνέπειες των λεγόμενων στρατηγικών επενδύσεων στον τουρισμό κυρίως στα νησιά και έχουν απορριφθεί, ως αναπτυξιακό εργαλείο, από σημαντικά όργανα (πχ ΠΕΔ Ν.Αιγαίου), το ΥΠΕΝ εμφανίζει ένα νέο εργαλείο μεγέθυνσης της εκτός σχεδίου δόμησης, που δεν έχει καμία σχέση με την αναβίωση των στοχευόμενων οικισμών.
Άρθρο 45 (αντικατάσταση παρ. 1 άρθρου 101) - Ορισμοί και εύρος εφαρμογής
Ορίζεται ως «μικρός και φθίνων» οικισμός με πληθυσμό κάτω των 150 κατοίκων και μέση μεταβολή πληθυσμού έως 5% ή αρνητική την τελευταία τριακονταετία, ενώ ως «εγκαταλελειμμένος» οικισμός με μηδενικό πληθυσμό. Τα κριτήρια είναι ευρύτατα και ασαφή. Το όριο των 150 κατοίκων και ο πολύ χαμηλός δείκτης μεταβολής εντάσσουν στο πεδίο εφαρμογής ζωντανούς παραδοσιακούς οικισμούς με σταθερό ή ελαφρώς αυξανόμενο πληθυσμό, καθώς και οικισμούς υψηλού επενδυτικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, ο ορισμός του «εγκαταλελειμμένου» μπορεί να καταλαμβάνει ακόμη και ακατοίκητες νησίδες που εμφανίζονται με μηδενικό πληθυσμό στις απογραφές και που σε κάθε περίπτωση πρεπει να εξαιρούνται
Επισης, δεν εχει τεκμηριωθεί σωστά η έννοια του φθίνοντος οικισμού με σωρευτικά κριτήρια (τεκμηριωμένη πληθυσμιακή συρρίκνωση σε διαδοχικές απογραφές και τεκμηριωμένη εγκατάλειψη κτιριακού αποθέματος), ώστε να αποκλείονται ζωντανοί μικροί οικισμοί.
Η επίκληση της «αναβάθμισης» λειτουργεί ως γενική αιτιολογική βάση για την εισαγωγή όρων δόμησης σε ευαίσθητες, αδόμητες εκτάσεις, χωρίς διαφοροποίηση ανάλογα με την πραγματική κατάσταση κάθε οικισμού. Η απουσία σωρευτικών και ελέγξιμων κριτηρίων δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου και κίνδυνο καταχρηστικών υπαγωγών.
Άρθρο 43 (τροποποίηση άρθρου 83) - Χωρικό πεδίο και νησιά
Το πεδίο εφαρμογής επεκτείνεται στο σύνολο της ηπειρωτικής χώρας και στην Κρήτη, Εύβοια και Ρόδο, ενώ στα λοιπά κατοικημένα νησιά περιορίζεται στους εγκαταλελειμμένους οικισμούς. Η ελάχιστη έκταση Π.Π.Α.Ι.Π. ορίζεται στα 50 στρέμματα. Η οριζόντια εφαρμογή σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές αγνοεί τη διαφορετική φέρουσα ικανότητα και τον βαθμό τουριστικού κορεσμού, ζήτημα που η ΕΛΛΕΤ έχει επανειλημμένα αναδείξει στις θέσεις της.
Τα μικρά και μεσαία νησιά αντιμετωπίζουν ήδη ελλείψεις σε νερό, ενέργεια και διαχείριση αποβλήτων, τις οποίες η κλιματική κρίση επιτείνει. Η προσθήκη οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης, χωρίς αξιολόγηση σε επίπεδο νησιού ως ενιαίου προορισμού, δεν συνάδει με τις απαιτήσεις της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ για τα ύδατα και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Άρθρο 47 (αντικατάσταση άρθρου 105) - Φορείς και όροι ιδιωτικής πολεοδόμησης
Η ανάπτυξη ανατίθεται σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς και ιδιώτες φορείς, με υποχρεωτική παραχώρηση τουλάχιστον 50% της έκτασης (ελάχιστο 25% κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι). Η ποσοστιαία υποχρέωση παραχώρησης, αν και θετική, δεν αναιρεί το γεγονός ότι το σχεδιαστικό κέντρο βάρους μετατοπίζεται στον ιδιωτικό φορέα και ότι η νέα ανάπτυξη μπορεί να λάβει τη μορφή περίκλειστων, οργανωμένων τουριστικών συγκροτημάτων με περιορισμένη λειτουργική σχέση με τον οικισμό.
Πρόσθετος προβληματισμός προκύπτει από τη μεταφορά κρίσιμων ελέγχων στον ιδιωτικό τομέα (γεωλογική και γεωτεχνική καταλληλότητα από δύο ιδιώτες γεωλόγους, έλεγχος τίτλων από δύο ιδιώτες δικηγόρους, κατά το άρθρο 46), που εξασθενεί τη δημόσια εποπτεία σε ζητήματα καταλληλότητας και δημόσιας περιουσίας.
Άρθρο 44 (αντικατάσταση άρθρου 100) - Θεσμικό εργαλείο Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.
Τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. εγκρίνονται με προεδρικό διάταγμα και θεωρούνται Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, δυνάμενα να εντάσσονται ως ζώνες σε εγκεκριμένα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Δεν διασφαλίζεται η υποχρεωτική ενσωμάτωση των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. στον υποκείμενο στρατηγικό και τοπικό χωρικό σχεδιασμό. Χωρίς την πρόβλεψη αυτή, το εργαλείο μπορεί να λειτουργεί αποσπασματικά, παρακάμπτοντας τις εγγυήσεις του συστήματος χωρικού σχεδιασμού.
Η αρχή της ιεραρχίας του σχεδιασμού και η υποχρέωση στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης (Οδηγία 2001/42/ΕΚ) επιβάλλουν την ένταξη τέτοιων παρεμβάσεων σε ανώτερο επίπεδο σχεδιασμού και την εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγησή τους.
Άρθρα 48 έως 50 - Μορφολογικοί κανόνες, μεταβατικές και εξουσιοδοτικές διατάξεις
Η δυνατότητα ανταλλαγής εκτάσεων και ζωνών υποδοχής δόμησης χωρίς προηγούμενη βεβαίωση καταλληλότητας (άρθρο 48) και η μεταβατική χαλάρωση των ελάχιστων εκτάσεων (άρθρο 49, κατώφλι 40 στρεμμάτων) πρέπει να επανεξεταστούν, ώστε να μην αποδυναμώνουν τις ουσιαστικές εγγυήσεις καταλληλότητας. Οι εξουσιοδοτικές διατάξεις (άρθρο 50) οφείλουν να προσδιορίζουν σαφή και δεσμευτικά περιβαλλοντικά και μορφολογικά κριτήρια, ώστε κρίσιμες παράμετροι να μην μετατίθενται εξ ολοκλήρου σε μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις.
5. Οριζόντιες προτάσεις και συμπεράσματα
Η ΕΛΛΕΤ στηρίζει τον στόχο της προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και της αναζωογόνησης εγκαταλελειμμένων και φθινόντων οικισμών, θεωρεί όμως ότι το προτεινόμενο εργαλείο, όπως έχει διατυπωθεί, δεν εξυπηρετεί τον στόχο αυτόν. Προτείνει τις ακόλουθες οριζόντιες παρεμβάσεις:
1. Επαναπροσανατολισμό της παρέμβασης στην αποκατάσταση και λειτουργική ενεργοποίηση του υφιστάμενου οικιστικού ιστού, με απάλειψη της δυνατότητας πολεοδόμησης όμορων αδόμητων εκτάσεων.
2. Εναρμόνιση με το άρθρο 24 του Συντάγματος και τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον εξαιρετικό χαρακτήρα της εκτός σχεδίου δόμησης, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου (κυρωθείσα με τον ν. 3827/2010)
3. Υποχρεωτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και μελέτη φέρουσας ικανότητας πριν από κάθε εφαρμογή.
4. Σεβασμό της ιεραρχίας του χωρικού σχεδιασμού και ένταξη των προτάσεων στον υποκείμενο σχεδιασμό (Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια) τα οποία αναοριοθετούν τους οικισμούς και ορίζουν και Ζώνες Ανάπτυξης Οικισμών (ΖΑΟ) εκτός των ορίων τους, με απαγόρευση περαιτέρω δόμησης .
5. Ρητές εξαιρέσεις για περιοχές Natura 2000, τοπία ιδιαίτερου κάλλους, παραδοσιακούς οικισμούς, ακατοίκητες νησίδες και τεκμηριωμένα κορεσμένους προορισμούς.
6. Διατήρηση της δημόσιας εποπτείας στους τεχνικούς και νομικούς ελέγχους."
Καταλήγοντας, η ΕΛΛΕΤ -και εγώ προσωπικά- προτείνει την απόσυρση του Κεφαλαίου Β΄ από το παρόν σχέδιο νόμου και την επανυποβολή του, ως αυτοτελούς νομοθετικής πρωτοβουλίας, με επαρκή χρόνο διαβούλευσης, συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και πλήρη περιβαλλοντική και χωρική τεκμηρίωση, ώστε ο θεμιτός στόχος της προστασίας της κληρονομιάς και του τοπίου να υπηρετηθεί με συνεκτικό, νομικά ασφαλή και περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο και να μην αποτελέσει όχημα για "'ένταξη" αλλοτρίων καταστάσεων στον τόπο και το τοπίο που φέρεται ότι επιδιώκει να υπηρετήσει.
Με τον νόμο 4951/2022 έγιναν οι τελευταίες ρυθμίσεις και τροποποιήσεις του διαγωνισμού των 400 kw στα κορεσμένα ( Κυκλάδες, Κρήτη, Πελοπόννησος). Μετά τις όποιες καθυστερήσεις φθάσαμε ο ΔΕΔΔΗΕ να δώσει με όσο ποιο αργό ρυθμό όρους σύνδεσης (ΟΠΣ). Η χρονική παράταση λοιπόν που δίδεται με με το άρθρο 55 είναι εντελώς πρόχειρη και χωρίς κανένα σχεδιασμό. Δεκάδες επενδυτές που εκπροσωπώ στις Κυκλάδες και συγκεκριμένα στη Νήσο Άνδρο έλαβαν ΌΠΣ μόλις τον Απρίλη του 2026. Ο ΔΕΔΔΗΕ και συγκεκριμένα η διεύθυνση περιφέρειας αττικής αδυνατεί να ανταποκριθεί ακόμη και στην έκδοση των ΟΠΣ (όποιος διαβάσει μία επιστολή θα γελάσει για πολλούς λόγους) και καταπατά κάθε χρονικό περιθώριο που ορίζεται απο τη νομοθεσία χωρίς καμία ενημέρωση. Ενδεικτικά αναφέρω τα παρακάτω
1) Έκδοση ΟΠΣ Απρίλιο 2026 18 μήνες μετά τη βεβαίωση πλήρους φακέλου αντί των 2 μηνών όπως ορίζει ο 4951/2022
2) Υποβολή αιτιολογημένου αιτήματος επανεξέτασης ΟΠΣ δεν απαντήθηκε ποτέ
3) Σκαρίφημα του προτεινόμενου τρόπου σύνδεσης δεν κοινοποιήθηκε όπως όφειλε ο ΔΕΔΔΗΕ αλλά αυτό έγινε μετά απο αίτημα.
4) Υποχρέωση κοινοποίησης της μελέτης για τη χορήγηση των ΟΠΣ μετά απο αίτημα, δεν ανταποκρίθηκε ποτέ ο ΔΕΔΔΗΕ
5) Εξώδικο και καταγγελία στη ΡΑΑΕΥ, 6 μήνες μετά δεν υπάρχει καμία απάντηση κατα παράβαση του νόμου ξανά
6) Εξώδικο και κοινοποίηση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο αρμόδιο υπουργείο, δεν απαντήθηκε ποτέ.
Αρκετά επεισόδια δυστυχώς ακόμη που δε χρειάζεται να αναφέρω αυτή τη στιγμή, φέρνοντας σε τέλμα τους επενδυτές που εκπροσωπώ καθώς και την εταιρεία μου. Κανένας δεν επενέβη ποτέ να βάλει στη θέση του αυτόν που πρέπει!
Σε γενικές γραμμές τα 400 kw στα κορεσμένα μέσω του διαγωνισμού, καθότι περιορισμένα σε αριθμό, ακολουθούν το νομοθετικό αλαλούμ και έχουμε καταφέρει να υπάρχουν επενδυτές 4 ταχυτήτων. Με ΣΕΣΤ, με ΣΕΔΠ, με τιμή 65,8 Mwh και με 63,8 Mwh.
Ενώ λοιπόν το θέμα έχει τεθεί ξανά και ξανά στο Υπουργείο έρχεται το άρθρο 55 να δώσει μια μικρη παράταση σε κάποιους και να δημιουργήσει και μια 5η κατηγορία έργου, αυτό της συμμετοχής στην ελεύθερη αγορά.
Έστω και την ύστατη στιγμή και κυρίως επειδή δεν μπορεί να ελεγχθεί ο ΔΕΔΔΗΕ με τα τερτίπια του, δώστε μία, μοναδική και ενιαία λύση. Αυτός ο περιορισμένος αριθμός αιτήσεων που έχουν γίνει για τα 400kw σε Κυκλάδες, Κρήτη και Πελοπόννησο να πάρουν 12 μήνες για κατασκευή απο την ημερομηνία ΟΠΣ, να πάρουν ΣΕΣΤ και να βρεθεί ο τρόπος να συνεργαστεί ένα γραφειάκι του ΔΕΔΔΗΕ με 2-3 ανθρώπους να προχωρήσει η διαδικασία με γοργούς ρυθμούς και να το τελειώσουμε το θέμα. Απο το 2022 φθάσαμε στο 2026 και βλέπουμε.
Με εκτίμηση,
Ιωάννης Γκίνης - Μηχανολόγος Μηχανικός
ΥΣ. Για τους συναδέλφους που ασχολούνται με τα κορεσμένα κυρίως, στην Άνδρο για ΟΠΣ έχουν χρεώσει 500 ευρώ περίπου το μέτρο. Κάντε τους πολλαπλασιασμούς σύμφωνα με τα μέτρα σύνδεσης που έχετε λάβει να δείτε την κατάσταση που μας έχουν φέρει!
επί του Κεφαλαίου Β΄ «Πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών - Παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας» (άρθρα 43-50)
του σχεδίου νόμου για την επέκταση αρμοδιοτήτων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, την ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων και λοιπές διατάξεις
1. Πλαίσιο και αντικείμενο των παρατηρήσεων
Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) καταθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις επί του Κεφαλαίου Β΄ του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου, το οποίο εισάγει παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας - Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026, Α΄ 88) για την πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών.
Η ΕΛΛΕΤ στηρίζει κατ’ αρχήν τον διακηρυγμένο στόχο της προστασίας της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και της αναζωογόνησης φθινόντων οικισμών. Θεωρεί, ωστόσο, ότι το προτεινόμενο εργαλείο, όπως έχει διατυπωθεί , όχι μόνο δεν εξυπηρετεί τον στόχο αυτόν, αλλά δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για το φυσικό τοπίο, τη φέρουσα ικανότητα των νησιωτικών και ορεινών περιοχών και την ασφάλεια δικαίου.
Προκαταρκτικά, η ΕΛΛΕΤ επισημαίνει ότι η ένταξη ρυθμίσεων χωροταξικής και πολεοδομικής βαρύτητας σε νομοθέτημα με διαφορετικό κύριο αντικείμενο (επέκταση αρμοδιοτήτων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ), με περιορισμένο χρόνο διαβούλευσης, δεν επιτρέπει την απαιτούμενη ουσιαστική δημόσια διαβούλευση για διατάξεις με ευρύτατο χωρικό αποτύπωμα.
2. Συνοπτική παρουσίαση του Κεφαλαίου Β΄
Ο πυρήνας των ρυθμίσεων συνίσταται στα εξής:
• Θεσπίζονται Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), που εγκρίνονται με προεδρικό διάταγμα και εξομοιώνονται με Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (άρθρο 44).
• Ορίζονται εκ νέου οι κατηγορίες: «εγκαταλελειμμένος» οικισμός (μηδενικός πληθυσμός στην απογραφή του 1981 και στην τελευταία, προϋφιστάμενος του 1923) και «μικρός και φθίνων» οικισμός (μόνιμος πληθυσμός κάτω των 150 κατοίκων, με μέση μεταβολή πληθυσμού έως 5% ή αρνητική την τελευταία τριακονταετία) (άρθρο 45).
• Πέραν της οριοθέτησης του συνεκτικού τμήματος του οικισμού, επιτρέπεται ο καθορισμός όμορων εκτάσεων ως Περιοχών Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.) ή περιοχών επέμβασης Ε.Π.Σ., με το σύνολο της επέμβασης να κυμαίνεται από 50 έως 200 στρέμματα (άρθρο 46).
• Η ιδιωτική πολεοδόμηση υλοποιείται από οικοδομικούς συνεταιρισμούς και φορείς ανάπτυξης, με υποχρεωτική παραχώρηση τουλάχιστον 50% της έκτασης σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους και έργα (άρθρο 47).
• Το πεδίο εφαρμογής καλύπτει το σύνολο της χερσαίας χώρας, την Κρήτη, την Εύβοια και τη Ρόδο, καθώς και τα λοιπά κατοικημένα νησιά μόνο για εγκαταλελειμμένους οικισμούς (άρθρο 43).
3. Γενική αξιολόγηση
Το κεντρικό πρόβλημα του Κεφαλαίου είναι η ασυμμετρία μεταξύ σκοπού και μέσου. Η «αναβίωση» δεν επιδιώκεται μέσω της αποκατάστασης και επανάχρησης του υφιστάμενου οικιστικού ιστού, αλλά μέσω της δημιουργίας νέου, πολλαπλάσιου σε έκταση, ιδιωτικού οικιστικού συγκροτήματος σε όμορη, κατά κανόνα αδόμητη, εκτός σχεδίου γη. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των στοχευόμενων οικισμών είναι προϋφιστάμενοι του 1923 και άρα ήδη πολεοδομικά υφιστάμενοι με δυνατότητα δόμησης εντός των ορίων τους, το ουσιαστικό αποτέλεσμα δεν είναι η αποκατάστασή τους, αλλά η θεμελίωση οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης εκτός των ορίων τους, μ΄ άλλα λόγια με δόμηση της εκτός σχεδίου περιοχής.
Η σωρευτική διάσταση είναι κρίσιμη. Η ρύθμιση αφορά περισσότερες από 1.300 δημοτικές κοινότητες και εκτιμάται ότι καταλαμβάνει σημαντικό ποσοστό των νησιωτικών και ορεινών οικισμών της χώρας, στη συντριπτική πλειονότητά τους περιοχές με περιορισμένη ή μηδενική ανθρωπογενή επιβάρυνση. Απουσιάζει οποιαδήποτε εκτίμηση φέρουσας ικανότητας ή στρατηγική περιβαλλοντική αξιολόγηση, παρότι πρόκειται για παρέμβαση με δυνητικά μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο.
4. Παρατηρήσεις κατ’ άρθρο
Άρθρο 46 (αντικατάσταση άρθρου 102) - Όμορες εκτάσεις και μέγεθος επέμβασης
Επιτρέπεται, πέραν της οριοθέτησης του συνεκτικού τμήματος του οικισμού, ο καθορισμός όμορων εκτάσεων (αθροιστικά τουλάχιστον 30 στρεμμάτων) ως Π.Π.Α.Ι.Π. ή περιοχής επέμβασης Ε.Π.Σ., με το σύνολο της επέμβασης να φθάνει τα 200 στρέμματα. Η ρύθμιση αποσυνδέει την «αναβίωση» από τον υφιστάμενο οικιστικό ιστό και μεταθέτει το κέντρο βάρους στη νέα δόμηση σε παρθένες εκτάσεις, μετατρέποντας ένα εργαλείο προστασίας σε εργαλείο επέκτασης.
Οι στοχευόμενοι ορεινοί και νησιωτικοί οικισμοί έχουν τυπικά έκταση 20 έως 100 στρεμμάτων. Επέμβαση έως 200 στρεμμάτων συνιστά δυσανάλογη πολεοδομική μεγέθυνση, που μεταβάλλει την κλίμακα και τη φυσιογνωμία του οικισμού αντί να τις προστατεύει. Ενδεικτικά, η συγκέντρωση πολλών επιλέξιμων οικισμών σε έναν προορισμό (όπως πχ στη Σαντορίνη) καθιστά θεωρητικά δυνατή τη δημιουργία χιλιάδων στρεμμάτων νέας δόμησης σε ήδη κορεσμένες περιοχές. Η προσέγγιση αντιστρατεύεται την αρχή του εξαιρετικού χαρακτήρα της εκτός σχεδίου δόμησης, όπως έχει παγιωθεί από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας υπό το άρθρο 24 του Συντάγματος, κατά την οποία η οικιστική ανάπτυξη πρέπει να στηρίζεται σε ορθολογικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό και όχι σε αποσπασματικές, ανά ιδιοκτησία, χωροθετήσεις. Απουσιάζει, επίσης, οποιαδήποτε εκτίμηση φέρουσας ικανότητας, κατά την πάγια θέση της ΕΛΛΕΤ ότι κάθε νέα ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας οφείλει να τεκμηριώνει εκ των προτέρων ότι δεν επιβαρύνει το περιβάλλον, τις υποδομές και τους φυσικούς πόρους του προορισμού.
Σε μια περίοδο, κατά την οποία έχουν γίνει κατανοητές οι καταστροφικές συνέπειες των λεγόμενων στρατηγικών επενδύσεων στον τουρισμό κυρίως στα νησιά και έχουν απορριφθεί, ως αναπτυξιακό εργαλείο, από σημαντικά όργανα (πχ ΠΕΔ Ν.Αιγαίου), το ΥΠΕΝ εμφανίζει ένα νέο εργαλείο μεγέθυνσης της εκτός σχεδίου δόμησης, που δεν έχει καμία σχέση με την αναβίωση των στοχευόμενων οικισμών.
Άρθρο 45 (αντικατάσταση παρ. 1 άρθρου 101) - Ορισμοί και εύρος εφαρμογής
Ορίζεται ως «μικρός και φθίνων» οικισμός με πληθυσμό κάτω των 150 κατοίκων και μέση μεταβολή πληθυσμού έως 5% ή αρνητική την τελευταία τριακονταετία, ενώ ως «εγκαταλελειμμένος» οικισμός με μηδενικό πληθυσμό. Τα κριτήρια είναι ευρύτατα και ασαφή. Το όριο των 150 κατοίκων και ο πολύ χαμηλός δείκτης μεταβολής εντάσσουν στο πεδίο εφαρμογής ζωντανούς παραδοσιακούς οικισμούς με σταθερό ή ελαφρώς αυξανόμενο πληθυσμό, καθώς και οικισμούς υψηλού επενδυτικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα, ο ορισμός του «εγκαταλελειμμένου» μπορεί να καταλαμβάνει ακόμη και ακατοίκητες νησίδες που εμφανίζονται με μηδενικό πληθυσμό στις απογραφές και που σε κάθε περίπτωση πρεπει να εξαιρούνται
Επισης, δεν εχει τεκμηριωθεί σωστά η έννοια του φθίνοντος οικισμού με σωρευτικά κριτήρια (τεκμηριωμένη πληθυσμιακή συρρίκνωση σε διαδοχικές απογραφές και τεκμηριωμένη εγκατάλειψη κτιριακού αποθέματος), ώστε να αποκλείονται ζωντανοί μικροί οικισμοί.
Η επίκληση της «αναβάθμισης» λειτουργεί ως γενική αιτιολογική βάση για την εισαγωγή όρων δόμησης σε ευαίσθητες, αδόμητες εκτάσεις, χωρίς διαφοροποίηση ανάλογα με την πραγματική κατάσταση κάθε οικισμού. Η απουσία σωρευτικών και ελέγξιμων κριτηρίων δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου και κίνδυνο καταχρηστικών υπαγωγών.
Άρθρο 43 (τροποποίηση άρθρου 83) - Χωρικό πεδίο και νησιά
Το πεδίο εφαρμογής επεκτείνεται στο σύνολο της ηπειρωτικής χώρας και στην Κρήτη, Εύβοια και Ρόδο, ενώ στα λοιπά κατοικημένα νησιά περιορίζεται στους εγκαταλελειμμένους οικισμούς. Η ελάχιστη έκταση Π.Π.Α.Ι.Π. ορίζεται στα 50 στρέμματα. Η οριζόντια εφαρμογή σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές αγνοεί τη διαφορετική φέρουσα ικανότητα και τον βαθμό τουριστικού κορεσμού, ζήτημα που η ΕΛΛΕΤ έχει επανειλημμένα αναδείξει στις θέσεις της.
Τα μικρά και μεσαία νησιά αντιμετωπίζουν ήδη ελλείψεις σε νερό, ενέργεια και διαχείριση αποβλήτων, τις οποίες η κλιματική κρίση επιτείνει. Η προσθήκη οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης, χωρίς αξιολόγηση σε επίπεδο νησιού ως ενιαίου προορισμού, δεν συνάδει με τις απαιτήσεις της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ για τα ύδατα και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Άρθρο 47 (αντικατάσταση άρθρου 105) - Φορείς και όροι ιδιωτικής πολεοδόμησης
Η ανάπτυξη ανατίθεται σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς και ιδιώτες φορείς, με υποχρεωτική παραχώρηση τουλάχιστον 50% της έκτασης (ελάχιστο 25% κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι). Η ποσοστιαία υποχρέωση παραχώρησης, αν και θετική, δεν αναιρεί το γεγονός ότι το σχεδιαστικό κέντρο βάρους μετατοπίζεται στον ιδιωτικό φορέα και ότι η νέα ανάπτυξη μπορεί να λάβει τη μορφή περίκλειστων, οργανωμένων τουριστικών συγκροτημάτων με περιορισμένη λειτουργική σχέση με τον οικισμό.
Πρόσθετος προβληματισμός προκύπτει από τη μεταφορά κρίσιμων ελέγχων στον ιδιωτικό τομέα (γεωλογική και γεωτεχνική καταλληλότητα από δύο ιδιώτες γεωλόγους, έλεγχος τίτλων από δύο ιδιώτες δικηγόρους, κατά το άρθρο 46), που εξασθενεί τη δημόσια εποπτεία σε ζητήματα καταλληλότητας και δημόσιας περιουσίας.
Άρθρο 44 (αντικατάσταση άρθρου 100) - Θεσμικό εργαλείο Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.
Τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. εγκρίνονται με προεδρικό διάταγμα και θεωρούνται Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, δυνάμενα να εντάσσονται ως ζώνες σε εγκεκριμένα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Δεν διασφαλίζεται η υποχρεωτική ενσωμάτωση των Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. στον υποκείμενο στρατηγικό και τοπικό χωρικό σχεδιασμό. Χωρίς την πρόβλεψη αυτή, το εργαλείο μπορεί να λειτουργεί αποσπασματικά, παρακάμπτοντας τις εγγυήσεις του συστήματος χωρικού σχεδιασμού.
Η αρχή της ιεραρχίας του σχεδιασμού και η υποχρέωση στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης (Οδηγία 2001/42/ΕΚ) επιβάλλουν την ένταξη τέτοιων παρεμβάσεων σε ανώτερο επίπεδο σχεδιασμού και την εκ των προτέρων περιβαλλοντική αξιολόγησή τους.
Άρθρα 48 έως 50 - Μορφολογικοί κανόνες, μεταβατικές και εξουσιοδοτικές διατάξεις
Η δυνατότητα ανταλλαγής εκτάσεων και ζωνών υποδοχής δόμησης χωρίς προηγούμενη βεβαίωση καταλληλότητας (άρθρο 48) και η μεταβατική χαλάρωση των ελάχιστων εκτάσεων (άρθρο 49, κατώφλι 40 στρεμμάτων) πρέπει να επανεξεταστούν, ώστε να μην αποδυναμώνουν τις ουσιαστικές εγγυήσεις καταλληλότητας. Οι εξουσιοδοτικές διατάξεις (άρθρο 50) οφείλουν να προσδιορίζουν σαφή και δεσμευτικά περιβαλλοντικά και μορφολογικά κριτήρια, ώστε κρίσιμες παράμετροι να μην μετατίθενται εξ ολοκλήρου σε μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις.
5. Οριζόντιες προτάσεις και συμπεράσματα
Η ΕΛΛΕΤ στηρίζει τον στόχο της προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και της αναζωογόνησης εγκαταλελειμμένων και φθινόντων οικισμών, θεωρεί όμως ότι το προτεινόμενο εργαλείο, όπως έχει διατυπωθεί, δεν εξυπηρετεί τον στόχο αυτόν. Προτείνει τις ακόλουθες οριζόντιες παρεμβάσεις:
1. Επαναπροσανατολισμό της παρέμβασης στην αποκατάσταση και λειτουργική ενεργοποίηση του υφιστάμενου οικιστικού ιστού, με απάλειψη της δυνατότητας πολεοδόμησης όμορων αδόμητων εκτάσεων.
2. Εναρμόνιση με το άρθρο 24 του Συντάγματος και τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον εξαιρετικό χαρακτήρα της εκτός σχεδίου δόμησης, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου (κυρωθείσα με τον ν. 3827/2010)
3. Υποχρεωτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και μελέτη φέρουσας ικανότητας πριν από κάθε εφαρμογή.
4. Σεβασμό της ιεραρχίας του χωρικού σχεδιασμού και ένταξη των προτάσεων στον υποκείμενο σχεδιασμό (Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια) τα οποία αναοριοθετούν τους οικισμούς και ορίζουν και Ζώνες Ανάπτυξης Οικισμών (ΖΑΟ) εκτός των ορίων τους, με απαγόρευση περαιτέρω δόμησης .
5. Ρητές εξαιρέσεις για περιοχές Natura 2000, τοπία ιδιαίτερου κάλλους, παραδοσιακούς οικισμούς, ακατοίκητες νησίδες και τεκμηριωμένα κορεσμένους προορισμούς.
6. Διατήρηση της δημόσιας εποπτείας στους τεχνικούς και νομικούς ελέγχους.
Καταλήγοντας, η ΕΛΛΕΤ προτείνει την απόσυρση του Κεφαλαίου Β΄ από το παρόν σχέδιο νόμου και την επανυποβολή του, ως αυτοτελούς νομοθετικής πρωτοβουλίας, με επαρκή χρόνο διαβούλευσης, συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και πλήρη περιβαλλοντική και χωρική τεκμηρίωση, ώστε ο θεμιτός στόχος της προστασίας της κληρονομιάς και του τοπίου να υπηρετηθεί με συνεκτικό, νομικά ασφαλή και περιβαλλοντικά βιώσιμο τρόπο.
Οι προωθούμενες από το ΥΠΕΝ νέες ρυθμίσεις για την «Πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών – Παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας» έχουν ενταχθεί στο Κεφάλαιο Β’ (άρ. 43-50) του Μέρους Β’ («Διατάξεις για την πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών και λοιπές ρυθμίσεις αρμοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας») του σχεδίου νόμου με τίτλο «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης και της Εταιρείας Ύδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις».
Καταρχάς, ιδιαίτερα αρνητική εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το ΥΠΕΝ παρεμβαίνει στον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας με σημαντικές τροποποιήσεις μόλις ένα μήνα μετά τη θεσμοθέτησή του, γεγονός που απαξιώνει την ίδια τη λογική της κωδικοποίησης.
Επί της ουσίας, ο ΣΕΠΟΧ προβάλλει δύο βασικές αντιρρήσεις:
Πρώτον, το σχέδιο νόμου αναβιώνει το εργαλείο του ΕΣΠΕΡΑΑ, του Ειδικού Σχεδίου Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης «για την αναβίωση και λειτουργική επανάχρηση εγκαταλελειμμένων και μικρών φθινόντων οικισμών». Προβλέπονται ρυθμίσεις για τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και τους μορφολογικούς κανόνες και τις διαδικασίες προώθησής τους. Σύμφωνα με το άρ. 44, τα ΕΣΠΕΡΑΑ θεωρούνται Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΠΣ) ή περιλαμβάνονται ως διακριτές ζώνες στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ). Ο ΣΕΠΟΧ υπενθυμίζει ότι το ειδικό αυτό εργαλείο είχε θεσπιστεί με τον ν. 4280/2014 –τον ευρέως γνωστό στη δημόσια συζήτηση ως «δασοκτόνο νόμο» λόγω των εκτεταμένων τροποποιήσεων που επέφερε στη δασική νομοθεσία– προκειμένου να αντιμετωπίσει το ζήτημα των οικοδομικών συνεταιρισμών και των οικιστικών συγκεντρώσεων, προωθώντας την ιδιωτική πολεοδόμηση. Σήμερα, δώδεκα χρόνια μετά, το ΥΠΕΝ, αντί να κινείται προς την κατεύθυνση του περιορισμού του κατ’ εξαίρεση σχεδιασμού και της ενσωμάτωσής του στον ολοκληρωμένο χωρικό σχεδιασμό, έρχεται να προσθέσει άλλο ένα εργαλείο κατ’ εξαίρεση σχεδιασμού στην «ομπρέλα» των ΕΠΣ. Επεκτείνεται, δηλαδή, και κανονικοποιείται όλο και περισσότερο η λογική του κατακερματισμού του χώρου και του σχεδιασμού του, αποδίδοντας προνόμια, ευνοϊκούς όρους και διευκολύνσεις σε συνεταιρισμούς και άλλους ιδιωτικούς φορείς.
Πάγια θέση του ΣΕΠΟΧ είναι η εμπιστοσύνη στον ολοκληρωμένο χωρικό σχεδιασμό, ο εξορθολογισμός στη χρήση του εργαλείου των ΕΠΣ στο σύστημα του χωρικού σχεδιασμού και η κατάργηση της λογικής του κατ’ εξαίρεση, αποσπασματικού και fast track σχεδιασμού.
Δεύτερον, το ΥΠΕΝ συνεχίζει την ίδια πολιτική προώθησης της συγκέντρωσης της γης και δημιουργίας προϋποθέσεων για την εκμετάλλευσή της από επενδύσεις μεγαλύτερης κλίμακας κεφαλαίου, καθώς και για την ικανοποίηση ομάδων πίεσης (συνεταιρισμών και άλλων ιδιωτικών φορέων). Η πολιτική αυτή μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική για τους μικρούς οικισμούς, στον βαθμό που οι οργανωμένες αναπτύξεις ανατρέπουν τη φυσιογνωμία τους και αλλοιώνουν τον χαρακτήρα τους, τις εκτάσεις που τους περιβάλλουν και, γενικότερα. το τοπίο. Ο ΣΕΠΟΧ έχει κατ’ επανάληψη επισημάνει τις προβληματικές πτυχές της πολιτικής αυτής σε διαδοχικά νομοθετήματα:
• Στο π.δ. για την οριοθέτηση οικισμών (194Δ/2025), η ρύθμιση για τις αραιοδομημένες εκτάσεις μεταξύ προηγούμενου και μελλοντικού ορίου προκειμένου να παρακαμφθεί η απόφαση του ΣτΕ (Πρακτικό 74/2024, Ε’ Τμήμα) για τον περιορισμό των παλαιών ορίων, ενεργοποίησε το εργαλείο των Περιοχών Ελέγχου Χρήσεων (ΠΕΧ). Το εργαλείο των ΠΕΧ προσδιορίζεται από το άρ. 10 του ν. 4759/2020, το οποίο αντικατέστησε ρητά το άρ. 7 του ν. 4447/2016, προβλέποντας ότι ως ΠΕΧ νοούνται οι μη πολεοδομημένες και προς πολεοδόμηση εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιοχές, πέριξ των οικιστικών περιοχών (…). Άρα οι ΠΕΧ προορίζονταν και ως περιοχές προς πολεοδόμηση και μάλιστα ως περιοχές επέκτασης. Με το π.δ. για την οριοθέτηση οικισμών άνοιξε λοιπόν ένα νέο «παράθυρο» διευκόλυνσης της δόμησης, ακόμα και της οργανωμένης ιδιωτικής πολεοδόμησης, πέριξ των οικισμών. Βλ. σχετική ανακοίνωση και συμπληρωματική ανακοίνωση του ΣΕΠΟΧ.
• Στον ν. 5299/2026 (67Α/2026) θεσμοθετήθηκε η δυνατότητα οργανωμένης πολεοδόμησης μέσα στις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, σε τμήματα των ζωνών βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, που είναι όμορα με περιοχές εντός σχεδίου πόλεως ή εντός ορίων οικισμού (άρ. 98). Βλ. σχετική ανακοίνωση του ΣΕΠΟΧ.
Με το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου, το ΥΠΕΝ έρχεται να αποσαφηνίσει πλήρως την πολιτική και τις προθέσεις του για τη διαχείριση των οικισμών, οι οποίοι αποτελούν ένα τεράστιο πολιτιστικό και οικονομικό κεφάλαιο για τη χώρα. Το όραμα του ΥΠΕΝ για αυτόν τον εθνικό θησαυρό συνίσταται στην πλήρη αλλοίωση της κλίμακας και του χαρακτήρα του δομημένου περιβάλλοντος, αλλά και της περιβάλλουσας ζώνης με το να επιτρέπει νέες μεγάλες αναπτύξεις με νέες χρήσεις και όρους δόμησης μέσω ιδιωτικής πολεοδόμησης και του ειδικού εργαλείου των ΕΣΠΕΡΑΑ, το οποίο πλέον νοείται ως ΕΠΣ.
Επιπρόσθετα, πρέπει να επισημανθεί ότι:
• Δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται οριζόντια οικισμοί με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά όπως π.χ. ορεινοί οικισμοί που έχουν καταρρεύσει δημογραφικά και νησιωτικοί οικισμοί που δέχονται τεράστιες πιέσεις ανάπτυξης. Στους πρώτους (ορεινές περιοχές) θα έπρεπε να δοθούν ισχυρά κίνητρα επιπλέον των πολεοδομικών (φορολογικά, κ.λπ.) τόσο για τους επενδυτές ώστε να είναι προνομιακή επιλογή, όσο και για τους ντόπιους, τους έχοντες καταγωγή ή όσους θέλουν να μετοικήσουν.
• Θα έπρεπε να διατυπωθούν συγκεκριμένες υποχρεώσεις ανάπλασης κοινόχρηστων χώρων και δημιουργίας μόνιμων θέσεων εργασίας στον οικισμό.
• Θα έπρεπε να εξαιρούνται οικισμοί παραθεριστικής κατοικίας.
Ο ΣΕΠΟΧ εφιστά την προσοχή, τονίζοντας ότι τα θέματα της επιβίωσης του αγροτικού χώρου και της υπαίθρου είναι ιδιαίτερα κρίσιμα και συνδέονται άμεσα με τη διαχείριση των οικισμών. Να σημειωθεί ότι στη χώρα υπάρχουν περίπου 6.500 οικισμοί χαρακτηρισμένοι ως στάσιμοι ή φθίνοντες, σύμφωνα με το π.δ. της 6ης.12.1982. Η «αναβίωση εγκαταλελειμμένων ή φθινόντων οικισμών» είναι αναγκαία και επιθυμητή, αλλά οι προωθούμενες πολιτικές για την επίτευξη αυτού του στόχου θα όφειλαν να συνδέονται με την ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα, την τοπική ενδογενή ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς και του τοπίου, αντί να αντιμετωπίζονται ως πρόσθετο πεδίο κερδοφορίας για την οικιστική και τουριστική ανάπτυξη και τον κλάδο της οικοδομής. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να καταλήγουν σε απλές «επεκτάσεις» που θα εκμεταλλεύονται τα πλεονεκτήματα του υφιστάμενου οικισμού για την προσθήκη αξίας στις νέες αναπτύξεις. Το σχέδιο νόμου εμφανίζεται ως ένα πρόσχημα για νέες αναπτύξεις με τις ελάχιστες δυνατές δεσμεύσεις από την πλευρά του «επισπεύδοντα για την αναβίωση φορέα», δεδομένου ότι παραμένουν ανοιχτά μια σειρά ερωτήματα π.χ. σχετικά με τις υποχρεώσεις του τελευταίου για τη συντήρηση και αναβίωση.
Ο ΣΕΠΟΧ θεωρεί αναγκαία την απόσυρση των σχετικών με τους εγκαταλελειμμένους και φθίνοντες οικισμούς διατάξεις και τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης, ολοκληρωμένης και σαφούς πολιτικής για την ανάπτυξή τους σε διάλογο με τους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς, την τοπική αυτοδιοίκηση και την κοινωνία των πολιτών. Χρειάζονται μακρόπνοες πολιτικές για τους οικισμούς της υπαίθρου που να δίνουν εναλλακτικές στην εξάρτηση από τη συνεχή νέα δόμηση (τουριστική, παραθεριστική ή οικιστική) σε εκτός σχεδίου περιοχές. Πολιτικές που να υιοθετούν με αποτελεσματικό και δεσμευτικό –για τα εργαλεία σχεδιασμού– τρόπο την αρχή της συμπαγούς πόλης ώστε να ανακοπεί δραστικά η αενάως επέκταση του δομημένου χώρου. Και, ταυτόχρονα, να κατευθύνουν προς την αναζωογόνηση και ενδυνάμωση των στάσιμων, φθινόντων και συρρικνούμενων οικισμών και την εντός ορίων ανάπτυξή τους, αξιοποιώντας τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό και τις κοινωνικο-αναπτυξιακές διαστάσεις του.
Άρθρο 56
Εφαρμογή της μεθοδολογίας λειτουργικής ενίσχυσης σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας – Προσθήκη παρ. 5Α στο άρθρο 143ΣΤ του ν. 4001/2011
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ
Με την υπό εξέταση προτεινόμενη ρύθμιση μεταβάλλεται ουσιωδώς το μέχρι σήμερα ισχύον καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης των εν λόγω έργων που τελούν σε δοκιμαστική λειτουργία, καθώς εισάγεται πρόωρη εφαρμογή του μηχανισμού ανάκτησης εσόδων για τους ενισχυόμενους σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ) μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από τη θέση τους σε δοκιμαστική λειτουργία.
Η ρύθμιση αυτή είναι προβληματική, διότι:
1. Κατά παράβαση της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, μεταβάλλει αιφνιδίως το οικονομικό και κανονιστικό πλαίσιο βάσει του οποίου υποβλήθηκαν από τους ΣΑΗΕ προσφορές συμμετοχής σε ανταγωνιστικές διαδικασίες.
2. Το διάστημα των τριών (3) μηνών που τίθεται εμμέσως ως μέγιστη αζήμια επιτρεπόμενη διάρκεια δοκιμαστικής λειτουργίας των ΣΑΗΕ, δεν ευθυγραμμίζεται με τη νόμιμη διάρκεια της δοκιμαστικής λειτουργίας αυτών που ορίζεται στο άρθρο 27 του Ν. 4951/2022.
3. Επί της ουσίας, δεν ανταποκρίνεται στην τεχνική και εμπορική πραγματικότητα των εν λόγω έργων, τα οποία τελούν ακόμη υπό δοκιμές και δεν έχουν πλήρη εμπορική λειτουργία με αποτέλεσμα, και κατά παράβαση των αρχών της αναλογικότητας, της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, να μετακυλύονται αδικαιολόγητα σύντομα στους επενδυτές όλοι οι κίνδυνοι των τεχνικών, διοικητικών και συστημικών καθυστερήσεων.
Για τους λόγους αυτούς, τους οποίους εκθέτουμε αναλυτικά παρακάτω, προτείνεται:
(α) Η πλήρης εφαρμογή της μεθοδολογίας μόνο από την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας των ενισχυόμενων ΣΑΗΕ, ήτοι η διατήρηση, κατά τη νόμιμη δοκιμαστική λειτουργία, του συνόλου του Καθαρού Εσόδου Αγοράς που αποκτούν οι ΣΑΗΕ από τη συμμετοχή τους στις Αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και
(β) Η διατήρηση της ίδιας ρύθμισης και μετά τη λήξη της δοκιμαστικής λειτουργίας, εφόσον η καθυστέρηση έκδοσης της άδειας λειτουργίας δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του κατόχου.
Σε κάθε περίπτωση η εφαρμογή της μεθοδολογίας θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται κατ’ ελάχιστον με τη νόμιμη διάρκεια της δοκιμαστικής λειτουργίας αυτών που ορίζεται στο άρθρο 27 του Ν. 4951/2022.
Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ
1. Αδικαιολόγητη και αιφνίδια μεταβολή του οικονομικού και κανονιστικού πλαισίου βάσει του οποίου υποβλήθηκαν από τους ΣΑΗΕ προσφορές συμμετοχής σε διαγωνιστικές διαδικασίες
Η οικονομική επίπτωση της προτεινόμενης διάταξης για τους επενδυτές είναι ουσιώδης και δυσανάλογη. Τα έσοδα αγοράς κατά την περίοδο δοκιμαστικής λειτουργίας αποτελούν αναγκαίο αντιστάθμισμα του κόστους έναρξης λειτουργίας των ΣΑΗΕ (ήτοι του κόστους που σχετίζεται με τους αναγκαίους κύκλους φόρτισης και εκφόρτισης κατά την δοκιμαστική λειτουργία). Η πρόωρη ανάκτηση των εσόδων αυτών, σε συνδυασμό με τυχόν διαδικαστικές καθυστερήσεις για την έκδοση Άδειας Λειτουργίας που δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα των επενδυτών και το αυξημένο κόστος κεφαλαίου έκαστης επένδυσης, οδηγεί σε αδικαιολόγητη επιβάρυνση των κατόχων των έργων και μεταβάλλει την οικονομική ισορροπία του καθεστώτος ενίσχυσης.
Επιπλέον, η προτεινόμενη διάταξη μεταβάλλει αιφνιδίως και χωρίς καμία τεκμηρίωση το κανονιστικό και, κατά συνέπεια, το οικονομικό πλαίσιο των ΣΑΗΕ που έχουν ήδη συμμετάσχει σε διαγωνιστικές διαδικασίες της ΡΑΑΕΥ υποβάλλοντας τις οικονομικές προσφορές τους. Ειδικότερα, οι κάτοχοι σταθμών υπέβαλαν προσφορές οι οποίες διαμορφώθηκαν με βάση συγκεκριμένες και εκ των προτέρων γνωστές παραδοχές ως προς τη διάρκεια, την έναρξη και τον τρόπο εφαρμογής της λειτουργικής ενίσχυσης που δικαιούνταν (σε περίπτωση επιτυχούς συμμετοχής), καθώς και ως προς το χρονικό σημείο από το οποίο θα ενεργοποιείται η μεθοδολογία υπολογισμού της. Η πιο κρίσιμη αυτών ήταν η παραδοχή ότι η πλήρης εφαρμογή της μεθοδολογίας λειτουργικής ενίσχυσης (περιλαμβανομένης και της τυχόν ανάκτησης) συνδέεται με την πλήρη εμπορική λειτουργία του σταθμού και την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας.
Κάποια από τα έργα που συμμετείχαν επιτυχώς στις διαγωνιστικές διαδικασίες λειτουργούν ήδη, έχουν αναλάβει επενδυτικές υποχρεώσεις και έχουν διαμορφώσει τα χρηματοοικονομικά τους μοντέλα με βάση τις ρυθμιστικές παραδοχές που ίσχυαν κατά τον χρόνο υποβολής των προσφορών τους. Η εκ των υστέρων ανάκτηση εσόδων αγοράς μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από τη θέση σε δοκιμαστική λειτουργία και πριν από την Άδεια Λειτουργίας ανατρέπει τις παραδοχές των υποβληθέντων προσφορών και το καθεστώς των εν λόγω επενδύσεων, αφού υπονομεύει την επενδυτική ασφάλεια, εντείνει το ρυθμιστικό κίνδυνο και επηρεάζει αρνητικά την απόδοση και την χρηματοδότηση αυτών των έργων.
Σημειώνεται, συναφώς, ότι οι ΣΑΗΕ αντιμετωπίζουν ήδη σημαντικούς κανονιστικούς περιορισμούς ως προς τη δυνατότητα αποκόμισης εσόδων από τη δραστηριότητά τους, γεγονός που περιορίζει ουσιωδώς τις δυνατότητες εμπορικής αξιοποίησης των έργων τους, και ενδεικτικά:
(α) Οι Ενισχυόμενοι ΣΑΗΕ δεν δύνανται να συνάπτουν διμερείς συμβάσεις αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας και δεν συμμετέχουν στην Ενεργειακή Χρηματοπιστωτική Αγορά καθ’ όλη την Περίοδο Ενίσχυσης.
(β) Επιπροσθέτως της δραστηριοποίησής τους στις Αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, οι Ενισχυόμενοι ΣΑΗΕ υποχρεούνται να παρέχουν κατά προτεραιότητα υπηρεσίες στους Διαχειριστές Συστήματος και Δικτύου, όπως ενδεικτικά η αποσυμφόρηση των δικτύων, και για τις οποίες δεν δικαιούνται πρόσθετη αποζημίωση.
(γ) Τυχόν λήψη επενδυτικής, λειτουργικής ή άλλου είδους ενίσχυσης εκτός του ως άνω σχήματος ενίσχυσης και αμοιβές για την παροχή υπηρεσιών εκτός των Αγορών Ενέργειας, απομειώνουν το ετήσιο Έσοδο Αναφοράς του ΣΑΗΕ.
Από τα ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι η προτεινόμενη ρύθμιση επιβάλλει πρόσθετη και δυσανάλογη επιβάρυνση στους επενδυτές, οι οποίοι ήδη λειτουργούν υπό ένα αυστηρά ρυθμιζόμενο πλαίσιο που περιορίζει ουσιωδώς τις δυνατότητες εμπορικής αξιοποίησης των έργων τους.
2. Οι διαδικασίες έκδοσης Άδειας Λειτουργίας είναι εκτός της σφαίρας επιρροής των επενδυτών
Περαιτέρω, διαδικασίες όπως η ηλέκτριση, η ολοκλήρωση δοκιμών και η έκδοση Άδειας Λειτουργίας των ΣΑΗΕ (αλλά και των έργων ΑΠΕ γενικότερα) δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τον κάτοχο των έργων, αφού στα ορόσημα αυτά εμπλέκονται οι Διαχειριστές ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, η Διοίκηση, και ενδεχομένως τρίτοι (π.χ. μηχανικοί ΤΕΕ που ορίζονται ως ανεξάρτητοι ελεγκτές στο πλαίσιο της έκδοσης Βεβαίωσης Ολοκλήρωσης Εργασιών, η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την υποβολή από τον φορέα του έργου της Δήλωσης Ετοιμότητας).
Συνεπώς, η ενεργοποίηση του μηχανισμού ανάκτησης εσόδων μετά από την πάροδο δοκιμαστικής λειτουργίας μόλις τριών (3) μηνών, μετακυλύει στους επενδυτές υπέρμετρο οικονομικό βάρος, αφού με την προτεινόμενη ρύθμιση οι ΣΑΗΕ αντιμετωπίζονται ως εάν τελούσαν ήδη σε πλήρη εμπορική λειτουργία. Αφενός καλούνται να αναλάβουν κινδύνους καθυστερήσεων που ενδέχεται να μην οφείλονται στους ίδιους, αφετέρου επιβάλλονται δυνητικές οικονομικές υποχρεώσεις οι οποίες δεν είχαν ληφθεί υπόψη κατά την εφαρμογή των οικονομικών μοντέλων της επένδυσης.
3. Μη ευθυγράμμιση με την περίοδο δοκιμαστικής λειτουργίας που προβλέπει το άρθρο 27 του Ν. 4951/2022
Το όριο των τριών (3) μηνών που επιχειρείται να εισαχθεί με την υπό εξέταση διάταξη δεν τεκμηριώνεται και δεν ευθυγραμμίζεται με το άρθρο 27 του Ν. 4951/2022, το οποίο προβλέπει μεγαλύτερη νόμιμη περίοδο δοκιμαστικής λειτουργίας για έργα ΣΑΗΕ.
Είναι προφανές ότι το προτεινόμενο χρονικό διάστημα των τριών (3) μηνών δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική διαδικασία ένταξης των ΣΑΗΕ στις Αγορές, η οποία προϋποθέτει την επιτυχή ολοκλήρωση δοκιμών, ελέγχων και πιστοποιήσεων. Η έκδοση Άδειας Λειτουργίας αποτελεί το θεσμικό ορόσημο με το οποίο η Πολιτεία πιστοποιεί ότι ένας ΣΑΗΕ έχει ολοκληρώσει επιτυχώς τις δοκιμές του και είναι πλέον σε θέση να συμμετέχει στην αγορά υπό κανονικούς εμπορικούς όρους. Η σύνδεση της έναρξης εφαρμογής του μηχανισμού με την πάροδο τριών (3) μηνών από την έναρξη της δοκιμαστικής λειτουργίας, αντί με την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας, αποσυνδέει τον μηχανισμό εξισορρόπησης εσόδων από το μοναδικό αντικειμενικό και θεσμικά κατοχυρωμένο σημείο μετάβασης των ΣΑΗΕ σε πλήρη εμπορική λειτουργία, με αποτέλεσμα οι κάτοχοι των σταθμών και οι επενδυτές να υφίστανται οικονομικές συνέπειες πριν καν οι ΣΑΗΕ τεθούν σε καθεστώς πλήρους εμπορικής λειτουργίας.
Επομένως, εφόσον ο σταθμός δεν έχει λάβει Άδεια Λειτουργίας, δεν υφίσταται επαρκής λόγος να εφαρμόζεται πρόωρα ο μηχανισμός ανάκτησης εσόδων που συνδέεται με τη λειτουργική ενίσχυση. Το κρίσιμο ορόσημο πρέπει να είναι η Άδεια Λειτουργίας και όχι η πάροδος ενός αυθαίρετου χρονικού διαστήματος.
4. Μη προσήκουσα εφαρμογή της Μεθοδολογίας Ετήσιας Ενίσχυσης Σταθμών Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας κατά την περίοδο της δοκιμαστικής λειτουργίας
Η προτεινόμενη ρύθμιση μετακυλύει στους επενδυτές οικονομικό βάρος και κινδύνους που δεν ελέγχουν. Μέχρι την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας, οι ΣΑΗΕ παραμένουν σε μεταβατικό στάδιο τεχνικής, εμπορικής και αδειοδοτικής ωρίμανσης. Ειδικότερα, κατά το στάδιο δοκιμαστικής λειτουργίας, οι εν λόγω μονάδες δεν λειτουργούν υπό κανονικές εμπορικές συνθήκες, αλλά πραγματοποιούν δοκιμές, ελέγχους εξοπλισμού και διαδικασίες πιστοποίησης, οι οποίες ενδέχεται να επιβάλλουν περιορισμούς ή ακόμη και πλήρη αδυναμία συμμετοχής στην αγορά, με αποτέλεσμα η λειτουργική και οικονομική τους δυνατότητα κατά το χρονικό αυτό διάστημα να μην ταυτίζεται με την πραγματική τους απόδοση. Συνεπώς, η δοκιμαστική περίοδος δεν ισοδυναμεί ούτε μπορεί να εξισωθεί με την πλήρη εμπορική λειτουργία των ΣΑΗΕ. Tο γεγονός αυτό αναγνωρίζεται από το προβλεπόμενο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο και ιδίως την απόφαση ΡΑΑΕΥ Ε-65/2025. Ως εκ τούτου:
• Τα έσοδα που προκύπτουν κατά τη δοκιμαστική λειτουργία δεν αποτελούν αξιόπιστο ή αντικειμενικό δείκτη της δυνατότητας των εν λόγω σταθμών να παράγουν έσοδα υπό κανονικές συνθήκες αγοράς, συνεπώς δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ως βάση για την εφαρμογή ενός μηχανισμού σύγκρισης με τιμή αναφοράς.
• Η πρόωρη ενεργοποίηση του υπό εξέταση μηχανισμού εξισορρόπησης εσόδων, οδηγεί σε διαστρεβλωμένα ή μη αντιπροσωπευτικά οικονομικά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, ένας σταθμός που αντιμετωπίζει τεχνικά ζητήματα ή/και βρίσκεται σε διαδικασία δοκιμών ενδέχεται να μην δύναται να συμμετάσχει στην αγορά και συνεπώς να μη παράγει έσοδα. Εφόσον, όμως, η εκκαθάριση πραγματοποιείται σε επίπεδο ομάδας σταθμών, είναι πιθανό η ομάδα συνολικά να εμφανίσει έσοδα υψηλότερα από την τιμή αναφοράς, με αποτέλεσμα ο συγκεκριμένος σταθμός να υποχρεωθεί να επιστρέψει ποσά στον ΔΑΠΕΕΠ, παρότι ο ίδιος δεν έχει αποκομίσει τα αντίστοιχα έσοδα. Η ενδεχόμενη αυτή επιβάρυνση λόγω συνολικής υπερ-απόδοσης αντίκειται στην αρχή της εύλογης και αναλογικής εφαρμογής του μηχανισμού.
5. Αναστολή της δυνατότητας των ΣΑΗΕ να συμβάλλουν στην εύρυθμη λειτουργία και στην ασφάλεια εφοδιασμού του ηλεκτρικού συστήματος.
Περαιτέρω, η αποθήκευση αποτελεί κρίσιμη υποδομή για την αποτελεσματική ενσωμάτωση και μέγιστη αξιοποίηση των ΑΠΕ, την απορρόφηση της πλεονάζουσας παραγόμενης ενέργειας, τη μείωση των περικοπών και τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Συνεπώς, το ρυθμιστικό πλαίσιο πρέπει να ενθαρρύνει την ταχεία και ασφαλή ένταξη των ΣΑΗΕ στο Σύστημα, και όχι να περιορίζει πρόωρα τα έσοδα που προκύπτουν από την αποτελεσματική συμμετοχή τους στην αγορά κατά τη δοκιμαστική περίοδο.
Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ & ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΡΥΘΜΙΣΗ
Για τους λόγους αυτούς, προτείνεται να απαλειφθεί από το υπό ΔΔ Σχέδιο Νόμου η διάταξη που προτείνεται να εισαχθεί ως παρ. 5Α στο άρθρο 143ΣΤ του Ν. 4001/2011 και να μην θεσπιστεί ρύθμιση που ενεργοποιεί την ανάκτηση εσόδων μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από την δοκιμαστική λειτουργία των ΣΑΗΕ και πριν από την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας.
Εάν, ωστόσο, ο νομοθέτης επιμείνει στην θέσπιση χρονικού ορίου, αυτό δεν πρέπει να υπολείπεται της νόμιμης διάρκειας δοκιμαστικής λειτουργίας που προβλέπεται στο άρθρο 27 του Ν. 4951/2022, συνθήκη η οποία είχε ληφθεί υπόψη κατά την συμμετοχή στις ανταγωνιστικές διαδικασίες. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να προβλεφθεί ρητή εξαίρεση για τυχόν καθυστερήσεις στην έκδοση των απαιτούμενων Αδειών και την ολοκλήρων των απαιτούμενων ενεργειών που δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα του κατόχου, ώστε το χρονικό διάστημα των καθυστερήσεων αυτών να προσαυξάνει το μέγιστο χρόνο δοκιμαστικής λειτουργίας των ΣΑΗΕ.