Η προτεινόμενη μοριοδότηση του άρθρου 85 κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ως προς την εισαγωγή αντικειμενικών και συγκρίσιμων κριτηρίων. Ωστόσο, χρήζει επιμέρους αναπροσαρμογών, ώστε να επιτυγχάνεται μια ολιστική αποτίμηση του επαγγελματικού, επιστημονικού και διοικητικού προφίλ των υποψηφίων προϊσταμένων και να αναδεικνύεται ο καταλληλότερος υποψήφιος για κάθε θέση ευθύνης.
1. Συνάφεια της εργασιακής εμπειρίας
Η εργασιακή εμπειρία θα πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο βάσει της διάρκειάς της, αλλά και βάσει της συνάφειάς της με τον κλάδο, την ειδικότητα και το αντικείμενο της προς πλήρωση θέσης ευθύνης.
Σημαντικό μέρος της πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας ενός υποψηφίου μπορεί, για παράδειγμα, να έχει διανυθεί σε κατηγορία, ακόμη και ΥΕ ή σε διαφορετικό κλάδο, ειδικότητα ή αντικείμενο. Ο χρόνος αυτός αποτελεί ασφαλώς πραγματική δημόσια υπηρεσία και πρέπει να αναγνωρίζεται, δεν είναι όμως αξιολογικά εύλογο να μοριοδοτείται με τον ίδιο συντελεστή όπως η εξειδικευμένη και συναφής επαγγελματική εμπειρία.
Προτείνεται, συνεπώς, αυξημένος συντελεστής για τη συναφή επαγγελματική εμπειρία και αναλογικά χαμηλότερος για τη μη συναφή υπηρεσία.
2. Διαφοροποίηση της μοριοδότησης των θέσεων ευθύνης
Θα πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ υπαλλήλων που έχουν καταλάβει θέση ευθύνης κατόπιν θεσμοθετημένης διαδικασίας επιλογής και συγκριτικής κρίσης και εκείνων που ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου κατόπιν ανάθεσης ή αναπλήρωσης χωρίς αντίστοιχη διαδικασία επιλογής.
Στην πρώτη περίπτωση προτείνεται πλήρης μοριοδότηση της εμπειρίας σε θέση ευθύνης. Στη δεύτερη περίπτωση η πραγματική διοικητική εμπειρία πρέπει μεν να αναγνωρίζεται, αλλά με σημαντικά χαμηλότερη μοριοδότηση.
Η πλήρης εξομοίωση των δύο περιπτώσεων μπορεί να δημιουργήσει ένα αυτοτροφοδοτούμενο μοριοδοτικό πλεονέκτημα, καθώς μία αρχική ανάθεση δημιουργεί χρόνο άσκησης καθηκόντων ευθύνης, ο οποίος στη συνέχεια μετατρέπεται σε πλεονέκτημα σε μελλοντικές διαδικασίες επιλογής, χωρίς να έχει προηγηθεί αρχικά συγκριτική κρίση.
3. Ενίσχυση της βαρύτητας των ακαδημαϊκών και επιστημονικών προσόντων
Προτείνεται η αύξηση του συντελεστή βαρύτητας των ακαδημαϊκών και επιστημονικών προσόντων στη συνολική αξιολόγηση καθώς ο συντελεστής είναι ιδιαίτερα χαμηλός.
Η επιστημονική κατάρτιση δεν αποτελεί απλώς τυπικό χαρακτηριστικό ενός βιογραφικού, αλλά συνδέεται με δεξιότητες ανάλυσης και σύνθεσης, κριτικής σκέψης, τεκμηριωμένης λήψης αποφάσεων και επίλυσης σύνθετων προβλημάτων, οι οποίες είναι ουσιώδεις για την άσκηση καθηκόντων ευθύνης.
Ιδιαίτερα η σχέση μοριοδότησης μεταξύ διδακτορικού διπλώματος και Ε.Σ.Δ.Δ.Α. χρήζει επανεξέτασης. Η Ε.Σ.Δ.Δ.Α. αποτελεί αναμφίβολα μια ιδιαίτερα απαιτητική και εξειδικευμένη εκπαιδευτική διαδρομή με σαφή επαγγελματικό προσανατολισμό στην προετοιμασία στελεχών της δημόσιας διοίκησης και δικαιολογημένα αποτιμάται με αυξημένη βαρύτητα.
Πρόκειται, όμως, για εκπαιδευτική διαδρομή διαφορετικής φύσης από την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής.
Το διδακτορικό αποτελεί τον ανώτατο ακαδημαϊκό τίτλο και αντιστοιχεί στο επίπεδο 8 του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων (European Qualifications Framework – EQF). Προϋποθέτει πολυετή αυτοδύναμη έρευνα, παραγωγή νέας γνώσης, προηγμένη μεθοδολογική επάρκεια και ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου αναλυτικές και συνθετικές ικανότητες.
Υπό το πρίσμα αυτό, χρήζει επανεξέτασης η πρόβλεψη 750 μορίων για το διδακτορικό έναντι 840 μορίων για την Ε.Σ.Δ.Δ.Α. Η αναγνώριση της ιδιαίτερης αξίας της Ε.Σ.Δ.Δ.Α. δεν προϋποθέτει την υποδεέστερη μοριοδοτική αποτίμηση του ανώτατου ακαδημαϊκού τίτλου.
Προτείνεται, επομένως, ουσιαστικότερη πριμοδότηση του διδακτορικού, καθώς και πρόσθετη βαρύτητα όταν αυτό είναι συναφές με το αντικείμενο της θέσης, τον κλάδο ή γνωστικά πεδία διοίκησης, οργάνωσης και ηγεσίας.
4. Μοριοδότηση δεύτερου συναφούς μεταπτυχιακού τίτλου
Θα πρέπει να προβλεφθεί αυτοτελής μοριοδότηση δεύτερου συναφούς μεταπτυχιακού τίτλου, έστω με αναλογικά μειωμένο συντελεστή σε σχέση με τον πρώτο.
Ένας δεύτερος μεταπτυχιακός τίτλος μπορεί να προσφέρει ουσιαστική πρόσθετη εξειδίκευση και διεπιστημονική κατάρτιση και αποτελεί στοιχείο της συνολικής επιστημονικής ανάπτυξης του υποψηφίου. Η σχετική μοριοδότηση μπορεί να υπόκειται σε εύλογο ανώτατο όριο, ώστε να αναγνωρίζεται η πρόσθετη κατάρτιση χωρίς να ευνοείται η απλή συσσώρευση τίτλων.
5. Πιστοποιημένη επιμόρφωση Ε.Κ.Δ.Δ.Α.
Η συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη και η διά βίου μάθηση θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη.
Προτείνεται η μοριοδότηση πιστοποιημένων προγραμμάτων επιμόρφωσης του Ε.Κ.Δ.Δ.Α., ιδίως όταν είναι συναφή με το αντικείμενο της θέσης ή αφορούν διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, ηγεσία, στρατηγικό σχεδιασμό και οργανωσιακή ανάπτυξη, με εύλογο ανώτατο όριο μορίων.
6. Επιστημονικό, ερευνητικό και συγγραφικό έργο
Θα πρέπει επίσης να προβλεφθεί περιορισμένη αλλά ουσιαστική μοριοδότηση του συναφούς επιστημονικού, ερευνητικού και συγγραφικού έργου.
Δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά με σύστημα κρίσης, επιστημονικές μονογραφίες, κεφάλαια σε συλλογικούς τόμους και ανακοινώσεις σε επιστημονικά συνέδρια αποτελούν τεκμήρια επιστημονικής δραστηριότητας, αναλυτικής και συνθετικής ικανότητας και διαρκούς επαφής με τις εξελίξεις του οικείου επιστημονικού πεδίου.
Η μοριοδότηση αυτή μπορεί να υπόκειται σε σαφή κριτήρια συνάφειας και συγκεκριμένο ανώτατο όριο, ώστε να αναγνωρίζεται η επιστημονική δραστηριότητα χωρίς η επιλογή προϊσταμένων να μετατρέπεται σε ακαδημαϊκή διαδικασία.
7. Η γνώση ξένης γλώσσας ως προϋπόθεση συμμετοχής
Αντί της περιορισμένης μοριοδότησης της ξένης γλώσσας, θα μπορούσε να εξεταστεί η πιστοποιημένη γνώση τουλάχιστον μίας επίσημης γλώσσας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πέραν της ελληνικής, ως ελάχιστη προϋπόθεση συμμετοχής στη διαδικασία επιλογής, ιδίως για τις κατηγορίες ΠΕ και ΤΕ.
Η γνώση ξένης γλώσσας αποτελεί πλέον ουσιώδες εφόδιο για την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή διοικητική και επιστημονική γνώση και για τη λειτουργία των στελεχών σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό διοικητικό περιβάλλον
Με εκτίμηση
Προτείνεται η επανεξέταση της μοριοδότησης του χρόνου άσκησης καθηκόντων σε θέσεις ευθύνης, ιδίως όταν αυτή έχει προκύψει μέσω προσωρινής τοποθέτησης ή αναπλήρωσης και όχι κατόπιν θεσμοθετημένης διαδικασίας επιλογής και συγκριτικής αξιολόγησης. Η εμπειρία από την άσκηση καθηκόντων ευθύνης ασφαλώς αποτελεί στοιχείο της υπηρεσιακής εμπειρίας και μπορεί να συνεκτιμάται, δεν θα πρέπει όμως να αποκτά τέτοια βαρύτητα ώστε να δημιουργεί δυσανάλογο πλεονέκτημα σε υποψηφίους που είχαν προηγουμένως τοποθετηθεί σε θέσεις ευθύνης με διοικητική απόφαση, ιδίως σε περιόδους κατά τις οποίες δεν πραγματοποιούνταν τακτικές κρίσεις.
Η μοριοδοτούμενη εμπειρία η οποία έχει αποκτηθεί κατόπιν αναπλήρωσης ενδέχεται να δημιουργεί ένα αυτοτροφοδοτούμενο πλεονέκτημα, καθώς κάθε προηγούμενη διοικητική τοποθέτηση παρέχει μόρια, τα οποία στη συνέχεια ενισχύουν τη δυνατότητα του ίδιου υποψηφίου να επιλεγεί σε θέση ευθύνης, ενώ άλλοι υπάλληλοι με αντίστοιχα ή ανώτερα αντικειμενικά προσόντα δεν είχαν την ίδια ευκαιρία να αποκτήσουν αντίστοιχη μοριοδοτούμενη εμπειρία. Για την αποφυγή άνισης μεταχείρισης και τη διασφάλιση των αρχών της αξιοκρατίας, της διαφάνειας και της ισότητας των ευκαιριών, θα ήταν σκόπιμο η εμπειρία από προσωρινή άσκηση ή αναπλήρωση να μοριοδοτείται με περιορισμένη βαρύτητα.
Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση της βαρύτητας των αντικειμενικά διαπιστώσιμων προσόντων, όπως οι τίτλοι σπουδών, η επιστημονική εξειδίκευση, η επαγγελματική κατάρτιση και η τεκμηριωμένη επίδοση, ώστε η τελική κατάταξη να αποτυπώνει ουσιαστικά τα προσόντα και την καταλληλότητα των υποψηφίων και όχι την προηγούμενη πρόσβασή τους σε θέσεις ευθύνης.
Θα πρέπει να αναγνωρίζεται σαφές προβάδισμα στους κατόχους Διδακτορικού Διπλώματος, καθώς το διδακτορικό αποτελεί το ανώτατο επίπεδο της ακαδημαϊκής πορείας και τεκμηριώνει υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης, εξειδίκευσης και ερευνητικής ικανότητας. Η αναγνώριση αυτού του προσόντος στη διαδικασία επιλογής δεν συνιστά υπερβολική προνομιακή μεταχείριση, αλλά εύλογη επιβράβευση μιας ιδιαίτερα απαιτητικής ακαδημαϊκής διαδρομής. Θέση που επιρρωνύεται, άλλωστε, από το γεγονός ότι στον δημόσιο τομέα στην Ελλάδα, οι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος προωθούνται κατά έξι (6) μισθολογικά κλιμάκια (Μ.Κ.), βάσει του Νόμου 4354/2015 (άρθρο 9, παρ. 3), εφόσον υπάρχει συνάφεια του αντικειμένου του διδακτορικού με τα καθήκοντά τους.
Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμη μοριοδότηση του τεκμηριωμένου επιστημονικού, ερευνητικού ή συγγραφικού έργου και η πιστοποιημένη εκπαιδευτική δραστηριότητα, εφόσον αυτά είναι συναφή με το αντικείμενο και τα καθήκοντα της θέσης.
Επιπλέον, προτείνεται η αξιοποίηση του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων ως αντικειμενικού και ενιαίου συστήματος αποτύπωσης και συγκριτικής αξιολόγησης των προσόντων των δημοσίων υπαλλήλων. Η κατάταξη στα οκτώ επίπεδα του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, σε αντιστοίχιση με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Προσόντων αποτελεί ένα θεσμικά αναγνωρισμένο πλαίσιο αποτίμησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Η ενσωμάτωση αυτών των παραμέτρων στη διαδικασία επιλογής θα μπορούσε να οδηγήσει σε πληρέστερη αποτίμηση της πραγματικής επάρκειας των υποψηφίων, αναγνωρίζοντας όχι μόνο την τυπική εκπαίδευση και την υπηρεσιακή εμπειρία, αλλά και τις αποδεδειγμένες δεξιότητες, ικανότητες και τα επαγγελματικά επιτεύγματά τους.
Ενδεικτικά, υπάλληλος με 15 έτη πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας, ο οποίος υπηρέτησε επί σειρά ετών ως ΔΕ και στη συνέχεια απέκτησε Πανεπιστημιακό τίτλο και μετατάχθηκε σε ΠΕ, μπορεί να αποκλειστεί από την πρώτη γραπτή εξέταση επειδή δεν συμπληρώνει εξαετία ως ΠΕ. Την ίδια στιγμή, υπάλληλος με μόλις έξι συνολικά έτη υπηρεσίας ως ΠΕ θα έχει δικαίωμα συμμετοχής.
Η ρύθμιση αυτή ουσιαστικά λειτουργεί εις βάρος της εκπαιδευτικής και υπηρεσιακής εξέλιξης των υπαλλήλων.
Προτείνεται, τουλάχιστον να λαμβάνεται υπόψη η συνολική πραγματική δημόσια υπηρεσία ή να προβλεφθεί ειδική μεταβατική ρύθμιση για όσους έχουν μεταταχθεί σε ανώτερη εκπαιδευτική κατηγορία.
Ώστε οι αρχές της αξιοκρατίας, της ισότητας και της αξιοποίησης της πολυετούς διοικητικής εμπειρίας να δίνει ίσο δικαίωμα σε όλους τους συμμετέχοντες.
Με εκτίμηση
Σε πολλές υπηρεσίες του δημοσίου, εκτός από τον ορισμένο προϊστάμενο τμήματος υπάρχουν και, ορισμένοι με απόφαση, αναπληρωτές αυτού σε περίπτωση απουσίας π.χ. κανονικών αδειών, αναρρωτικών κτλ. Οι υπάλληλοι αυτοί που ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου ως "ανταυτού" (α/α) δεν λαμβάνουν κανένα επίδομα, ούτε μοριοδοτείται η υπόψη άσκηση καθηκόντων.
Θα πρέπει συνεπώς να υπάρξει μοριοδότηση στον νέο νόμο για τους αναπληρωτές προϊσταμένων, εφόσον ασκούν καθήκοντα προϊσταμένου με δικαίωμα υπογραφής εγγράφων κτλ. και έχουν την συνολική γνώση του τμήματος όταν λείπουν οι προϊστάμενοι.
Διαφορετικά, δεν έχουν κανένα κίνητρο, ούτε οικονομικό, ούτε μοριοδότησης για να καλύπτουν ένα τμήμα σε περίπτωση απουσίας του προϊσταμένου.
Είναι εύλογο να επανεξετάζεται η βαρύτητα των ακαδημαϊκών προσόντων. Είναι όμως εντελώς διαφορετικό να θεωρείται ότι ένας πρόσθετος πανεπιστημιακός ή μεταπτυχιακός τίτλος δεν έχει καμία απολύτως αξιολογική σημασία.
Πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι, παράλληλα με την εργασία και τις υπηρεσιακές τους υποχρεώσεις, επενδύουν επί σειρά ετών χρόνο, προσωπική προσπάθεια και οικονομικούς πόρους στη συνεχή εκπαίδευση και επιστημονική τους κατάρτιση. Η προσπάθεια αυτή δεν μπορεί να εξισώνεται, ως προς το συγκεκριμένο κριτήριο, με την απουσία οποιασδήποτε πρόσθετης εκπαιδευτικής επένδυσης.
Η κατοχή περισσότερων τίτλων σπουδών ασφαλώς δεν αποδεικνύει από μόνη της διοικητική ή ηγετική ικανότητα. Αποτελεί όμως αντικειμενικό στοιχείο γνώσης, συστηματικής προσπάθειας και επένδυσης στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Δημόσιας Διοίκησης και, ως τέτοιο, θα πρέπει να αποτιμάται.
Η πλήρης μη μοριοδότηση των πρόσθετων τίτλων στέλνει, επιπλέον, ένα αντιφατικό μήνυμα σε μια Δημόσια Διοίκηση που δηλώνει ότι επιδιώκει τη διά βίου μάθηση, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη συνεχή επαγγελματική εξέλιξη των στελεχών της.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η διατήρηση εύλογης και αναλογικής πρόσθετης μοριοδότησης για τον δεύτερο τίτλο σπουδών και για πρόσθετους μεταπτυχιακούς τίτλους, έστω με χαμηλότερη βαρύτητα και με ανώτατο όριο μορίων.
Άλλο η μείωση της βαρύτητας των πρόσθετων ακαδημαϊκών προσόντων και άλλο η πλήρης μηδενική αποτίμησή τους.
Ένα πραγματικά αξιοκρατικό σύστημα επιλογής προϊσταμένων οφείλει να συνεκτιμά ισορροπημένα γνώσεις, δεξιότητες, εμπειρία, διοικητική ικανότητα και αποδεδειγμένη επένδυση στη συνεχή εκπαίδευση.
Συνεισφέρετε στον δημόσιο διάλογο!
Γράψτε το σχόλιό σας
Μπορείτε να συμμετέχετε χωρίς λογαριασμό, επιβεβαιώνοντας μόνο το email σας, ή με σύνδεση μέσω TaxisNet, που επιβεβαιώνει την ταυτότητά σας. Σε κάθε περίπτωση, εσείς επιλέγετε αν το όνομά σας θα εμφανίζεται δημόσια στο σχόλιό σας.