Άρθρα 78–83: Τα άρθρα 78–83 κινούνται προς ορθή κατεύθυνση, καθώς επιχειρούν να συγκροτήσουν ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα για τις λειτουργίες του ΕΚΔΔΑ. Ωστόσο, η σημασία τους υπερβαίνει την εσωτερική ψηφιοποίηση του ΕΚΔΔΑ, καθώς συνδυαστικά με τις λοιπές διατάξεις του νομοσχεδίου για το Ενιαίο Πλαίσιο Δεξιοτήτων, τους Δείκτες Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας (CDIs), την πιστοποίηση δεξιοτήτων, τη βαθμολογική εξέλιξη και την επιλογή προϊσταμένων, το ΟΠΣ δύναται να αποτελέσει κρίσιμη πληροφοριακή υποδομή του νέου συστήματος σταδιοδρομίας του ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου.
Για τον λόγο αυτό, οι εγγυήσεις διακυβέρνησης δεδομένων, διαλειτουργικότητας, προστασίας προσωπικών δεδομένων, κυβερνοασφάλειας, προσβασιμότητας και ελέγχου των ηλεκτρονικών αξιολογήσεων πρέπει να ενισχυθούν ήδη σε επίπεδο νόμου και να τεκμηριωθούν ειδικά στην Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης.
1. Άρθρο 78 – ΟΠΣ ΕΚΔΔΑ: απαιτείται σαφέστερο πλαίσιο διακυβέρνησης δεδομένων
Το άρθρο 78 προβλέπει ότι στο ΟΠΣ θα υποστηρίζονται, μεταξύ άλλων, η εκπαίδευση, η αξιολόγηση, η πιστοποίηση προγραμμάτων, γνώσεων και δεξιοτήτων και η τήρηση σχετικών μητρώων.
Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι ο σχεδιασμός και η λειτουργία του ΟΠΣ διέπονται από τις αρχές της προστασίας δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό και εξ ορισμού (data protection by design and by default), της ασφάλειας ήδη από τον σχεδιασμό, της ελαχιστοποίησης και ακρίβειας των δεδομένων, της διαλειτουργικότητας ήδη από τον σχεδιασμό και της λογοδοσίας.
Για δεδομένα αξιολόγησης, εκπαιδευτικής επίδοσης και πιστοποίησης που δύνανται να χρησιμοποιηθούν σε διαδικασίες υπηρεσιακής εξέλιξης πρέπει επιπλέον να εξασφαλίζονται η προέλευση του δεδομένου (data provenance), η πλήρης ιχνηλασιμότητα των καταχωρίσεων και μεταβολών (audit trail), ο προσδιορισμός της αυθεντικής πηγής κάθε δεδομένου και αποτελεσματική διαδικασία διόρθωσης ανακριβών στοιχείων.
2. Άρθρο 79 – Ηλεκτρονικές υπηρεσίες: κατοχύρωση ελέγχου του ατομικού ψηφιακού ιστορικού
Η δημιουργία ατομικού ιστορικού επιμόρφωσης και πιστοποιήσεων αποτελεί θετική πρόβλεψη. Πρέπει όμως να συνοδεύεται από ρητή δυνατότητα κάθε ενδιαφερομένου να γνωρίζει ποια δεδομένα τηρούνται για αυτόν, την πηγή τους, τις πιστοποιήσεις που έχουν καταχωρισθεί και, όπου εφαρμόζεται, τους αποδέκτες ή τα πληροφοριακά συστήματα προς τα οποία έχουν διαβιβασθεί.
Ιδίως όταν συγκεκριμένο δεδομένο μπορεί να ληφθεί υπόψη για βαθμολογική εξέλιξη, αξιολόγηση ή επιλογή σε θέση ευθύνης, πρέπει να παρέχεται αποτελεσματική δυνατότητα ελέγχου και διόρθωσής του.
Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες πρέπει επίσης να σχεδιαστούν σύμφωνα με την αρχή «μόνον άπαξ» (once-only), ώστε να μην απαιτείται από τον ενδιαφερόμενο η επανυποβολή δεδομένων που τηρούνται ήδη σε αυθεντικά δημόσια μητρώα, καθώς και με πλήρη εφαρμογή των κανόνων ψηφιακής προσβασιμότητας.
3. Άρθρο 80 – Ψηφιακές εκπαιδευτικές πλατφόρμες: απαιτούνται εγγυήσεις ηλεκτρονικής εξέτασης και αξιολόγησης
Το άρθρο 80 επιτρέπει μέσω των ψηφιακών πλατφορμών εργασίες, ασκήσεις, δοκιμασίες αξιολόγησης και παρακολούθηση της εκπαιδευτικής προόδου.
Εφόσον τέτοιες διαδικασίες μπορούν να οδηγούν σε πιστοποίηση γνώσεων ή δεξιοτήτων που αποκτά υπηρεσιακή αξία, προτείνεται να προβλεφθούν ελάχιστες εγγυήσεις για την ασφαλή ταυτοποίηση του εξεταζομένου, την ακεραιότητα της εξέτασης, την αντιμετώπιση τεχνικής αστοχίας, την ισοτιμία διαφορετικών μορφών εξέτασης, τη διαφάνεια των κριτηρίων αξιολόγησης και τη δυνατότητα επανεξέτασης ή ένστασης.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη πρέπει να υπάρχει για ενδεχόμενη χρήση αυτοματοποιημένης βαθμολόγησης, learning analytics, profiling, συστημάτων επιτήρησης εξετάσεων ή τεχνητής νοημοσύνης. Τέτοιες τεχνολογίες δεν πρέπει να εισάγονται απλώς ως τεχνικές λειτουργίες της πλατφόρμας όταν τα αποτελέσματά τους μπορούν να επηρεάζουν πιστοποίηση ή υπηρεσιακή κατάσταση, χωρίς προηγούμενη εξέταση του εφαρμοστέου πλαισίου, ανθρώπινη εποπτεία και τις αναγκαίες εγγυήσεις αμφισβήτησης του αποτελέσματος.
4. Άρθρο 81 – Ψηφιακό αποθετήριο: από τη δημόσια πρόσβαση στην πραγματική επαναχρησιμοποίηση
Η δημόσια προσβασιμότητα του εκπαιδευτικού, ερευνητικού και επιστημονικού έργου του ΕΚΔΔΑ είναι ιδιαίτερα θετική. Η έννοια της «δημόσιας πρόσβασης», όμως, πρέπει να συνδεθεί με το ισχύον πλαίσιο ανοικτών δεδομένων και επαναχρησιμοποίησης πληροφοριών του δημόσιου τομέα.
Προτείνεται, όπου δεν συντρέχουν περιορισμοί προστασίας προσωπικών δεδομένων, πνευματικής ιδιοκτησίας, απορρήτου ή άλλος νόμιμος λόγος, το υλικό να διατίθεται κατά κανόνα σε ανοικτούς και μηχαναγνώσιμους μορφοτύπους, με κατάλληλα μεταδεδομένα, σαφείς όρους ή άδειες επαναχρησιμοποίησης και σταθερούς αναγνωριστικούς δείκτες.
Ιδίως μελέτες, έρευνες και εκθέσεις πολιτικής που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους πρέπει, κατά κανόνα, να επιστρέφουν ως ανοικτή γνώση στη δημόσια διοίκηση, στην επιστημονική κοινότητα και στους πολίτες.
5. Άρθρο 82 – Διαλειτουργικότητα: απαιτείται σαφέστερος περιορισμός σκοπού και σημασιολογική διαλειτουργικότητα
Η προβλεπόμενη υποχρεωτική διασύνδεση του ΟΠΣ με το Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική ρύθμιση, επειδή δημιουργεί τη δυνατότητα σύνδεσης δεδομένων εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και πιστοποίησης με το υπηρεσιακό προφίλ του δημοσίου υπαλλήλου.
Η γενική αναφορά σε ανταλλαγή «αναγκαίων δεδομένων» δεν αρκεί για μια τέτοια λειτουργία. Πρέπει να προσδιορίζονται σαφέστερα οι κατηγορίες δεδομένων που δύνανται να ανταλλάσσονται, οι συγκεκριμένοι σκοποί της ανταλλαγής, η αυθεντική πηγή κάθε δεδομένου και οι κατηγορίες αποδεκτών.
Ιδίως πρέπει να είναι σαφές ποια δεδομένα εκπαίδευσης, αξιολόγησης ή πιστοποίησης μπορούν να χρησιμοποιούνται για βαθμολογική εξέλιξη ή επιλογή προϊσταμένων.
Η διαλειτουργικότητα πρέπει επίσης να είναι όχι μόνο τεχνική αλλά και σημασιολογική. Έννοιες όπως «δεξιότητα», «επάρκεια», «Δείκτης Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας (CDI)», «πιστοποίηση» και «εκπαιδευτικό αποτέλεσμα» πρέπει να έχουν κοινό και σαφώς καθορισμένο περιεχόμενο στα διασυνδεδεμένα συστήματα.
Προτείνεται επιπλέον να εξεταστεί και να τεκμηριωθεί ρητά η εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/903 για τη διαλειτουργικότητα του δημόσιου τομέα (Interoperable Europe Act) και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις του, η διενέργεια της προβλεπόμενης αξιολόγησης διαλειτουργικότητας.
Τέλος, δεδομένο που εισάγεται μέσω διαλειτουργικότητας και αμφισβητείται ως προς την ακρίβειά του δεν πρέπει να μπορεί να παράγει αυτομάτως δυσμενή υπηρεσιακή συνέπεια πριν παρασχεθεί αποτελεσματική δυνατότητα ελέγχου και διόρθωσης.
6. Άρθρο 83 – Προσωπικά δεδομένα και ασφάλεια: απαιτείται πληρέστερο πλαίσιο προστασίας
Η ρητή αναφορά στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και στον ν. 4624/2019 και ο προσδιορισμός του ΕΚΔΔΑ ως υπευθύνου επεξεργασίας αποτελούν θετικά στοιχεία.
Ωστόσο, λόγω της φύσης των δεδομένων που προβλέπεται να τηρούνται —μεταξύ άλλων δεδομένα εκπαιδευτικής επίδοσης, αξιολόγησης, πιστοποίησης και υπηρεσιακής κατάστασης— προτείνεται η διάταξη να συμπληρωθεί με σαφέστερες εγγυήσεις ως προς:
α) τους χρόνους ή τα κριτήρια διατήρησης ανά κατηγορία δεδομένων,
β) την πρόσβαση βάσει ρόλων και της αρχής της ελάχιστης αναγκαίας πρόσβασης,
γ) την πλήρη καταγραφή προσβάσεων και μεταβολών,
δ) την πρακτική άσκηση των δικαιωμάτων ενημέρωσης, πρόσβασης και διόρθωσης,
ε) την εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων όπου απαιτείται κατά το άρθρο 35 GDPR,
στ) την προστασία από αποκλειστικά αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων όταν αυτή παράγει έννομα ή αντίστοιχα σημαντικά αποτελέσματα,
ζ) τη συμμόρφωση με το εφαρμοστέο εθνικό και ενωσιακό πλαίσιο κυβερνοασφάλειας.
Εφόσον στο μέλλον χρησιμοποιηθούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για αξιολόγηση δεξιοτήτων, scoring, κατάταξη, πρόβλεψη επαγγελματικού δυναμικού ή υποστήριξη αποφάσεων σχετικών με υπηρεσιακή εξέλιξη, πρέπει να προηγείται ειδικός έλεγχος συμμόρφωσης με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 (AI Act), τον GDPR και το συναφές εθνικό πλαίσιο.
Ανάγκη συμπλήρωσης της ΑΣΥΡ και της αιτιολογικής έκθεσης
Πέραν των ανωτέρω νομοτεχνικών βελτιώσεων, είναι σκόπιμο η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης και η αιτιολογική έκθεση των άρθρων 78–83 να τεκμηριώνουν ρητά τη συμβατότητα και τη σχέση των προτεινόμενων ρυθμίσεων τουλάχιστον με:
τον ν. 4727/2020 για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση,
τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019,
το ενωσιακό και εθνικό πλαίσιο ψηφιακής προσβασιμότητας,
το πλαίσιο ανοικτών δεδομένων και επαναχρησιμοποίησης πληροφοριών του δημόσιου τομέα,
το European Interoperability Framework,
τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/903 (Interoperable Europe Act),
το εφαρμοστέο πλαίσιο κυβερνοασφάλειας και την NIS2,
την εθνική στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού και τις αρχές digital by default, once-only, interoperability by default και privacy/security by design,
και, ως προς ενδεχόμενες μελλοντικές λειτουργίες αυτοματοποιημένης αξιολόγησης, τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 και τον ν. 4961/2022.
Ιδίως στην ΑΣΥΡ είναι σκόπιμο να περιληφθεί διάγραμμα ροών δεδομένων (data-flow mapping), στο οποίο να αποτυπώνεται για κάθε βασική κατηγορία δεδομένων η πηγή, το πληροφοριακό σύστημα στο οποίο τηρείται, η νομική βάση επεξεργασίας, οι αποδέκτες, ο χρόνος διατήρησης, οι διαλειτουργικότητες και οι διοικητικές αποφάσεις στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
Συμπέρασμα
Τα άρθρα 78–83 δεν πρέπει να αντιμετωπισθούν αποκλειστικά ως τεχνικές διατάξεις εκσυγχρονισμού του ΕΚΔΔΑ.
Σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου, διαμορφώνεται δυνητικά μια αλληλουχία:
αξιολόγηση → εννέα δεξιότητες και CDIs → ανάγκες ανάπτυξης → επιμόρφωση → πιστοποίηση → καταχώριση στο ΟΠΣ ΕΚΔΔΑ → διαλειτουργικότητα με το Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού → βαθμολογική και διοικητική εξέλιξη.
Όσο περισσότερο τα δεδομένα αυτά αποκτούν συνέπειες για τη σταδιοδρομία του δημοσίου υπαλλήλου, τόσο ισχυρότερες πρέπει να είναι οι εγγυήσεις για την ακρίβεια, προέλευση, διαφάνεια, προσβασιμότητα, ασφάλεια, δυνατότητα αμφισβήτησης και νόμιμη χρήση τους.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ενίσχυση των άρθρων 78–83 με τις ανωτέρω εγγυήσεις και η πληρέστερη τεκμηρίωση του ευρωπαϊκού και εθνικού ψηφιακού κανονιστικού πλαισίου στην ΑΣΥΡ και στην αιτιολογική έκθεση.
Για τον λόγο αυτό, οι εγγυήσεις διακυβέρνησης δεδομένων, διαλειτουργικότητας, προστασίας προσωπικών δεδομένων, κυβερνοασφάλειας, προσβασιμότητας και ελέγχου των ηλεκτρονικών αξιολογήσεων πρέπει να ενισχυθούν ήδη σε επίπεδο νόμου και να τεκμηριωθούν ειδικά στην Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης.
1. Άρθρο 78 – ΟΠΣ ΕΚΔΔΑ: απαιτείται σαφέστερο πλαίσιο διακυβέρνησης δεδομένων
Το άρθρο 78 προβλέπει ότι στο ΟΠΣ θα υποστηρίζονται, μεταξύ άλλων, η εκπαίδευση, η αξιολόγηση, η πιστοποίηση προγραμμάτων, γνώσεων και δεξιοτήτων και η τήρηση σχετικών μητρώων.
Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι ο σχεδιασμός και η λειτουργία του ΟΠΣ διέπονται από τις αρχές της προστασίας δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό και εξ ορισμού (data protection by design and by default), της ασφάλειας ήδη από τον σχεδιασμό, της ελαχιστοποίησης και ακρίβειας των δεδομένων, της διαλειτουργικότητας ήδη από τον σχεδιασμό και της λογοδοσίας.
Για δεδομένα αξιολόγησης, εκπαιδευτικής επίδοσης και πιστοποίησης που δύνανται να χρησιμοποιηθούν σε διαδικασίες υπηρεσιακής εξέλιξης πρέπει επιπλέον να εξασφαλίζονται η προέλευση του δεδομένου (data provenance), η πλήρης ιχνηλασιμότητα των καταχωρίσεων και μεταβολών (audit trail), ο προσδιορισμός της αυθεντικής πηγής κάθε δεδομένου και αποτελεσματική διαδικασία διόρθωσης ανακριβών στοιχείων.
2. Άρθρο 79 – Ηλεκτρονικές υπηρεσίες: κατοχύρωση ελέγχου του ατομικού ψηφιακού ιστορικού
Η δημιουργία ατομικού ιστορικού επιμόρφωσης και πιστοποιήσεων αποτελεί θετική πρόβλεψη. Πρέπει όμως να συνοδεύεται από ρητή δυνατότητα κάθε ενδιαφερομένου να γνωρίζει ποια δεδομένα τηρούνται για αυτόν, την πηγή τους, τις πιστοποιήσεις που έχουν καταχωρισθεί και, όπου εφαρμόζεται, τους αποδέκτες ή τα πληροφοριακά συστήματα προς τα οποία έχουν διαβιβασθεί.
Ιδίως όταν συγκεκριμένο δεδομένο μπορεί να ληφθεί υπόψη για βαθμολογική εξέλιξη, αξιολόγηση ή επιλογή σε θέση ευθύνης, πρέπει να παρέχεται αποτελεσματική δυνατότητα ελέγχου και διόρθωσής του.
Οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες πρέπει επίσης να σχεδιαστούν σύμφωνα με την αρχή «μόνον άπαξ» (once-only), ώστε να μην απαιτείται από τον ενδιαφερόμενο η επανυποβολή δεδομένων που τηρούνται ήδη σε αυθεντικά δημόσια μητρώα, καθώς και με πλήρη εφαρμογή των κανόνων ψηφιακής προσβασιμότητας.
3. Άρθρο 80 – Ψηφιακές εκπαιδευτικές πλατφόρμες: απαιτούνται εγγυήσεις ηλεκτρονικής εξέτασης και αξιολόγησης
Το άρθρο 80 επιτρέπει μέσω των ψηφιακών πλατφορμών εργασίες, ασκήσεις, δοκιμασίες αξιολόγησης και παρακολούθηση της εκπαιδευτικής προόδου.
Εφόσον τέτοιες διαδικασίες μπορούν να οδηγούν σε πιστοποίηση γνώσεων ή δεξιοτήτων που αποκτά υπηρεσιακή αξία, προτείνεται να προβλεφθούν ελάχιστες εγγυήσεις για την ασφαλή ταυτοποίηση του εξεταζομένου, την ακεραιότητα της εξέτασης, την αντιμετώπιση τεχνικής αστοχίας, την ισοτιμία διαφορετικών μορφών εξέτασης, τη διαφάνεια των κριτηρίων αξιολόγησης και τη δυνατότητα επανεξέτασης ή ένστασης.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη πρέπει να υπάρχει για ενδεχόμενη χρήση αυτοματοποιημένης βαθμολόγησης, learning analytics, profiling, συστημάτων επιτήρησης εξετάσεων ή τεχνητής νοημοσύνης. Τέτοιες τεχνολογίες δεν πρέπει να εισάγονται απλώς ως τεχνικές λειτουργίες της πλατφόρμας όταν τα αποτελέσματά τους μπορούν να επηρεάζουν πιστοποίηση ή υπηρεσιακή κατάσταση, χωρίς προηγούμενη εξέταση του εφαρμοστέου πλαισίου, ανθρώπινη εποπτεία και τις αναγκαίες εγγυήσεις αμφισβήτησης του αποτελέσματος.
4. Άρθρο 81 – Ψηφιακό αποθετήριο: από τη δημόσια πρόσβαση στην πραγματική επαναχρησιμοποίηση
Η δημόσια προσβασιμότητα του εκπαιδευτικού, ερευνητικού και επιστημονικού έργου του ΕΚΔΔΑ είναι ιδιαίτερα θετική. Η έννοια της «δημόσιας πρόσβασης», όμως, πρέπει να συνδεθεί με το ισχύον πλαίσιο ανοικτών δεδομένων και επαναχρησιμοποίησης πληροφοριών του δημόσιου τομέα.
Προτείνεται, όπου δεν συντρέχουν περιορισμοί προστασίας προσωπικών δεδομένων, πνευματικής ιδιοκτησίας, απορρήτου ή άλλος νόμιμος λόγος, το υλικό να διατίθεται κατά κανόνα σε ανοικτούς και μηχαναγνώσιμους μορφοτύπους, με κατάλληλα μεταδεδομένα, σαφείς όρους ή άδειες επαναχρησιμοποίησης και σταθερούς αναγνωριστικούς δείκτες.
Ιδίως μελέτες, έρευνες και εκθέσεις πολιτικής που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους πρέπει, κατά κανόνα, να επιστρέφουν ως ανοικτή γνώση στη δημόσια διοίκηση, στην επιστημονική κοινότητα και στους πολίτες.
5. Άρθρο 82 – Διαλειτουργικότητα: απαιτείται σαφέστερος περιορισμός σκοπού και σημασιολογική διαλειτουργικότητα
Η προβλεπόμενη υποχρεωτική διασύνδεση του ΟΠΣ με το Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική ρύθμιση, επειδή δημιουργεί τη δυνατότητα σύνδεσης δεδομένων εκπαίδευσης, δεξιοτήτων και πιστοποίησης με το υπηρεσιακό προφίλ του δημοσίου υπαλλήλου.
Η γενική αναφορά σε ανταλλαγή «αναγκαίων δεδομένων» δεν αρκεί για μια τέτοια λειτουργία. Πρέπει να προσδιορίζονται σαφέστερα οι κατηγορίες δεδομένων που δύνανται να ανταλλάσσονται, οι συγκεκριμένοι σκοποί της ανταλλαγής, η αυθεντική πηγή κάθε δεδομένου και οι κατηγορίες αποδεκτών.
Ιδίως πρέπει να είναι σαφές ποια δεδομένα εκπαίδευσης, αξιολόγησης ή πιστοποίησης μπορούν να χρησιμοποιούνται για βαθμολογική εξέλιξη ή επιλογή προϊσταμένων.
Η διαλειτουργικότητα πρέπει επίσης να είναι όχι μόνο τεχνική αλλά και σημασιολογική. Έννοιες όπως «δεξιότητα», «επάρκεια», «Δείκτης Ανάπτυξης Σταδιοδρομίας (CDI)», «πιστοποίηση» και «εκπαιδευτικό αποτέλεσμα» πρέπει να έχουν κοινό και σαφώς καθορισμένο περιεχόμενο στα διασυνδεδεμένα συστήματα.
Προτείνεται επιπλέον να εξεταστεί και να τεκμηριωθεί ρητά η εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/903 για τη διαλειτουργικότητα του δημόσιου τομέα (Interoperable Europe Act) και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις του, η διενέργεια της προβλεπόμενης αξιολόγησης διαλειτουργικότητας.
Τέλος, δεδομένο που εισάγεται μέσω διαλειτουργικότητας και αμφισβητείται ως προς την ακρίβειά του δεν πρέπει να μπορεί να παράγει αυτομάτως δυσμενή υπηρεσιακή συνέπεια πριν παρασχεθεί αποτελεσματική δυνατότητα ελέγχου και διόρθωσης.
6. Άρθρο 83 – Προσωπικά δεδομένα και ασφάλεια: απαιτείται πληρέστερο πλαίσιο προστασίας
Η ρητή αναφορά στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και στον ν. 4624/2019 και ο προσδιορισμός του ΕΚΔΔΑ ως υπευθύνου επεξεργασίας αποτελούν θετικά στοιχεία.
Ωστόσο, λόγω της φύσης των δεδομένων που προβλέπεται να τηρούνται —μεταξύ άλλων δεδομένα εκπαιδευτικής επίδοσης, αξιολόγησης, πιστοποίησης και υπηρεσιακής κατάστασης— προτείνεται η διάταξη να συμπληρωθεί με σαφέστερες εγγυήσεις ως προς:
α) τους χρόνους ή τα κριτήρια διατήρησης ανά κατηγορία δεδομένων,
β) την πρόσβαση βάσει ρόλων και της αρχής της ελάχιστης αναγκαίας πρόσβασης,
γ) την πλήρη καταγραφή προσβάσεων και μεταβολών,
δ) την πρακτική άσκηση των δικαιωμάτων ενημέρωσης, πρόσβασης και διόρθωσης,
ε) την εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων όπου απαιτείται κατά το άρθρο 35 GDPR,
στ) την προστασία από αποκλειστικά αυτοματοποιημένη λήψη αποφάσεων όταν αυτή παράγει έννομα ή αντίστοιχα σημαντικά αποτελέσματα,
ζ) τη συμμόρφωση με το εφαρμοστέο εθνικό και ενωσιακό πλαίσιο κυβερνοασφάλειας.
Εφόσον στο μέλλον χρησιμοποιηθούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης για αξιολόγηση δεξιοτήτων, scoring, κατάταξη, πρόβλεψη επαγγελματικού δυναμικού ή υποστήριξη αποφάσεων σχετικών με υπηρεσιακή εξέλιξη, πρέπει να προηγείται ειδικός έλεγχος συμμόρφωσης με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 (AI Act), τον GDPR και το συναφές εθνικό πλαίσιο.
Ανάγκη συμπλήρωσης της ΑΣΥΡ και της αιτιολογικής έκθεσης
Πέραν των ανωτέρω νομοτεχνικών βελτιώσεων, είναι σκόπιμο η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης και η αιτιολογική έκθεση των άρθρων 78–83 να τεκμηριώνουν ρητά τη συμβατότητα και τη σχέση των προτεινόμενων ρυθμίσεων τουλάχιστον με:
τον ν. 4727/2020 για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση,
τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019,
το ενωσιακό και εθνικό πλαίσιο ψηφιακής προσβασιμότητας,
το πλαίσιο ανοικτών δεδομένων και επαναχρησιμοποίησης πληροφοριών του δημόσιου τομέα,
το European Interoperability Framework,
τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/903 (Interoperable Europe Act),
το εφαρμοστέο πλαίσιο κυβερνοασφάλειας και την NIS2,
την εθνική στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού και τις αρχές digital by default, once-only, interoperability by default και privacy/security by design,
και, ως προς ενδεχόμενες μελλοντικές λειτουργίες αυτοματοποιημένης αξιολόγησης, τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 και τον ν. 4961/2022.
Ιδίως στην ΑΣΥΡ είναι σκόπιμο να περιληφθεί διάγραμμα ροών δεδομένων (data-flow mapping), στο οποίο να αποτυπώνεται για κάθε βασική κατηγορία δεδομένων η πηγή, το πληροφοριακό σύστημα στο οποίο τηρείται, η νομική βάση επεξεργασίας, οι αποδέκτες, ο χρόνος διατήρησης, οι διαλειτουργικότητες και οι διοικητικές αποφάσεις στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
Συμπέρασμα
Τα άρθρα 78–83 δεν πρέπει να αντιμετωπισθούν αποκλειστικά ως τεχνικές διατάξεις εκσυγχρονισμού του ΕΚΔΔΑ.
Σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου, διαμορφώνεται δυνητικά μια αλληλουχία:
αξιολόγηση → εννέα δεξιότητες και CDIs → ανάγκες ανάπτυξης → επιμόρφωση → πιστοποίηση → καταχώριση στο ΟΠΣ ΕΚΔΔΑ → διαλειτουργικότητα με το Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού → βαθμολογική και διοικητική εξέλιξη.
Όσο περισσότερο τα δεδομένα αυτά αποκτούν συνέπειες για τη σταδιοδρομία του δημοσίου υπαλλήλου, τόσο ισχυρότερες πρέπει να είναι οι εγγυήσεις για την ακρίβεια, προέλευση, διαφάνεια, προσβασιμότητα, ασφάλεια, δυνατότητα αμφισβήτησης και νόμιμη χρήση τους.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η ενίσχυση των άρθρων 78–83 με τις ανωτέρω εγγυήσεις και η πληρέστερη τεκμηρίωση του ευρωπαϊκού και εθνικού ψηφιακού κανονιστικού πλαισίου στην ΑΣΥΡ και στην αιτιολογική έκθεση.
Συνεισφέρετε στον δημόσιο διάλογο!
Γράψτε το σχόλιό σας
Μπορείτε να συμμετέχετε χωρίς λογαριασμό, επιβεβαιώνοντας μόνο το email σας, ή με σύνδεση μέσω TaxisNet, που επιβεβαιώνει την ταυτότητά σας. Σε κάθε περίπτωση, εσείς επιλέγετε αν το όνομά σας θα εμφανίζεται δημόσια στο σχόλιό σας.