Το Σχέδιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ως προς την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων, ωστόσο θεωρώ ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στα ακόλουθα ζητήματα:

1. Συστηματική αξιοποίηση υδρολογικών και υδροδυναμικών μοντέλων
Η Στρατηγική αναφέρεται στην ψηφιοποίηση και στη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων, χωρίς όμως να προβλέπει ρητά την αξιοποίηση σύγχρονων υδρολογικών και υδραυλικών μοντέλων (π.χ. MIKE SHE, MIKE HYDRO Basin, MIKE+, HEC-HMS, WEAP κ.ά.) ως βασικών εργαλείων σχεδιασμού.
Προτείνεται:
• η ανάπτυξη και διαρκής επικαιροποίηση εθνικών και περιφερειακών μοντέλων υδατικών πόρων,
• η υποχρεωτική χρήση τους κατά την αναθεώρηση των ΣΔΛΑΠ και ΣΔΚΠ,
• η αξιοποίηση σεναρίων κλιματικής αλλαγής για την εκτίμηση της μελλοντικής διαθεσιμότητας νερού,
• η σύνδεσή τους με τα συστήματα τηλεμετρίας και τα δίκτυα παρακολούθησης ώστε να υποστηρίζεται η επιχειρησιακή διαχείριση σε πραγματικό χρόνο.
Η μετάβαση σε μοντέλα «ψηφιακού διδύμου» (digital twins) για τις λεκάνες απορροής θα αναβάθμιζε σημαντικά την αξιοπιστία του σχεδιασμού.

2. Θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής και οικολογικής στάθμης
Παρότι η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων, δεν προβλέπεται σαφές πλαίσιο θεσμοθέτησης:
• οικολογικής παροχής για όλους τους κύριους ποταμούς,
• ελάχιστης οικολογικής στάθμης για φυσικές λίμνες και ταμιευτήρες.
Προτείνεται η θεσμοθέτηση συγκεκριμένων ορίων ανά υδατικό σύστημα, βάσει υδρολογικών, οικολογικών και υδρομορφολογικών κριτηρίων, ώστε να εξασφαλίζεται η διατήρηση των οικοσυστημικών λειτουργιών ακόμη και κατά τις περιόδους ξηρασίας.

3. Παρακολούθηση τήρησης της οικολογικής παροχής
Η θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς μηχανισμό ελέγχου.
Προτείνεται:
• εγκατάσταση μόνιμων υδρομετρικών σταθμών στις εκβολές των κύριων ποταμών και σε κρίσιμα σημεία κατάντη μεγάλων έργων υδροληψίας ή φραγμάτων,
• συνεχής τηλεμετρική καταγραφή παροχής και στάθμης,
• δημόσια διάθεση των δεδομένων μέσω ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας,
• αυτόματος έλεγχος συμμόρφωσης ως προς τις θεσμοθετημένες οικολογικές παροχές.
Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η αντικειμενική αξιολόγηση των επιπτώσεων των απολήψεων νερού και η εφαρμογή διορθωτικών μέτρων όταν απαιτείται.

4. Τιμολόγηση αρδευτικού νερού με βάση τον πραγματικό όγκο κατανάλωσης
Η Στρατηγική αναγνωρίζει ότι ο αγροτικός τομέας αντιστοιχεί στο μεγαλύτερο ποσοστό των απολήψεων νερού και ότι σήμερα η τιμολόγηση συχνά βασίζεται σε στρεμματικές χρεώσεις και όχι στην πραγματική κατανάλωση. [Σχέδιο_Εθ...́δατα_.pdf | PDF]
Προτείνεται:
• η σταδιακή μετάβαση σε ογκομετρική χρέωση του αρδευτικού νερού,
• η καθολική εγκατάσταση υδρομέτρων και συστημάτων τηλεμετρίας σε δίκτυα ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ και ιδιωτικές γεωτρήσεις,
• η σύνδεση της τιμολόγησης με την πραγματική κατανάλωση και όχι με την έκταση της καλλιέργειας,
• η παροχή κινήτρων για την εφαρμογή τεχνολογιών εξοικονόμησης νερού και γεωργίας ακριβείας.
Η ογκομετρική τιμολόγηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της αρχής «ο χρήστης πληρώνει», για την ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών ύδατος και κυρίως για τη μείωση της σπατάλης νερού στον γεωργικό τομέα. [Σχέδιο_Εθ...́δατα_.pdf | PDF]

5. Σύνδεση μετρήσεων – μοντέλων – λήψης αποφάσεων
Τέλος, προτείνεται η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος διαχείρισης υδάτων που θα συνδέει:
• τα δίκτυα παρακολούθησης,
• τα υδρολογικά/υδραυλικά μοντέλα,
• τα δεδομένα απολήψεων,
• τις αποφάσεις αδειοδότησης και διαχείρισης.
Η αποτελεσματική εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής προϋποθέτει η διαχείριση των υδάτων να βασίζεται σε μετρήσεις και επιστημονικά τεκμηριωμένες προσομοιώσεις και όχι μόνο σε διοικητικές διαδικασίες.

Σημείωση επί των Χαρτών 4 και 5 (σελ. 16 και 18)
Να ελεγχθεί η ορθότητα των Χαρτών 4 και 5, καθώς πιθανολογείται ότι έχουν αντιστραφεί μεταξύ τους (ποσοτική και ποιοτική κατάσταση υπόγειων υδατικών συστημάτων). Προτείνεται η διόρθωση της διάταξης ή των τίτλων τους, εφόσον διαπιστωθεί το σχετικό σφάλμα

Χαράλαμπος Δουλγέρης
Κύριος Ερευνητής υδρολογίας και γεωργικής υδραυλικής
Ινστιτούτο Εδαφοϋδατικών Πόρων, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ

Το Σχέδιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ως προς την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων, ωστόσο θεωρώ ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στα ακόλουθα ζητήματα:

1. Συστηματική αξιοποίηση υδρολογικών και υδροδυναμικών μοντέλων
Η Στρατηγική αναφέρεται στην ψηφιοποίηση και στη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων, χωρίς όμως να προβλέπει ρητά την αξιοποίηση σύγχρονων υδρολογικών και υδραυλικών μοντέλων (π.χ. MIKE SHE, MIKE HYDRO Basin, MIKE+, HEC-HMS, WEAP κ.ά.) ως βασικών εργαλείων σχεδιασμού.
Προτείνεται:
• η ανάπτυξη και διαρκής επικαιροποίηση εθνικών και περιφερειακών μοντέλων υδατικών πόρων,
• η υποχρεωτική χρήση τους κατά την αναθεώρηση των ΣΔΛΑΠ και ΣΔΚΠ,
• η αξιοποίηση σεναρίων κλιματικής αλλαγής για την εκτίμηση της μελλοντικής διαθεσιμότητας νερού,
• η σύνδεσή τους με τα συστήματα τηλεμετρίας και τα δίκτυα παρακολούθησης ώστε να υποστηρίζεται η επιχειρησιακή διαχείριση σε πραγματικό χρόνο.
Η μετάβαση σε μοντέλα «ψηφιακού διδύμου» (digital twins) για τις λεκάνες απορροής θα αναβάθμιζε σημαντικά την αξιοπιστία του σχεδιασμού.

2. Θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής και οικολογικής στάθμης
Παρότι η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων, δεν προβλέπεται σαφές πλαίσιο θεσμοθέτησης:
• οικολογικής παροχής για όλους τους κύριους ποταμούς,
• ελάχιστης οικολογικής στάθμης για φυσικές λίμνες και ταμιευτήρες.
Προτείνεται η θεσμοθέτηση συγκεκριμένων ορίων ανά υδατικό σύστημα, βάσει υδρολογικών, οικολογικών και υδρομορφολογικών κριτηρίων, ώστε να εξασφαλίζεται η διατήρηση των οικοσυστημικών λειτουργιών ακόμη και κατά τις περιόδους ξηρασίας.

3. Παρακολούθηση τήρησης της οικολογικής παροχής
Η θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς μηχανισμό ελέγχου.
Προτείνεται:
• εγκατάσταση μόνιμων υδρομετρικών σταθμών στις εκβολές των κύριων ποταμών και σε κρίσιμα σημεία κατάντη μεγάλων έργων υδροληψίας ή φραγμάτων,
• συνεχής τηλεμετρική καταγραφή παροχής και στάθμης,
• δημόσια διάθεση των δεδομένων μέσω ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας,
• αυτόματος έλεγχος συμμόρφωσης ως προς τις θεσμοθετημένες οικολογικές παροχές.
Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η αντικειμενική αξιολόγηση των επιπτώσεων των απολήψεων νερού και η εφαρμογή διορθωτικών μέτρων όταν απαιτείται.

4. Τιμολόγηση αρδευτικού νερού με βάση τον πραγματικό όγκο κατανάλωσης
Η Στρατηγική αναγνωρίζει ότι ο αγροτικός τομέας αντιστοιχεί στο μεγαλύτερο ποσοστό των απολήψεων νερού και ότι σήμερα η τιμολόγηση συχνά βασίζεται σε στρεμματικές χρεώσεις και όχι στην πραγματική κατανάλωση.
Προτείνεται:
• η σταδιακή μετάβαση σε ογκομετρική χρέωση του αρδευτικού νερού,
• η καθολική εγκατάσταση υδρομέτρων και συστημάτων τηλεμετρίας σε δίκτυα ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ και ιδιωτικές γεωτρήσεις,
• η σύνδεση της τιμολόγησης με την πραγματική κατανάλωση και όχι με την έκταση της καλλιέργειας,
• η παροχή κινήτρων για την εφαρμογή τεχνολογιών εξοικονόμησης νερού και γεωργίας ακριβείας.
Η ογκομετρική τιμολόγηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της αρχής «ο χρήστης πληρώνει», για την ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών ύδατος και κυρίως για τη μείωση της σπατάλης νερού στον γεωργικό τομέα.

5. Σύνδεση μετρήσεων – μοντέλων – λήψης αποφάσεων
Τέλος, προτείνεται η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος διαχείρισης υδάτων που θα συνδέει:
• τα δίκτυα παρακολούθησης,
• τα υδρολογικά/υδραυλικά μοντέλα,
• τα δεδομένα απολήψεων,
• τις αποφάσεις αδειοδότησης και διαχείρισης.
Η αποτελεσματική εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής προϋποθέτει η διαχείριση των υδάτων να βασίζεται σε μετρήσεις και επιστημονικά τεκμηριωμένες προσομοιώσεις και όχι μόνο σε διοικητικές διαδικασίες.

Σημείωση επί των Χαρτών 4 και 5 (σελ. 16 και 18)
Να ελεγχθεί η ορθότητα των Χαρτών 4 και 5, καθώς πιθανολογείται ότι έχουν αντιστραφεί μεταξύ τους (ποσοτική και ποιοτική κατάσταση υπόγειων υδατικών συστημάτων). Προτείνεται η διόρθωση της διάταξης ή των τίτλων τους, εφόσον διαπιστωθεί το σχετικό σφάλμα

Χαράλαμπος Δουλγέρης
Κύριος Ερευνητής υδρολογίας και γεωργικής υδραυλικής
Ινστιτούτο Εδαφοϋδατικών Πόρων, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ

ΣΧΟΛΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 3 ΚΑΙ 4 ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΝΟΜΟΥ

Καταθέτω το παρόν σχόλιο με την ατομική μου ιδιότητα, ως ιδιοκτήτης ακινήτου επί σειρά ετών στον οικισμό Ζεμενού Αράχωβας, έχοντας παράλληλα διατελέσει Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΚΙΡΦΗ – ΑΓ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ» και υπηρετώντας σήμερα ως Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου – Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου.

Η αναφορά στις παραπάνω ιδιότητες γίνεται αποκλειστικά προς τεκμηρίωση της πολυετούς ενασχόλησής μου με τα ζητήματα ύδρευσης της περιοχής και δεν αποτελεί επίσημη θέση ή τοποθέτηση του Συλλόγου.

Θεωρώ ιδιαίτερα θετική την πρωτοβουλία δημιουργίας ενός ενιαίου φορέα διαχείρισης των υπηρεσιών ύδρευσης, εφόσον αυτή συνοδευτεί από ουσιαστικές επενδύσεις, αντικειμενική αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών κάθε περιοχής και σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης έργων.

Ο οικισμός Ζεμενού Αράχωβας αντιμετωπίζει εδώ και πολλά χρόνια σημαντικά προβλήματα ύδρευσης, όπως πολύωρες και πολυήμερες διακοπές νερού, συχνά και, κατά την προσωπική μου εμπειρία, χωρίς επαρκή προγραμματισμό ανοιγοκλεισίματα βανών του δικτύου ύδρευσης, καθώς και δίκτυα που λειτουργούν αποκλειστικά με φυσική ροή, χωρίς επαρκείς εναλλακτικές δυνατότητες τροφοδότησης.

Παράλληλα, η ύδρευση του οικισμού εξαρτάται από πηγές και δεξαμενές, για τις οποίες έχει επανειλημμένα αναφερθεί δημόσια, τόσο σε συνεδριάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου όσο και από τη Δημοτική Αρχή, ότι αποκτήθηκαν με απαλλοτριώσεις ή αγορές από την τότε Κοινότητα Διστόμου ήδη από τη δεκαετία του 1970. Η ιστορική αυτή πραγματικότητα καθιστά ακόμη πιο αναγκαία μία πλήρη, αντικειμενική και επιστημονικά τεκμηριωμένη αξιολόγηση των διαθέσιμων υδατικών πόρων και της συνολικής διαχείρισής τους, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη και επαρκής υδροδότηση όλων των οικισμών.

Επιπλέον, ο οικισμός Ζεμενού βρίσκεται σε περιοχή ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας, περικλειόμενος από προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, στις οποίες περιλαμβάνονται ο Νότιος Παρνασσός και το όρος Κίρφη. Η γεωγραφική αυτή θέση αυξάνει σημαντικά τις απαιτήσεις σε θέματα πρόληψης και αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών, αλλά και την ανάγκη ύπαρξης αξιόπιστων υποδομών ύδρευσης, τόσο για την εξυπηρέτηση των κατοίκων όσο και για την υποστήριξη των επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας και δασοπυρόσβεσης.

Θεωρώ ότι το πενταετές επενδυτικό σχέδιο της ΕΥΔΑΠ δεν πρέπει να περιοριστεί σε γενικές παρεμβάσεις ανά Δήμο, αλλά να περιλαμβάνει ξεχωριστή καταγραφή και αξιολόγηση κάθε οικισμού, με ιδιαίτερη μέριμνα για τους μικρούς και ορεινούς οικισμούς.

Θεωρώ επίσης απολύτως αναγκαίο, πριν από την κατάρτιση κάθε πενταετούς επενδυτικού σχεδίου, η ΕΥΔΑΠ να πραγματοποιεί αυτοψία και πλήρη τεχνική καταγραφή σε κάθε μικρό και ορεινό οικισμό από εξειδικευμένα στελέχη της και να μην περιορίζεται αποκλειστικά στα στοιχεία που θα παραδίδονται από τους Δήμους ή τις υφιστάμενες υπηρεσίες ύδρευσης. Μόνο μέσω επιτόπιας αξιολόγησης μπορούν να αποτυπωθούν με ακρίβεια οι πραγματικές ανάγκες, οι ιδιαιτερότητες των δικτύων και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες.

Ειδικότερα, θεωρώ ότι πρέπει να προβλεφθούν:

* πλήρης αποτύπωση όλων των πηγών, γεωτρήσεων, δεξαμενών και δικτύων ύδρευσης, καθώς και της πραγματικής κατάστασης λειτουργίας τους,
* υδρολογική και τεχνική αξιολόγηση της επάρκειας των διαθέσιμων υδατικών πόρων για κάθε οικισμό,
* έργα εκσυγχρονισμού δικτύων που σήμερα λειτουργούν αποκλειστικά με φυσική ροή,
* εγκατάσταση συστημάτων τηλεελέγχου και τηλεχειρισμού για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των δικτύων,
* διαρκή παρακολούθηση της ποιότητας του πόσιμου νερού,
* ουσιαστική ενημέρωση των πολιτών πριν από προγραμματισμένες διακοπές ή τεχνικές παρεμβάσεις,
* προτεραιότητα σε οικισμούς που παρουσιάζουν αποδεδειγμένα επαναλαμβανόμενες ή παρατεταμένες διακοπές υδροδότησης, καθώς και σε περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής σημασίας ή αυξημένης επικινδυνότητας ως προς την Πολιτική Προστασία και τη δασοπυρόσβεση,
* ισότιμη αντιμετώπιση όλων των μικρών και ορεινών οικισμών, ώστε να μην αξιολογούνται αποκλειστικά με πληθυσμιακά ή οικονομικά κριτήρια.

Πρόταση νομοτεχνικής βελτίωσης

Προτείνεται να προστεθεί ρητή διάταξη στο σχέδιο νόμου, σύμφωνα με την οποία, πριν από την κατάρτιση κάθε πενταετούς επενδυτικού σχεδίου, θα διενεργείται υποχρεωτικά επιτόπια αυτοψία και τεχνική αξιολόγηση από στελέχη της ΕΥΔΑΠ σε όλους τους ορεινούς, απομακρυσμένους και μικρούς οικισμούς που εντάσσονται στη χωρική αρμοδιότητά της.

Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον:

* καταγραφή της κατάστασης των πηγών, γεωτρήσεων, δεξαμενών και δικτύων ύδρευσης,
* αξιολόγηση της υδρολογικής επάρκειας και της ποιότητας των υδάτων,
* αποτύπωση των πραγματικών προβλημάτων λειτουργίας των δικτύων,
* αξιολόγηση των αναγκών Πολιτικής Προστασίας και δασοπυρόσβεσης,
* τεκμηριωμένη ιεράρχηση των απαιτούμενων έργων ανά οικισμό.

Μόνο μέσω επιτόπιας και αντικειμενικής τεχνικής αξιολόγησης είναι δυνατόν να εξασφαλιστεί ότι οι επενδύσεις θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής και ότι οι μικροί ορεινοί οικισμοί δεν θα υπολείπονται των μεγαλύτερων αστικών κέντρων ως προς την ποιότητα και την ασφάλεια των υπηρεσιών ύδρευσης.

Καταληκτική παρατήρηση

Η επιτυχία της μεταρρύθμισης δεν θα κριθεί από τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων ή τη συγχώνευση των υπηρεσιών, αλλά από το κατά πόσο ο κάθε πολίτης, ανεξάρτητα από το αν κατοικεί σε μεγάλο αστικό κέντρο ή σε έναν μικρό ορεινό οικισμό, θα απολαμβάνει ισότιμα το θεμελιώδες δικαίωμα πρόσβασης σε επαρκές, ασφαλές και ποιοτικό πόσιμο νερό.

Για περιοχές όπως το Ζεμενό Αράχωβας, που βρίσκονται ανάμεσα σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, όπως ο Νότιος Παρνασσός και το όρος Κίρφη, η αξιόπιστη ύδρευση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ποιότητας ζωής, αλλά και ουσιαστικό πυλώνα δημόσιας υγείας, Πολιτικής Προστασίας, δασοπυρόσβεσης και προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.

Με εκτίμηση,

Λεονάρδος Σκουργιαλός
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Τ.Ε.
Ιδιοκτήτης ακινήτου στον οικισμό Ζεμενού Αράχωβας
Πρώην Πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΚΙΡΦΗ – ΑΓ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ»
Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου – Γενικός Γραμματέας

ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ
Θέμα: Δομικές ελλείψεις, επιστημονικά και οικονομικά κενά στο νομοσχέδιο για τη διαχείριση των υδάτων και ο κίνδυνος κατάρρευσης των υποδομών λόγω υποστελέχωσης.
Το προτεινόμενο σχέδιο νόμου για τη ριζική αναδιάρθρωση του χάρτη διαχείρισης των υδάτων εισάγεται σε μια κρίσιμη συγκυρία κλιματικής και υδατικής κρίσης. Ωστόσο, από την ανάλυση του κειμένου προκύπτει ότι η επιχειρούμενη μεταρρύθμιση πάσχει από σοβαρά επιστημονικά, οικονομικά και επιχειρησιακά κενά, τα οποία απειλούν να επιτείνουν τα ήδη οξυμένα προβλήματα των δικτύων.
1. Επιστημονικό Έλλειμμα και Απουσία Κλιματικού Σχεδιασμού
Το νομοσχέδιο κινείται σε ένα θεωρητικό πλαίσιο, στερούμενο επικαιροποιημένων και εμπεριστατωμένων υδρολογικών μελετών.
Απουσία τοπικών δεδομένων: Δεν λαμβάνονται υπόψη τα εξειδικευμένα ισοζύγια νερού ανά λεκάνη απορροής, ιδιαίτερα στις περιοχές της Αττικής και της επαρχίας που καλείται να απορροφήσει η ΕΥΔΑΠ.
Διαχείριση ομβρίων: Ο διαχωρισμός δικτύων ομβρίων και ακαθάρτων παραμένει ευχολόγιο, καθώς δεν συνοδεύεται από σύγχρονες υδραυλικές μελέτες που να απαντούν στα ακραία φαινόμενα της κλιματικής αλλαγής.
2. Οικονομική Ασάφεια και Ρίσκο Βιωσιμότητας
Η βίαιη ενοποίηση δεκάδων φορέων (ΔΕΥΑ) πραγματοποιείται χωρίς την απαραίτητη οικονομική προετοιμασία.
Έλλειψη μελετών κόστους-οφέλους: Δεν υπάρχει καμία επίσημη κοστολογημένη ανάλυση (cost-benefit analysis) για το οικονομικό βάρος που αναλαμβάνει ο κεντρικός πάροχος.
Μεταφορά χρεών: Η απορρόφηση χρεωμένων ή υποκεφαλαιοποιημένων τοπικών δικτύων δημιουργεί τον κίνδυνο μετακύλισης του κόστους στους καταναλωτές μέσω των νέων τιμολογίων της ΡΑΑΕΥ, παρά τις διακηρύξεις για προστασία των ευπαθών ομάδων.
3. Η «Ωρολογιακή Βόμβα» της Υποστελέχωσης
Το μεγαλύτερο έλλειμμα του νομοσχεδίου είναι η πλήρης αγνόηση της δραματικής υποστελέχωσης όλων των εμπλεκόμενων φορέων (Δήμων, Περιφερειών, ΔΕΥΑ και της ίδιας της ΕΥΔΑΠ).
Έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού: Η γήρανση του υφιστάμενου δυναμικού και το «πάγωμα» των προσλήψεων έχουν αφήσει τις υπηρεσίες χωρίς μηχανικούς, υδρολόγους και τεχνικό προσωπικό πεδίου.
Διοικητική αδυναμία: Η ανάθεση νέων, τεράστιων γεωγραφικών και ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων σε ήδη υποστελεχωμένες δομές θα οδηγήσει σε πλήρη διοικητική παράλυση και αδυναμία ελέγχου των δικτύων.
4. Συνέπειες στις Υποδομές: Κακοσυντηρημένα Δίκτυα και Διαρροές
Η υποστελέχωση και η οικονομική ασάφεια έχουν άμεσο, χειροπιαστό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών:
Απώλειες νερού: Τα υδροδοτικά συστήματα της χώρας είναι ήδη κακοσυντηρημένα, με τις απώλειες πόσιμου νερού λόγω παλαιότητας και σπασμένων αγωγών να αγγίζουν σε κάποιες περιοχές το 50%-60%. Το νομοσχέδιο δεν προβλέπει άμεσο, εγγυημένο κονδύλι και προσωπικό για την αποκατάστασή τους.
Υποβάθμιση ποιότητας και ασφάλειας: Η αδυναμία τακτικής συντήρησης των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης αυξάνει κατακόρυφα το ρίσκο βλαβών, καθιζήσεων και επιμολύνσεων του νερού.
Πλημμυρικός κίνδυνος: Η διάχυση αρμοδιοτήτων για τα όμβρια, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι Δήμοι δεν έχουν το προσωπικό να καθαρίσουν τα φρεάτια και η ΕΥΔΑΠ δεν έχει την αρμοδιότητα, αφήνει τις πόλεις μας απροστάτευτες.
Συμπέρασμα – Προτάσεις
Μια πραγματική μεταρρύθμιση στο νερό δεν μπορεί να είναι απλώς μια λογιστική συγχώνευση φορέων στην υπηρεσία Σύμπραξης με ιδιώτες (ΣΔΙΤ).
Απαιτείται:
του νομοσχεδίου μέχρι να εκπονηθούν οι απαραίτητες επιστημονικές Απόσυρσηκαι οικονομικές μελέτες.
Άμεσες προσλήψεις μόνιμου επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού σε όλους τους φορείς διαχείρισης.
Γενναία χρηματοδότηση από το Κράτος και το Ταμείο Ανάκαμψης αποκλειστικά για την αντικατάσταση και συντήρηση των κακοσυντηρημένων δικτύων.
Το νερό είναι δημόσιο αγαθό και η διασφάλισή του απαιτεί ισχυρούς, στελεχωμένους και επιστημονικά θωρακισμένους δημόσιους φορείς.

Σχόλια της KANTOR Σύμβουλοι Επιχειρήσεων, σχετικά με την Δημόσια Διαβούλευση του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα

Αναγκαιότητα προβλέψεων του Σχεδίου αναφορικά με τη φυσική προστασία και ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών ύδρευσης και άρδευσης και έναντι σκόπιμων ανθρωπογενών και υβριδικών απειλών, σε εναρμόνιση με το ισχύον ενωσιακό και εθνικό πλαίσιο ανθεκτικότητας κρίσιμων οντοτήτων.

Ανάλυση
Στο Προοίμιο του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα αναγνωρίζεται ορθώς και ρητά ότι «η επάρκεια, η προστασία και η ανθεκτικότητα των υδατικών πόρων συνιστούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας», και ταυτόχρονα στο Άρθρο: «Πολιτική 5.4 – Ανθεκτικότητα στην Κλιματική Αλλαγή», περιλαμβάνεται η πρόβλεψη για τη «Θωράκιση των υποδομών ύδρευσης, άρδευσης, αποχέτευσης και όμβριων υδάτων».

Ωστόσο, διαπιστώνουμε ότι οι σχετικές προβλέψεις εστιάζουν σχεδόν αποκλειστικά στους φυσικούς/κλιματικούς κινδύνους (πλημμύρας, ξηρασίας/λειψυδρίας, ακραίων καιρικών φαινομένων). Απουσιάζει κατά την άποψή μας, η ρητή και αυτοτελής πρόβλεψη για την φυσική προστασία των κρίσιμων υποδομών ύδατος έναντι σκόπιμων ανθρωπογενών απειλών — δολιοφθοράς, τρομοκρατικής ενέργειας, εγκληματικής διείσδυσης, εσωτερικής απειλής, φυσικής παραβίασης εγκαταστάσεων — καθώς και έναντι των νεότερων και προσφάτως εμφανισθεισών υβριδικών απειλών.

Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι οι ανθρωπογενείς απειλές αποτελούν φαινόμενο εξαιρετικής επικινδυνότητας και για τον λόγο αυτόν διεθνείς φορείς (όπως ο ΠΟΥ με τα Water Safety Plans) και κράτη (όπως οι ΗΠΑ με το America's Water Infrastructure Act 2018) συστήνουν και λαμβάνουν μέτρα έναντι των απειλών αυτών. Συνεπώς, το Σχέδιο Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα, ως ένα σύγχρονο νομοθέτημα που έρχεται να αντιμετωπίσει ολιστικά τις ανάγκες του τομέα οφείλει να συμπεριλάβει και αντιμετωπίσει τις απειλές και αυτής της κατηγορίας.

Προτάσεις
Για τους λόγους αυτούς η KANTOR Σύμβουλοι Επιχειρήσεων, έχοντας πολυετή εμπειρία στον τομέα διαχείρισης υδάτινων πόρων τόσο σε ευρωπαϊκό όσο σε εθνικό επίπεδο και επιθυμώντας να συμβάλλει στην πληρότητα του Σχεδίου προτείνει τις κάτωθι προσθήκες/προβλέψεις:

1. την διεύρυνση της έννοιας «θωράκιση/ανθεκτικότητα», προκειμένου αυτή να περιλαμβάνει, πέραν των κλιματικών και φυσικών κινδύνων, και τις σκόπιμες ανθρωπογενείς και υβριδικές απειλές (δολιοφθορά, τρομοκρατία, εγκληματική/εσωτερική απειλή, φυσική παραβίαση, συνδυασμένη φυσική–κυβερνο-απειλή κά).
2. την υιοθέτηση και καταγραφή των αναγκαίων πολιτικών και μέτρων για την διασφάλιση της φυσικής προστασίας, ασφάλειας και επιχειρησιακής συνέχειας των κρίσιμων υποδομών ύδρευσης και άρδευσης έναντι σκόπιμων ανθρωπογενών και υβριδικών απειλών, σε εναρμόνιση και συντονισμό με το εθνικό πλαίσιο ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων (Ν. 5236/2025, ΦΕΚ Α' 175/10-10-2025) και κυβερνοασφάλειας (Ν. 5160/2024, ΦΕΚ Α' 195/27-11-2024.

Τέλος, εάν το Σχέδιο συμπληρωθεί με την προτεινόμενη αναγκαιότητα καταγραφής των πολιτικών και των μέτρων για τη διασφάλιση της φυσικής προστασίας και ασφάλειας, θα συμβάλει ουσιωδώς στην κάλυψη του κενού που αφήνει η Οδηγία CER για την προστασία του τομέα της άρδευσης, ενός τομέα εξαιρετικά κρίσιμου για την επισιτιστική ασφάλεια.

Θεόδωρος Τερζόπουλος
Director, Energy, Water and Waste Practice