1. Υπερπληθωρισμός αφηρημένων μέτρων
Μία εθνική στρατηγική χαράσσει καταρχήν γενικές κατευθύνσεις αλλά όταν αυτές είναι τόσο αφηρημένες, παραμένει ένα ευχολόγιο.
Θα έπρεπε να γίνει συγκεκριμένη αναφορά σε μεγάλα έργα εξοικονόμησης ύδατος που απαιτούν μεγάλο προϋπολογισμό. Ενδεικτικά αναφέρονται:
α) κάποιο μεγάλο φράγμα σε ποταμό
β) αξιοποίηση του νερού του βιολογικού καθαρισμού της Ψυττάλειας
γ) εγκατάσταση χ χιλιάδων υδρομέτρων σε όλες τις αδρευτικές απολήψεις
2. Μεθόδευση ιδιωτικοποίησης εταιρειών ύδρευσης χωρίς να προτείνονται λύσεις για την αποτελεσματική λειτουργία αυτών.
Ενώ, όπως ενημερωνόμαστε από το Σχέδιο, το 82% των απολήψεων του γλυκού νερού κατευθύνεται στη γεωργία, το Σχέδιο ασχολείται δυσανάλογα με τις εταιρείες ύδρευσης. Σημειώνει ότι «εμφανίζουν διαρθρωτικές αδυναμίες» αλλά δεν ασχολείται καθόλου με το πως θεραπευθούν αυτές πέρα από την υπαγωγή τους σε έναν ενιαίο φορέα που καταλαβαίνουμε που αποσκοπεί.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΝΤΕΚΑΣ ΜΕΡΟΣ Β
ΘΕΜΑ 6 Το Χρηματοδοτικό Κενό
Το κείμενο απαριθμεί επενδυτικές ανάγκες ύδρευσης 5,4 δισ. € (§3.6.1), αποχέτευσης ≥1,8 δισ. €, ΕΔΠΥ 15,6 εκ. € και αρδευτικών υποδομών 350 εκ. € ΚΑΠ — χωρίς να αντιστοιχεί τις ανάγκες με πόρους. Αναφέρει πηγές (ΕΣΠΑ, ΤΑΑ, LIFE, EIB) χωρίς να εκτιμά πόσο καλύπτει η καθεμία, και χωρίς να επισημαίνει ότι το ΤΑΑ λήγει το 2026. Το αποτέλεσμα είναι wish list αντί χρηματοδοτικού χάρτη.
Η Δομική αντίφαση: η Στρατηγική επαγγέλλεται νέα έργα αλλά αποδίδει την τρέχουσα υστέρηση αποκλειστικά στη «μείωση επενδύσεων κατά την οικονομική κρίση» (§3.6.1), αγνοώντας τον ρόλο χαμηλών τιμολογίων και πολιτικών χειρισμών στη χρηματοδοτική αδυναμία των παρόχων.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 6 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Χρηματοδοτικός πίνακας «Ανάγκες vs. Πόροι 2025–2030»: Κατηγορία/ Ανάγκη (€)/ ΕΣΠΑ/ ΤΑΑ - με τι θα αντικατασταθεί στις προκείμενες χρηματοδοτήσεις???/ EIB/ Ίδιοι Πόροι/ Χρηματοδοτικό Κενό. Το «Χρηματοδοτικό Κενό» να αποτελεί αφετηρία διαπραγμάτευσης με ΕΤΕπ.
• Χρονική ανάλυση επενδύσεων: 2025–2027 (επείγοντα/παραβάσεις ΕΕ) → 2028–2030 (εκσυγχρονισμός) → 2030+ (κλιματική ανθεκτικότητα).
• Διαπραγμάτευση με ΕΤΕπ για ειδικό πλαίσιο δανεισμού υδατικής υποδομής (παρόμοιο με το πορτογαλικό πρόγραμμα PENSAAR 2020).

 
ΘΕΜΑ 7 Παράνομες Γεωτρήσεις και Αποτυχία Εποπτείας
Το κείμενο καταγράφει >13.000 γεωτρήσεις χωρίς άδεια και υπεράντληση σε 15% των υπόγειων ΥΣ (§3.2–3.7) — χρόνιο πρόβλημα κάθε κύκλου ΣΔΛΑΠ. Οι προτεινόμενες λύσεις («ψηφιακό μητρώο αδειών», «αυστηροποίηση ελέγχων», §5.1) είναι ταυτόσημες με τους προηγούμενους κύκλους, χωρίς ανάλυση γιατί απέτυχαν.
Δεν τίθεται ποσοτικός στόχος μείωσης, δεν εξετάζεται μηχανισμός τακτοποίησης υφιστάμενων γεωτρήσεων, και αγνοείται η επιλογή αμνηστίας-τακτοποίησης που σε Ισπανία και Πορτογαλία επέτρεψε ρεαλιστικό σχεδιασμό. Εάν η ΕΑΓΜΕ υποστελεχώνεται (§3.7), απαιτείται σχέδιο στελέχωσης — όχι απλά δέσμευση για «αυστηροποίηση».
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 7 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Πρόγραμμα τακτοποίησης (νομιμοποίηση με αντίτιμο): δήλωση γεώτρησης → άδεια προσωρινής χρήσης → εγκατάσταση υδρόμετρου εντός 12 μηνών. Μοντέλο: Κύπρος 2012–2016, Πορτογαλία SNIRH.
• Ψηφιακή εποπτεία: διαλειτουργικότητα ΕΥΔΑΠ/ΕΥΑΘ/ΔΕΥΑ με ΕΑΓΜΕ και ΥΠΕΝ, μηνιαία δεδομένα κατανάλωσης ανά γεώτρηση, αυτόματη ειδοποίηση ΡΑΑΕΥ εάν ξεπεραστεί το αδειοδοτημένο όριο.
• Ποσοτικός στόχος: μείωση μη αδειοδοτημένων γεωτρήσεων κατά 50% ανά 3ετία — αξιολόγηση ΕΑΓΜΕ ως προϋπόθεση χρηματοδότησης.

ΘΕΜΑ 8 Ο Δείκτης WEI+ και η Υποτίμηση της Κρίσης
Με WEI+ 37,3% (2023) και κατώφλι «σοβαρής καταπόνησης» στο 40%, η Στρατηγική χαρακτηρίζει την κατάσταση ως «μέτρια υδατική καταπόνηση» — χαρακτηρισμός που δεν αντικατοπτρίζει ούτε την απόσταση 2,7 μονάδων από το κρίσιμο κατώφλι ούτε την αυξητική τάση 2018–2023. Ο δε WEI+ ως εθνικός μέσος συγκαλύπτει περιοχές ήδη σε κρίση (Θεσσαλία: 29% ΥΥΣ σε κακή ποσοτική κατάσταση· Νησιά Αιγαίου: 20%).
Δομική αντίφαση: το Προοίμιο (σ. 3) χαρακτηρίζει τη μετάβαση στην εφαρμογή ως «κορυφαία εθνική προτεραιότητα», αλλά το κείμενο δεν κηρύσσει «κατάσταση ανάγκης» για τα ΥΔ υψηλής επικινδυνότητας. Χωρίς αυτή τη διαπίστωση δεν μπορεί να αιτιολογηθεί το επείγον των μέτρων.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 8 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Αντικατάσταση φράσης «μέτρια υδατική καταπόνηση» με: «Ο εθνικός WEI+ 37,3% βρίσκεται 2,7 μονάδες κάτω από το κατώφλι σοβαρής καταπόνησης (40%) και η τάση 2018–2023 υποδηλώνει ότι το κατώφλι θα ξεπεραστεί πριν το 2030 απουσία δράσης.»
• Προσθήκη πίνακα WEI+ ανά ΥΔ (εκτιμώμενος βάσει απολήψεων/βροχόπτωσης), ώστε να αναδειχθεί ότι ο εθνικός μέσος αποκρύπτει περιοχές ήδη σε σοβαρή καταπόνηση.
• Ρητή δήλωση κατάστασης ανάγκης για τουλάχιστον 3 ΥΔ (Θεσσαλία, Νησιά Αιγαίου, Ανατολική Πελοπόννησος), με ταχύτερους κύκλους αναθεώρησης ΣΔΛΑΠ.

 
ΘΕΜΑ 9 Διασυνοριακό Κενό — Έβρος και Τουρκία
Η §3.8 περιορίζεται σε μία παρατήρηση για την Τουρκία — ότι «υλοποίησε μεγάλα αρδευτικά έργα στον βόρειο Έβρο» (σ. 52) — χωρίς ποσοτική εκτίμηση επίπτωσης στις ελληνικές απορροές, αξιολόγηση της Συμφωνίας 1934 ή πρόταση διπλωματικής/νομικής δράσης. Τα ΣΔΛΑΠ ΛΑΠ Θράκης (EL12) χρειάζονται σενάρια μειωμένων εισροών που δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα.
Η υπόσχεση «ανάπτυξης συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης πλημμυρών» στον Έβρο (§3.5.1) απαιτεί upstream συνεργασία με Βουλγαρία και Τουρκία — ενώ με την πρώτη υπάρχουν «σημαντικές προκλήσεις» και με τη δεύτερη κανένας ουσιαστικός μηχανισμός. Η υπόσχεση παραμένει ημιτελής χωρίς σχέδιο δράσης.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 9 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Αναθεώρηση §3.8 με ανάλυση δύο παραγράφων: (α) εκτιμώμενος αντίκτυπος έργων Τουρκίας ανάντη σε ελληνικές απορροές (Mm³/έτος), (β) νομικό πλαίσιο Συνθήκης 1934 και Διεθνούς Δικαίου Υδάτων.
• Δέσμευση ΥΠΕΝ/ΥΠΕΞ για θεσμοθέτηση διμερούς μηχανισμού ανταλλαγής υδρολογικών δεδομένων Έβρου έως το 2027 (Διεθνής Επιτροπή Έβρου).
• Ανάπτυξη σεναρίων μειωμένων εισροών για τη ΛΑΠ Θράκης (EL12) βάσει δορυφορικών δεδομένων Copernicus/ESA, ανεξάρτητα από τουρκική συνεργασία.

ΑΛΕΞΝΑΔΡΟΣ ΝΤΕΚΑΣ/ΜΕΡΟΣ Α
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Το παρόν κείμενο θέσεων αποτελεί την προσωπική μου αξιολόγηση επι του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα (ΥΠΕΝ, 21/06/2026). Η αξιολόγηση δεν αμφισβητεί τη διαγνωστική αξία του εγγράφου, αλλά επικεντρώνεται σε κενά, αντιφάσεις και αδυναμίες που δύνανται να μειώσουν την αποτελεσματικότητα εφαρμογής. Για κάθε ένα από τα 9 εντοπισμένα θέματα παρουσιάζεται: (α) Σχόλιο — τεκμηριωμένη περιγραφή του προβλήματος, και (β) Προτάσεις Βελτίωσης — συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες τροποποιήσεις.
Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα είναι στην σωστή κατεύθυνση — αναγνωρίζει ειλικρινά σχεδόν όλα τα δομικά προβλήματα. Η αδυναμία της εντοπίζεται στο ότι η διάγνωση δεν οδηγεί σε δεσμευτικές πολιτικές επιλογές με μετρήσιμα αποτελέσματα, χρονοδιαγράμματα και ξεκάθαρη κατανομή ευθύνης. Χωρίς αυτά, κινδυνεύει να αποτελέσει ένα ακόμα εγχείρημα στρατηγικής σκέψης που θα παραπέμπει στον επόμενο κύκλο.
ΘΕΜΑ 1 Κλειστός Κύκλος Σχεδιασμού–Αδράνειας
Η Στρατηγική αναγνωρίζει ρητά ότι πολλά μέτρα του 3ου κύκλου αποτελούν μεταφερόμενες υποχρεώσεις που δεν υλοποιήθηκαν εγκαίρως (σ. 27), χωρίς να παρέχει ποσοτικά στοιχεία για το πόσα μέτρα μεταφέρθηκαν, ποιο ήταν το κόστος της αναβολής ή ποιοι φορείς ευθύνονται. Η διαπίστωση παραμένει γενικόλογη αντί να τροφοδοτεί μηχανισμό λογοδοσίας.
Η προτεινόμενη λύση — «ψηφιακή παρακολούθηση ΣΔΛΑΠ/ΣΔΚΠ μέσω KPIs» (§5.6) — είναι ακόμα ένα εργαλείο σχεδιασμού χωρίς δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, δεν προβλέπονται κυρώσεις για φορείς που επανειλημμένα αδρανούν· η «ενίσχυση εποπτικού ρόλου ΡΑΑΕΥ» (§7.2) αφορά αποκλειστικά παρόχους υπηρεσιών. Το κενό ευθύνης παραμένει ακάλυπτο.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 1 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Δημιουργία παραρτήματος «Ανεκτέλεστες Δεσμεύσεις»: πίνακας μέτρων που μεταφέρθηκαν από τον 1ο–2ο κύκλο (Κωδικός/ Κύκλος αρχικής ανάθεσης /Υπόχρεος φορέας/ Λόγος μη εκτέλεσης/ Αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα), δημοσιευμένος στο Εθνικό Μητρώο Διαφάνειας.
• Θεσμοθέτηση ετήσιου «Απολογισμού ΣΔΛΑΠ» από ΡΑΑΕΥ — η μη υποβολή να συνεπάγεται αναστολή χρηματοδότησης ΕΣΠΑ.
• Ορισμός ρητών κυρώσεων για επαναλαμβανόμενη αδράνεια φορέων εφαρμογής, πέρα από τον ρυθμιστικό ρόλο ΡΑΑΕΥ απέναντι σε παρόχους.

ΘΕΜΑ 2 Αξιοπιστία Δεδομένων ΕΔΠΥ
Η Στρατηγική δηλώνει ότι «60–65% των επιφανειακών υδατικών συστημάτων ταξινομήθηκε μέσω ομαδοποίησης» και «14% απουσία μετρήσεων» (§3.1.1), ενώ για τη χημική κατάσταση το επίπεδο υψηλής εμπιστοσύνης είναι 0%. Αυτά δεν είναι τεχνικές υποσημειώσεις: είναι θεμέλιο επενδύσεων δισεκατομμυρίων και νομικών υποχρεώσεων προς την ΕΕ.
Οι περιοχές με χαμηλότερη αξιοπιστία δεδομένων (Νήσοι Αιγαίου, Κρήτη, Ανατολική Πελοπόννησος, Θράκη) είναι ακριβώς εκείνες με τις εντονότερες κλιματικές πιέσεις — κι όμως τα 15,6 εκ. € για ΕΔΠΥ σε 8 ΥΔ (§3.3) παραμένουν κλάσμα του πραγματικού κόστους. Ο ταυτόχρονος χαρακτηρισμός του ΕΔΠΥ ως «πολύτιμου εργαλείου» και η παραδοχή ότι τα αποτελέσματά του στηρίζονται 60–80% σε εκτιμήσεις συνιστά αντίφαση.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 2 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Χάρτης αξιοπιστίας ΕΔΠΥ ανά ΥΔ (Υψηλό/Μέσο/Χαμηλό/Μηδενικό). Σε ΥΔ με εμπιστοσύνη <Μέσο: υποχρεωτική επιτόπια μέτρηση εντός 18 μηνών πριν νέα αδειοδότηση.
• Αναδιανομή των 15,6 εκ. € ΕΔΠΥ κατά προτεραιότητα: Νήσοι Αιγαίου → Κρήτη → Ανατολική Πελοπόννησος. Εξέταση πρόσθετης χρηματοδότησης από LIFE ή Horizon.
• Δέσμευση αναβάθμισης εμπιστοσύνης χημικής κατάστασης από 0% σε τουλάχιστον 40% «Υψηλής Εμπιστοσύνης» έως το 2030.

ΘΕΜΑ 3 Αντίφαση Αγροτικής Χρήσης vs. Αγροτικής Πολιτικής
Ενώ ο αγροτικός τομέας ευθύνεται για «περίπου 82% των συνολικών απολήψεων» (§3.2), οι αντίστοιχες πολιτικές δράσεις (§5.1) παραπέμπουν ουσιαστικά στην ΚΑΠ 2023–2027 και σε 350 εκ. € για αρδευτικές υποδομές — ποσό που αντιστοιχεί στο 6,5% μόνο των αναγκαίων επενδύσεων ύδρευσης. Η υποσχεθείσα «σύνδεση αγροτικών ενισχύσεων με κριτήρια αποδοτικότητας νερού» δεν περιγράφει μηχανισμό, χρονοδιάγραμμα ή κατώφλια.
Στις ελλειμματικές περιοχές (Θεσσαλία, Αττική, Νησιά Αιγαίου) η συνύπαρξη του στόχου «αποκατάστασης ισορροπίας υπόγειων υδροφορέων» (Άξονας 1) με τη «βιωσιμότητα αγροτικής παραγωγής» (Άξονας 2) απαιτεί ρητές επιλογές προτεραιότητας που το κείμενο αποφεύγει.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 3 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Ποσοτικός στόχος: μείωση αγροτικών απολήψεων κατά τουλάχιστον 15% σε ελλειμματικά ΥΔ (Θεσσαλία, Κ. Μακεδονία, Νησιά Αιγαίου) ως το 2030 (βάση μ.ο. 2018–2022). Αξιολόγηση ανά τριετία.
• Ορισμός μηχανισμού ΚΑΠ: ποιες υπο-δράσεις (eco-schemes, agri-environment) συνδέονται με μετρήσεις κατανάλωσης νερού, ποιες θα τροποποιηθούν κατά την αναθεώρηση ΚΑΠ 2025, και ποιο υπουργείο (ΥΠΑΑΤ/ΥΠΕΝ) είναι αρμόδιο.
• Ρητή δήλωση ιεράρχησης για ελλειμματικά ΥΔ: σε σύγκρουση μεταξύ υδρολογικής ισορροπίας και αγροτικής παραγωγής, ποιος στόχος επικρατεί βραχυπρόθεσμα.

ΘΕΜΑ 4 Απουσία Μετρήσιμων Στόχων και Χρονοδιαγραμμάτων
Η Στρατηγική δεν ορίζει κανέναν ποσοτικό στόχο — π.χ. «μείωση απωλειών κατά X% έως το 20ΧΧ», κανένα baseline, κανένα deadline. Οι 7 στρατηγικοί άξονες και οι 9 κατευθύνσεις πολιτικής παραμένουν γενικές κατευθυντήριες. Αυτό δεν είναι μόνο μεθοδολογικό κενό: η Οδηγία 2000/60/ΕΚ απαιτεί μετρήσιμη επίτευξη «καλής κατάστασης» με χρονικά ορόσημα.
Χωρίς ποσοτικές δεσμεύσεις τα ΣΔΛΑΠ θα εξακολουθούν να ιεραρχούν μέτρα χωρίς εθνική συνοχή. Συγκριτικά, η Εθνική Στρατηγική Νερού της Ισπανίας (2022) και το Δανικό Water Action Plan ορίζουν αριθμητικούς δείκτες επίδοσης ανά ΥΔ. Το παρόν κείμενο επιλέγει δηλωτική γλώσσα («προωθείται», «επιδιώκεται», «ενθαρρύνεται») αντί δεσμευτικής.
ΠΡΟΤΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ 4 — Συγκεκριμένες Δράσεις
• Προσθήκη Παραρτήματος «Πλαίσιο Στόχων και Δεικτών» με στήλες: Στρατηγικός Άξονας /Δείκτης /Baseline 2024/ Στόχος 2028/ Στόχος 2030/ Υπεύθυνος Φορέας. Ενδεικτικές εγγραφές: WEI+ εθνικός (<33% το 2030), απώλειες ύδρευσης (<20%), μη αδειοδοτημένες γεωτρήσεις (35% δεν χαρακτηρίζεται ως «επιτυγχάνων» χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο μείωσης απωλειών από ΡΑΑΕΥ.
• Υποχρεωτική υποβολή δεδομένων κόστους από 100% παρόχων (όχι 1/3) πριν υπολογιστεί εθνικός μέσος — μέσω ψηφιακής πλατφόρμας ΡΑΑΕΥ.

Την στιγμή που κατά γενική ομολογία το νερό σε περιοχές όπως η Αττική δε φτάνει, παρατηρώ μια ενθάρρυνση αύξησης πληθυσμού της Αττικής μέσω μπόνους δόμησης και golden visa, επένδυση Ελληνικού χωρίς μια έστω και βασική αφαλάτωση για κήπους γλάστρες τουαλέτες και πισίνες, καθώς και επένδυση στο Μαρούσι πάλι χωρίς πρόβλεψη του από που θα βρεθεί το νερό. Όλα αυτά μου φαίνονται στοιχειώδη.