Σχόλια και προτάσεις Κων/νου Γκούμα* επί του κειμένου «Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα» που έθεσε σε διαβούλευση το ΥΠΕΝ (21/06/2026).
Γενικό σχόλιο
Θετική κρίνεται η πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαμόρφωση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα και η αναγνώριση του νερού ως στρατηγικού εθνικού πόρου - θεμέλιο της αγροτικής παραγωγής, της περιβαλλοντικής προστασίας και της κοινωνικής συνοχής. Για να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή ισορροπία, ανάμεσα στην κοινωνική, περιβαλλοντική & οικονομική αξία του νερού δεν πρέπει να αγνοηθεί η βασική αρχή της ευρωπαϊκής Οδηγίας 60/2000, ότι το νερό «..αποτελεί πολύτιμη κληρονομιά, που πρέπει να προστατεύεται & να τυγχάνει της κατάλληλης μεταχείρισης», αλλά ούτε και να αγνοηθεί το γεγονός ότι «αποτελεί ταυτόχρονα βασικό παραγωγικό συντελεστή της οικονομίας & της κοινωνίας».
Ειδικά για την Θεσσαλία, που πλήττεται εδώ και πολλά χρόνια επαναλαμβανόμενα φαινόμενα πλημμυρών και λειψυδρίας – ξηρασίας είναι το πιο κρίσιμο εργαλείο επιβίωσης και ανάπτυξης του τόπου μας. Η περιοχή μας βρίσκεται στο επίκεντρο της κλιματικής κρίσης, βιώνοντας στον μέγιστο βαθμό την αντίφαση των ακραίων φαινομένων : από τη μία την απειλή της ερημοποίησης και τη δραματική πτώση του υδροφόρου ορίζοντα και από την άλλη τις καταστροφικές πλημμύρες που ισοπεδώνουν την παραγωγή και τις υποδομές μας.
Όμως, το «Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα» δεν πρέπει να αποτελέσει ένα ακόμη θεωρητικό κείμενο πολιτικής, αλλά ένα θεσμικό εργαλείο που θα διασφαλίσει την βιωσιμότητα των υδατικών πόρων της χώρας για τα επόμενα χρόνια.
Η παραπάνω στρατηγική θα παραμείνει «κενό γράμμα», « άσκηση επί χάρτου» ή «ευχολόγιο διοικητικών μέτρων και ρυθμίσεων» (όπως συνέβη με τα 3 διαδοχικά ΣΔΛΑΠ Θεσσαλίας ήδη από το 2014), αν δεν συνοδευτεί αμέσως μετά τη διαβούλευση από ένα αυστηρό εφαρμοστικό πλάνο. Ενισχυτική των παραπάνω ισχυρισμών μου («άσκηση επί χάρτου»), είναι η ουτοπική πρόβλεψη (ήδη από την 1η αναθεώρηση του) του ΣΔΑΛΠΘ, 2017, σύμφωνα με την οποία θα γίνει σταδιακή (σε 60 χρόνια !) αποκατάσταση του ελλείμματος των 3 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων υπόγειου νερού (που δημιουργήθηκε από την αλόγιστη χρήση των γεωτρήσεων). Αν δεν εκλείψουν ανεπιστρεπτί οι πρακτικές του παρελθόντος με χρηματοδότηση πρόχειρων, αντιοικονομικών – αντιπεριβαλλοντικών έργων, αυθαίρετες επεκτάσεις αρδεύσεων με παράνομα αντλιοστάσια σε συλλεκτήρες - στραγγιστικά δίκτυα, χρηματοδότηση και κατασκευή πρόχειρων φραγμάτων σε ποτάμια και νομιμοποίηση αυθαίρετων χρήσεων νερού και αρδεύσεις χωρίς κανένα δειγματοληπτικό έλεγχο στις καταναλώσεις νερού, δεν πρόκειται να επιτευχθούν οι στόχοι αυτής της πρωτοβουλίας.
Σε μια ενδεχόμενη παρόμοια προοπτική (χωρίς εφαρμοστικό πλάνο), την οποία απεύχομαι, θα πληγεί – για άλλη μια φορά - η αξιοπιστία της μεταρρύθμισης και θα αμφισβητηθεί η σημασία της από τους χρήστες νερού, εξέλιξη που θα αποβεί σε βάρος της Θεσσαλίας που έχει ανάγκη πραγματικών μεταρρυθμίσεων και αλλαγών στη διαχείριση των υδάτων.
Ειδικά σχόλια
3.6.1 Τεχνική και λειτουργική απόδοση - Σχόλιο για τις Καθυστερήσεις 2 Ετών στην Ενεργοποίηση του ΟΔΥΘ ΑΕ
Παρά τη θεσμοθέτηση του Οργανισμού Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας (ΟΔΥΘ ΑΕ) με τον ν. 5106/2024, η διετής καθυστέρηση στην πλήρη επιχειρησιακή του ενεργοποίηση (2024–2026), επιτείνει και «τελματώνει» τις διαχρονικές παθογένειες στη διαχείριση υδάτων της Θεσσαλίας.
• Διοικητικό Κενό - επικάλυψη αρμοδιοτήτων – ευθυνών - Παράλυση στο Πεδίο : Η αργοπορία στην έκδοση των απαραίτητων Κοινών Υπουργικών Αποφάσεων (ΚΥΑ), οι διαδοχικές αναβολές στην υλοποίηση των προβλέψεων του σχετικού νόμου, η εγγενής αδυναμία παραλαβής (επίσημα) των υφιστάμενων εγγειοβελτιωτικών και λοιπών έργων και η υποστελέχωση του, κράτησαν τον Οργανισμό σε σχετική αδράνεια, ενώ οι συγχίσεις σε ότι αφορά τις αρμοδιότητες συνεχίζονται.
• Για άγνωστο (ακόμη) διάστημα και όσο δεν ξεκαθαρίζει το τοπίο, σχετικά με την τύχη των ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ ή/και άλλων θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων, πρακτικά εξακολουθεί να μην υφίσταται κεντρικός επιχειρησιακός συντονιστής και οι φορείς να λειτουργούν με την προϋπάρχουσα νομοθεσία (προ του Ν. 5106/2024), να θεωρούν (αβάσιμα) ότι βρίσκονται σε καθεστώς ιδιότυπης ομηρείας και να μην παίρνουν (ή να μην μπορούν) οποιαδήποτε πρωτοβουλία τεχνολογικού εκσυγχρονισμού και βελτίωσης των συνθηκών άρδευσης (στην περιοχή δικαιοδοσίας τους).
3.7 Εμπλεκόμενοι Φορείς και Αρμοδιότητες - Σχολιασμός επί της συστημικής υστέρησης υλοποίησης των μέτρων – Ο ρόλος του ΟΔΥΘ, των ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ και η ανάγκη ριζικής αναδιάρθρωσης του μοντέλου διοίκησης
Η παραδοχή του κειμένου της Στρατηγικής ότι πολλά "νέα" μέτρα αποτελούν απλώς μεταφερόμενες εκκρεμότητες προηγούμενων κύκλων αναδεικνύει τη δομική αποτυχία του υφιστάμενου μοντέλου διακυβέρνησης. Ειδικά στο ΥΔ Θεσσαλίας (EL08), μία βασική αιτία αυτής της συστημικής αδυναμίας εντοπίζεται στον αναχρονιστικό τρόπο λειτουργίας, την υποστελέχωση, την αδυναμία εκσυγχρονισμού και την οικονομική ασφυξία των Τοπικών και Γενικών Οργανισμών Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ).
Οι οργανισμοί αυτοί, αν και διαχειρίζονται το μεγαλύτερο ποσοστό του αρδευτικού νερού, αδυνατούν να εισπράξουν εισφορές, να συντηρήσουν επαρκώς τα δίκτυα (με αποτέλεσμα μεγάλες διαρροές) και να ασκήσουν ουσιαστικό έλεγχο στα μέλη τους για την παράνομη ή καθ' υπέρβαση κατανάλωση.
Για την άρση αυτών των συστημικών αδυναμιών, προτείνεται η ενσωμάτωση των κάτωθι ρυθμίσεων :
1. Ριζική Αναδιάρθρωση και Συγχώνευση των ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ: Προτείνεται η άμεση εφαρμογή των προβλέψεων του Νόμου 5106/2024 (ΦΕΚ Α' 63/01.05.2024) για τον ΟΔΥΘ (Οργανισμός Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Α.Ε.) και ειδικότερα του άρθρου 6 για την υπαγωγή τους στον ΟΔΥΘ.
2. Θέσπιση "Ρήτρας Υλοποίησης" και Κυρώσεων: Η μεταφορά μη υλοποιημένων μέτρων στον επόμενο κύκλο σχεδιασμού δεν πρέπει να γίνεται αυτόματα. Η θέσπιση διοικητικών και οικονομικών κυρώσεων (π.χ. αποκλεισμός από χρηματοδοτικά προγράμματα ΕΣΠΑ/ΠΑΑ) για τους φορείς που καθυστερούν αδικαιολόγητα την εφαρμογή των θεσμοθετημένων μέτρων εξοικονόμησης, θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τους εν λόγω φορείς προς την κατεύθυνση της συμμόρφωσης στα παραπάνω μέτρα.
3. Άμεση Ψηφιοποίηση και Ενοποίηση Μητρώων με fast-track διαδικασίες. Προτείνεται η άμεση ενοποίηση των υφιστάμενων βάσεων δεδομένων (ΕΜΣΥ, άδειες χρήσης νερού, καταναλώσεις κλπ.) σε ένα ενιαίο, live σύγχρονο ψηφιακό σύστημα, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τον αυτόματο εντοπισμό παράνομων - μη αδειοδοτημένων απολήψεων και υπερκαταναλώσεων.
4. Δεσμευτική Σύνδεση των Πόρων της ΚΑΠ με την Υδρομέτρηση: Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των πιέσεων από τις αγροτικές δραστηριότητες, η λήψη των συνδεδεμένων αγροτικών επιδοτήσεων (ΚΑΠ) πρέπει να εξαρτάται άμεσα από την αποδεδειγμένη ύπαρξη και λειτουργία πιστοποιημένου ψηφιακού υδρομετρητή, συνδεδεμένου με την κεντρική βάση δεδομένων του κράτους.
5. Δημιουργία Εξειδικευμένου Σώματος Επιθεωρητών Φυσικών Πόρων: Ο έλεγχος των υδροληψιών δεν μπορεί να επαφίεται στους φορείς – χρήστες νερού, καθώς υφίσταται προφανής σύγκρουση συμφερόντων. Απαιτείται η ανάθεση των ελέγχων σε ένα κεντρικό, ανεξάρτητο Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων με δικαίωμα επιβολής άμεσων ποινών -προστίμων.
Λάρισα 29 Ιουνίου 2026
*Γκούμας Κώστας, γεωπόνος, πρ. Δ/ντής Εγγείων Βελτιώσεων, πρ. πρόεδρος ΓΕΩΤΕΕ/Κεντρικής Ελλάδας, μέλος Ε.Δ.Υ.ΘΕ, διαχειριστής ιστοτόπου ypethe.gr

Η γενική κατεύθυνση του σχεδίου κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο πρέπει ληφθούν υπόψη ορισμένες ουσιαστικές παράμετροι που αφορούν την καθημερινή λειτουργία των παρόχων υπηρεσιών ύδατος.

1. Χρηματοδότηση υποδομών
Η στρατηγική προβλέπει εκσυγχρονισμό, ψηφιοποίηση και μείωση απωλειών, χωρίς όμως να συνοδεύεται από σαφές και μόνιμο χρηματοδοτικό πλαίσιο για την υλοποίηση των απαιτούμενων επενδύσεων. Ουσιαστίκα οδήγει σε στρατηγικούς επενδυτές και ιδιωτικοποιήσεις που θα μετατρέψουν το νερό σε εμπορευμα με ότι αυτό συνεπάγεται.

2. Υποστελέχωση φορέων ύδατος
Δεν αποτυπώνεται επαρκώς το σοβαρό πρόβλημα έλλειψης τεχνικού και επιστημονικού προσωπικού που αντιμετωπίζουν οι περισσότερες ΔΕΥΑ, ιδιαίτερα στην περιφέρεια.

3. Οικονομική βιωσιμότητα και κοινωνικός χαρακτήρας
Η έμφαση στην ανταποδοτικότητα και την οικονομική βιωσιμότητα δεν πρέπει να οδηγήσει σε αγνόηση της κοινωνικής αποστολής των υπηρεσιών ύδρευσης, ιδιαίτερα σε μικρούς και οικονομικά αδύναμους δήμους.

4. Ενεργειακό κόστος λειτουργίας
Απουσιάζει ουσιαστική αναφορά στο υψηλό ενεργειακό κόστος λειτουργίας αντλιοστασίων, γεωτρήσεων και εγκαταστάσεων επεξεργασίας, το οποίο αποτελεί κρίσιμο παράγοντα βιωσιμότητας.

5. Ιδιαίτερες συνθήκες μικρών και περιφερειακών παρόχων
Η στρατηγική φαίνεται να προσεγγίζει ενιαία όλους τους παρόχους, χωρίς επαρκή διαφοροποίηση για μικρές ΔΕΥΑ, νησιωτικές περιοχές, οικισμούς με εποχικές αυξομειώσεις ζήτησης και διάσπαρτα δίκτυα.

6. Προτεραιότητα στη μείωση απωλειών δικτύου
Απαιτείται σαφέστερη πρόβλεψη εθνικού σχεδιασμού και χρηματοδότησης για αντικατάσταση παλαιών δικτύων, καθώς οι απώλειες νερού αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του τομέα.

7. Δεν δίνει σαφή ορισμό και περιγραφή στους όρους: λειψυδρία, υπεράντληση, υποστελέχωση, υδατική ασφάλεια κλπ.

Η Δημοτική Κοινότητα Στεφανιάς του Δήμου Ευρώτα χαιρετίζει την πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαμόρφωση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα, η οποία αναγνωρίζει το νερό ως στρατηγικό εθνικό πόρο και θεμέλιο της αγροτικής παραγωγής, της περιβαλλοντικής προστασίας και της κοινωνικής συνοχής.

Η περιοχή μας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αγροτικές ζώνες της Λακωνίας, με έντονη εξάρτηση από την άρδευση και με ολοένα αυξανόμενα προβλήματα λειψυδρίας, πτώσης της στάθμης των υπόγειων υδροφορέων και υφαλμύρωσης λόγω της εγγύτητας με τη θάλασσα.

Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται να δοθεί προτεραιότητα στα ακόλουθα έργα και παρεμβάσεις:

1. Η άμεση κατασκευή κλειστού πιεζόμενου αρδευτικού δικτύου του ΤΟΕΒ Τρινάσου, ώστε να περιοριστούν οι σημαντικές απώλειες νερού, να αυξηθεί η αποδοτικότητα της άρδευσης και να μειωθεί το ενεργειακό κόστος των παραγωγών.

2. Η κατασκευή φραγμάτων και ταμιευτήρων για τη συλλογή και αποθήκευση των επιφανειακών απορροών κατά τους χειμερινούς μήνες, προκειμένου το νερό να αξιοποιείται για άρδευση κατά τη θερινή περίοδο αντί να καταλήγει ανεκμετάλλευτο στη θάλασσα.

3. Η δημιουργία λιμνοδεξαμενής στην περιοχή, καθώς από τη Στεφανιά διέρχονται αρκετά φυσικά ρέματα που μέσω της Μεγάλης Περιφερειακής Αποστραγγιστικής Τάφρου εκβάλλουν στη θάλασσα. Η αξιοποίηση αυτών των υδάτων θα συμβάλει καθοριστικά στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της υφαλμύρωσης των υπόγειων υδροφορέων.

4. Η ενεργοποίηση και αξιοποίηση των υφιστάμενων κρατικών γεωτρήσεων, με σύγχρονα συστήματα διαχείρισης και παρακολούθησης, ώστε να ενισχυθεί η ασφάλεια υδροδότησης της αγροτικής παραγωγής.

5. Η λήψη μέτρων για τη σημαντική μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας που απαιτείται για την άντληση και διανομή του αρδευτικού νερού, μέσω ειδικών αγροτικών τιμολογίων και αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για τους οργανισμούς εγγείων βελτιώσεων.

Οι παραπάνω παρεμβάσεις βρίσκονται σε πλήρη εναρμόνιση με τους στόχους της Εθνικής Στρατηγικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την εξοικονόμηση νερού, την προστασία των υπόγειων υδροφορέων, την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας της χώρας.

Ζητούμε η περιοχή του ΤΟΕΒ Τρινάσου και η Δημοτική Κοινότητα Στεφανιάς να ενταχθούν στις περιοχές άμεσης προτεραιότητας για την υλοποίηση έργων αποθήκευσης και ορθολογικής διαχείρισης υδάτων, καθώς πρόκειται για επενδύσεις με σημαντικό περιβαλλοντικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό όφελος για ολόκληρη την πεδιάδα του Ευρώτα.

Το νερό που σήμερα χάνεται στη θάλασσα μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την προστασία της γεωργικής παραγωγής, την ανάσχεση της υφαλμύρωσης και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της περιοχής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Ο Πρόεδρος

Να επισημάνω οτι ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟ ΑΓΑΘΟ, δηλαδή ΕΛΕΥΘΕΡΟ αγαθό όπως ο αέρας και το φως.
ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΓΑΘΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ δηλαδή ιδιοκτησία του κράτους.
Συνεπώς δεν πρέπει να επιβαρύνεται ο πολίτης οικονομικά ώστε να πλουτίζει αυτός που διαχειρίζεται το νερό καθώς δεν είναι και ο ιδιοκτήτης του νερού.

Εαν θέλει η κυβέρνηση να φτιάξει κάτι που θα θωρακίσει την χώρα για δεκαετίες είναι ορεινά μικρά φράγματα και να λειτουργήσουν όπου μπορούν υδροηλεκτρικοί σταθμοί παράλληλα με πρώτο λόγο στα νησιά και νότια Ελλάδα. Τα οποία θα βοηθήσουν για την ύδρευση ,άρδευση ,εμπλουτισμό των υπόγειων υδάτων και σε μερικά φτηνή υδροηλεκτρική ενέργεια.