Εκφράζουμε τον έντονο προβληματισμό μας για τις κατευθύνσεις που περιέχονται στον υπό διαβούλευση νομοθέτημα διότι προωθείται ξεκάθαρα η αναγκαστική συνένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), με εταιρικά σχήματα εκτός της τοπικής αυτοδιοίκησης, ιδίως σε περιοχές που οι ΔΕΥΑ γειτνιάζουν με τα δίκτυα της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.
Η προσέγγιση αυτή εμφανίζεται να βρίσκεται σε αντίφαση με τις αρχές που εισάγει ο πρόσφατα ψηφισθείς νόμος με τον οποίο θεσμοθετήθηκε το πλαίσιο μεταρρύθμισης στον τομέα των υδάτων στην Ελληνική περιφέρεια, ν. 5314/2026 (Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης) και ο οποίος διασφαλίζει την αυτοτέλεια των ΟΤΑ χωρίς να προβλέπει αναγκαστικές συνενώσεις δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης.
Οι ΔΕΥΑ δεν αποτελούν απλούς παρόχους υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων. Αποτελούν περιουσία των τοπικών κοινωνιών, η οποία δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε με πόρους των δημοτών, εθνική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και πολυετή εργασία των εργαζομένων τους.
Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε μεταφορά υποδομών, δικτύων, παγίων ή αρμοδιοτήτων σε ανώνυμες εταιρείες δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη διασφάλιση της δημοτικής περιουσίας και του δημόσιου ελέγχου των υπηρεσιών ύδατος.
Οποιαδήποτε λοιπόν Εθνική Στρατηγική Υδάτων οφείλει να αποτελεί νομική και θεσμική εγγύηση ότι περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στους δημότες δεν θα απομακρυνθούν από τον έλεγχο των τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα η ανάπτυξη ενός εκτεταμένου δικτύου δημοτικών επιχειρήσεων εξασφαλίζει όλα αυτά τα χρόνια την δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης των προβλημάτων του τομέα υδάτων σε τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Οι ανάγκες των μικρών οικισμών αποτελούν προτεραιότητα και δεν παραβλέπονται σε σχέση με αυτές των μεγάλων αστικών κέντρων ακόμη και σε περιπτώσεις που το κόστος είναι αυξημένο. Το δικαίωμα στην πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό είναι ίδιο για όλους. Με το προτεινόμενο νομοσχέδιο αυτό δεν φαίνεται να διασφαλίζεται με αποτέλεσμα να εγκυμονούν σοβαροί κίνδυνοι για περαιτέρω απομόνωση των απομακρυσμένων από τα αστικά κέντρα περιοχών.
Η ίδια η προτεινόμενη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα αναγνωρίζει ότι το νερό αποτελεί, «…αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό και στρατηγικό εθνικό απόθεμα..». Η αρχή αυτή δεν μπορεί να διασφαλιστεί με αποσπασματικές ρυθμίσεις που αποδυναμώνουν τον άμεσο έλεγχο των τοπικών κοινωνιών επί των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να προκύψει ένας σαφές πλαίσιο διαχείρισης και στον τομέα της άρδευσης που αποτελεί την πιο «υδροβόρα» χρήση νερού στην χώρα μας. Σχεδόν τον 85% της συνολικής χρήσης νερού αφορά την άρδευση.
Ζητούμε να προβλεφθεί ρητά ότι:
• Καμία συνένωση, συγχώνευση ή μεταφορά αρμοδιοτήτων, υποδομών ή περιουσιακών στοιχείων ΔΕΥΑ δεν θα πραγματοποιείται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των οικείων δημοτικών συμβουλίων, όπως αυτή θα προκύπτει από πλήρη τεχνοοικονομική τεκμηρίωση αλλά και δημόσια διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες ώστε να αποδεικνύεται ότι η συγκεκριμένη λύση αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.
• Η κυριότητα των υποδομών, των δικτύων και των παγίων θα παραμένει στους οικείους δήμους, σύμφωνα με το άρθρο 102 του Συντάγματος, χωρίς δυνατότητα μεταβίβασης ή αποξένωσης της δημοτικής περιουσίας.
• Δεν θα επέρχεται, άμεσα ή έμμεσα, μεταβίβαση ή εκχώρηση δημοτικής περιουσίας ή δικαιωμάτων διαχείρισης σε εταιρικά σχήματα στα οποία συμμετέχουν ιδιωτικά συμφέροντα.
• Θα διασφαλίζεται ο δημόσιος, κοινωνικός και ανταποδοτικός χαρακτήρας των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, με αποκλειστικό γνώμονα την καθολική και ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε ασφαλές και ποιοτικό νερό.
• Θα διασφαλίζονται οι υφιστάμενες θέσεις εργασίας αλλά και καθολικά όλα τα εργασιακά, ασφαλιστικά και μισθολογικά δικαιώματα των εργαζομένων συμπεριλαμβανομένης και της υπηρεσιακής εξέλιξης που περιλαμβάνει την διατήρηση και των επιδομάτων θέσης.
• Θα εξασφαλίζονται οι αναγκαίοι οικονομικοί πόροι για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τη μείωση των απωλειών νερού, την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, την πλήρη στελέχωση των ΔΕΥΑ και την αντιμετώπιση του ολοένα και αυξανόμενου ενεργειακού κόστους λειτουργίας τους.
Το κεντρικό κράτος οφείλει να διαμορφώσει ένα πλήρες αλλά και τεκμηριωμένο πλαίσιο Εθνικής Στρατηγικής Υδάτων που σε κάθε περίπτωση θα σέβεται την αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και θα αποδίδει τους πόρους που εισπράττονται μέσω της φορολογίας για την βελτίωση των υποδομών ώστε να μην επιβαρυνθούν για ακόμη μία φορά οι πολίτες.

Καλλιόπη Σηφακάκη
Αντιπρόεδρος ΠΟΕ ΔΕΥΑ
Πρόεδρος Σωματείου Εργαζομένων ΔΕΥΑ

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στις ΔΕΥΑ εκφράζει τον έντονο προβληματισμό της για τις κατευθύνσεις που περιέχονται στον υπό διαβούλευση νομοθέτημα διότι προωθείται ξεκάθαρα η αναγκαστική συνένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), με εταιρικά σχήματα εκτός της τοπικής αυτοδιοίκησης, ιδίως σε περιοχές που οι ΔΕΥΑ γειτνιάζουν με τα δίκτυα της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.
Η προσέγγιση αυτή εμφανίζεται να βρίσκεται σε αντίφαση με τις αρχές που εισάγει ο πρόσφατα ψηφισθείς νόμος με τον οποίο θεσμοθετήθηκε το πλαίσιο μεταρρύθμισης στον τομέα των υδάτων στην Ελληνική περιφέρεια, ν. 5314/2026 (Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης) και ο οποίος διασφαλίζει την αυτοτέλεια των ΟΤΑ χωρίς να προβλέπει αναγκαστικές συνενώσεις δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης.
Οι ΔΕΥΑ δεν αποτελούν απλούς παρόχους υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων. Αποτελούν περιουσία των τοπικών κοινωνιών, η οποία δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε με πόρους των δημοτών, εθνική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και πολυετή εργασία των εργαζομένων τους.
Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε μεταφορά υποδομών, δικτύων, παγίων ή αρμοδιοτήτων σε ανώνυμες εταιρείες δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη διασφάλιση της δημοτικής περιουσίας και του δημόσιου ελέγχου των υπηρεσιών ύδατος.
Οποιαδήποτε λοιπόν Εθνική Στρατηγική Υδάτων οφείλει να αποτελεί νομική και θεσμική εγγύηση ότι περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στους δημότες δεν θα απομακρυνθούν από τον έλεγχο των τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα η ανάπτυξη ενός εκτεταμένου δικτύου δημοτικών επιχειρήσεων εξασφαλίζει όλα αυτά τα χρόνια την δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης των προβλημάτων του τομέα υδάτων σε τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Οι ανάγκες των μικρών οικισμών αποτελούν προτεραιότητα και δεν παραβλέπονται σε σχέση με αυτές των μεγάλων αστικών κέντρων ακόμη και σε περιπτώσεις που το κόστος είναι αυξημένο. Το δικαίωμα στην πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό είναι ίδιο για όλους. Με το προτεινόμενο νομοσχέδιο αυτό δεν φαίνεται να διασφαλίζεται με αποτέλεσμα να εγκυμονούν σοβαροί κίνδυνοι για περαιτέρω απομόνωση των απομακρυσμένων από τα αστικά κέντρα περιοχών.
Η ίδια η προτεινόμενη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα αναγνωρίζει ότι το νερό αποτελεί, «…αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό και στρατηγικό εθνικό απόθεμα..». Η αρχή αυτή δεν μπορεί να διασφαλιστεί με αποσπασματικές ρυθμίσεις που αποδυναμώνουν τον άμεσο έλεγχο των τοπικών κοινωνιών επί των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να προκύψει ένας σαφές πλαίσιο διαχείρισης και στον τομέα της άρδευσης που αποτελεί την πιο «υδροβόρα» χρήση νερού στην χώρα μας. Σχεδόν τον 85% της συνολικής χρήσης νερού αφορά την άρδευση.
Ζητούμε να προβλεφθεί ρητά ότι:
• Καμία συνένωση, συγχώνευση ή μεταφορά αρμοδιοτήτων, υποδομών ή περιουσιακών στοιχείων ΔΕΥΑ δεν θα πραγματοποιείται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των οικείων δημοτικών συμβουλίων, όπως αυτή θα προκύπτει από πλήρη τεχνοοικονομική τεκμηρίωση αλλά και δημόσια διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες ώστε να αποδεικνύεται ότι η συγκεκριμένη λύση αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.
• Η κυριότητα των υποδομών, των δικτύων και των παγίων θα παραμένει στους οικείους δήμους, σύμφωνα με το άρθρο 102 του Συντάγματος, χωρίς δυνατότητα μεταβίβασης ή αποξένωσης της δημοτικής περιουσίας.
• Δεν θα επέρχεται, άμεσα ή έμμεσα, μεταβίβαση ή εκχώρηση δημοτικής περιουσίας ή δικαιωμάτων διαχείρισης σε εταιρικά σχήματα στα οποία συμμετέχουν ιδιωτικά συμφέροντα.
• Θα διασφαλίζεται ο δημόσιος, κοινωνικός και ανταποδοτικός χαρακτήρας των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, με αποκλειστικό γνώμονα την καθολική και ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε ασφαλές και ποιοτικό νερό.
• Θα διασφαλίζονται οι υφιστάμενες θέσεις εργασίας αλλά και καθολικά όλα τα εργασιακά, ασφαλιστικά και μισθολογικά δικαιώματα των εργαζομένων συμπεριλαμβανομένης και της υπηρεσιακής εξέλιξης που περιλαμβάνει την διατήρηση και των επιδομάτων θέσης.
• Θα εξασφαλίζονται οι αναγκαίοι οικονομικοί πόροι για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τη μείωση των απωλειών νερού, την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, την πλήρη στελέχωση των ΔΕΥΑ και την αντιμετώπιση του ολοένα και αυξανόμενου ενεργειακού κόστους λειτουργίας τους.
Το κεντρικό κράτος οφείλει να διαμορφώσει ένα πλήρες αλλά και τεκμηριωμένο πλαίσιο Εθνικής Στρατηγικής Υδάτων που σε κάθε περίπτωση θα σέβεται την αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και θα αποδίδει τους πόρους που εισπράττονται μέσω της φορολογίας για την βελτίωση των υποδομών ώστε να μην επιβαρυνθούν για ακόμη μία φορά οι πολίτες.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
10/07/2026

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ
ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΑ ΥΔΑΤΑ

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στις ΔΕΥΑ εκφράζει τον έντονο προβληματισμό της για τις κατευθύνσεις που περιέχονται στον υπό διαβούλευση νομοθέτημα διότι προωθείται ξεκάθαρα η αναγκαστική συνένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), με εταιρικά σχήματα εκτός της τοπικής αυτοδιοίκησης, ιδίως σε περιοχές που οι ΔΕΥΑ γειτνιάζουν με τα δίκτυα της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.
Η προσέγγιση αυτή εμφανίζεται να βρίσκεται σε αντίφαση με τις αρχές που εισάγει ο πρόσφατα ψηφισθείς νόμος με τον οποίο θεσμοθετήθηκε το πλαίσιο μεταρρύθμισης στον τομέα των υδάτων στην Ελληνική περιφέρεια, ν. 5314/2026 (Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης) και ο οποίος διασφαλίζει την αυτοτέλεια των ΟΤΑ χωρίς να προβλέπει αναγκαστικές συνενώσεις δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και αποχέτευσης.
Οι ΔΕΥΑ δεν αποτελούν απλούς παρόχους υπηρεσιών στον τομέα των υδάτων. Αποτελούν περιουσία των τοπικών κοινωνιών, η οποία δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε με πόρους των δημοτών, εθνική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και πολυετή εργασία των εργαζομένων τους.
Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε μεταφορά υποδομών, δικτύων, παγίων ή αρμοδιοτήτων σε ανώνυμες εταιρείες δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη διασφάλιση της δημοτικής περιουσίας και του δημόσιου ελέγχου των υπηρεσιών ύδατος.
Οποιαδήποτε λοιπόν Εθνική Στρατηγική Υδάτων οφείλει να αποτελεί νομική και θεσμική εγγύηση ότι περιουσιακά στοιχεία που ανήκουν στους δημότες δεν θα απομακρυνθούν από τον έλεγχο των τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα η ανάπτυξη ενός εκτεταμένου δικτύου δημοτικών επιχειρήσεων εξασφαλίζει όλα αυτά τα χρόνια την δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης των προβλημάτων του τομέα υδάτων σε τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Οι ανάγκες των μικρών οικισμών αποτελούν προτεραιότητα και δεν παραβλέπονται σε σχέση με αυτές των μεγάλων αστικών κέντρων ακόμη και σε περιπτώσεις που το κόστος είναι αυξημένο. Το δικαίωμα στην πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό είναι ίδιο για όλους. Με το προτεινόμενο νομοσχέδιο αυτό δεν φαίνεται να διασφαλίζεται με αποτέλεσμα να εγκυμονούν σοβαροί κίνδυνοι για περαιτέρω απομόνωση των απομακρυσμένων από τα αστικά κέντρα περιοχών.
Η ίδια η προτεινόμενη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα αναγνωρίζει ότι το νερό αποτελεί, «…αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό και στρατηγικό εθνικό απόθεμα..». Η αρχή αυτή δεν μπορεί να διασφαλιστεί με αποσπασματικές ρυθμίσεις που αποδυναμώνουν τον άμεσο έλεγχο των τοπικών κοινωνιών επί των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης.
Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να προκύψει ένας σαφές πλαίσιο διαχείρισης και στον τομέα της άρδευσης που αποτελεί την πιο «υδροβόρα» χρήση νερού στην χώρα μας. Σχεδόν τον 85% της συνολικής χρήσης νερού αφορά την άρδευση.
Ζητούμε να προβλεφθεί ρητά ότι:
• Καμία συνένωση, συγχώνευση ή μεταφορά αρμοδιοτήτων, υποδομών ή περιουσιακών στοιχείων ΔΕΥΑ δεν θα πραγματοποιείται χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των οικείων δημοτικών συμβουλίων, όπως αυτή θα προκύπτει από πλήρη τεχνοοικονομική τεκμηρίωση αλλά και δημόσια διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες ώστε να αποδεικνύεται ότι η συγκεκριμένη λύση αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος.
• Η κυριότητα των υποδομών, των δικτύων και των παγίων θα παραμένει στους οικείους δήμους, σύμφωνα με το άρθρο 102 του Συντάγματος, χωρίς δυνατότητα μεταβίβασης ή αποξένωσης της δημοτικής περιουσίας.
• Δεν θα επέρχεται, άμεσα ή έμμεσα, μεταβίβαση ή εκχώρηση δημοτικής περιουσίας ή δικαιωμάτων διαχείρισης σε εταιρικά σχήματα στα οποία συμμετέχουν ιδιωτικά συμφέροντα.
• Θα διασφαλίζεται ο δημόσιος, κοινωνικός και ανταποδοτικός χαρακτήρας των υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης, με αποκλειστικό γνώμονα την καθολική και ισότιμη πρόσβαση των πολιτών σε ασφαλές και ποιοτικό νερό.
• Θα διασφαλίζονται οι υφιστάμενες θέσεις εργασίας αλλά και καθολικά όλα τα εργασιακά, ασφαλιστικά και μισθολογικά δικαιώματα των εργαζομένων συμπεριλαμβανομένης και της υπηρεσιακής εξέλιξης που περιλαμβάνει την διατήρηση και των επιδομάτων θέσης.
• Θα εξασφαλίζονται οι αναγκαίοι οικονομικοί πόροι για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, τη μείωση των απωλειών νερού, την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων, την πλήρη στελέχωση των ΔΕΥΑ και την αντιμετώπιση του ολοένα και αυξανόμενου ενεργειακού κόστους λειτουργίας τους.
Το κεντρικό κράτος οφείλει να διαμορφώσει ένα πλήρες αλλά και τεκμηριωμένο πλαίσιο Εθνικής Στρατηγικής Υδάτων που σε κάθε περίπτωση θα σέβεται την αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και θα αποδίδει τους πόρους που εισπράττονται μέσω της φορολογίας για την βελτίωση των υποδομών ώστε να μην επιβαρυνθούν για ακόμη μία φορά οι πολίτες.
Για την ΠΟΕ ΔΕΥΑ,
Καλλιόπη Σηφακάκη
Αντιπρόεδρος ΔΣ

Παρατηρήσεις επί του Σχεδίου Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα
Το Σχέδιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ως προς την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων, ωστόσο θεωρώ ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στα ακόλουθα ζητήματα:

1. Συστηματική αξιοποίηση υδρολογικών και υδροδυναμικών μοντέλων
Η Στρατηγική αναφέρεται στην ψηφιοποίηση και στη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων, χωρίς όμως να προβλέπει ρητά την αξιοποίηση σύγχρονων υδρολογικών και υδραυλικών μοντέλων (π.χ. MIKE SHE, MIKE HYDRO Basin, MIKE+, HEC-HMS, WEAP κ.ά.) ως βασικών εργαλείων σχεδιασμού.
Προτείνεται:
• η ανάπτυξη και διαρκής επικαιροποίηση εθνικών και περιφερειακών μοντέλων υδατικών πόρων,
• η υποχρεωτική χρήση τους κατά την αναθεώρηση των ΣΔΛΑΠ και ΣΔΚΠ,
• η αξιοποίηση σεναρίων κλιματικής αλλαγής για την εκτίμηση της μελλοντικής διαθεσιμότητας νερού,
• η σύνδεσή τους με τα συστήματα τηλεμετρίας και τα δίκτυα παρακολούθησης ώστε να υποστηρίζεται η επιχειρησιακή διαχείριση σε πραγματικό χρόνο.
Η μετάβαση σε μοντέλα «ψηφιακού διδύμου» (digital twins) για τις λεκάνες απορροής θα αναβάθμιζε σημαντικά την αξιοπιστία του σχεδιασμού.

2. Θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής και οικολογικής στάθμης
Παρότι η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων, δεν προβλέπεται σαφές πλαίσιο θεσμοθέτησης:
• οικολογικής παροχής για όλους τους κύριους ποταμούς,
• ελάχιστης οικολογικής στάθμης για φυσικές λίμνες και ταμιευτήρες.
Προτείνεται η θεσμοθέτηση συγκεκριμένων ορίων ανά υδατικό σύστημα, βάσει υδρολογικών, οικολογικών και υδρομορφολογικών κριτηρίων, ώστε να εξασφαλίζεται η διατήρηση των οικοσυστημικών λειτουργιών ακόμη και κατά τις περιόδους ξηρασίας.

3. Παρακολούθηση τήρησης της οικολογικής παροχής
Η θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς μηχανισμό ελέγχου.
Προτείνεται:
• εγκατάσταση μόνιμων υδρομετρικών σταθμών στις εκβολές των κύριων ποταμών και σε κρίσιμα σημεία κατάντη μεγάλων έργων υδροληψίας ή φραγμάτων,
• συνεχής τηλεμετρική καταγραφή παροχής και στάθμης,
• δημόσια διάθεση των δεδομένων μέσω ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας,
• αυτόματος έλεγχος συμμόρφωσης ως προς τις θεσμοθετημένες οικολογικές παροχές.
Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η αντικειμενική αξιολόγηση των επιπτώσεων των απολήψεων νερού και η εφαρμογή διορθωτικών μέτρων όταν απαιτείται.

4. Τιμολόγηση αρδευτικού νερού με βάση τον πραγματικό όγκο κατανάλωσης
Η Στρατηγική αναγνωρίζει ότι ο αγροτικός τομέας αντιστοιχεί στο μεγαλύτερο ποσοστό των απολήψεων νερού και ότι σήμερα η τιμολόγηση συχνά βασίζεται σε στρεμματικές χρεώσεις και όχι στην πραγματική κατανάλωση. [Σχέδιο_Εθ...́δατα_.pdf | PDF]
Προτείνεται:
• η σταδιακή μετάβαση σε ογκομετρική χρέωση του αρδευτικού νερού,
• η καθολική εγκατάσταση υδρομέτρων και συστημάτων τηλεμετρίας σε δίκτυα ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ και ιδιωτικές γεωτρήσεις,
• η σύνδεση της τιμολόγησης με την πραγματική κατανάλωση και όχι με την έκταση της καλλιέργειας,
• η παροχή κινήτρων για την εφαρμογή τεχνολογιών εξοικονόμησης νερού και γεωργίας ακριβείας.
Η ογκομετρική τιμολόγηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της αρχής «ο χρήστης πληρώνει», για την ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών ύδατος και κυρίως για τη μείωση της σπατάλης νερού στον γεωργικό τομέα. [Σχέδιο_Εθ...́δατα_.pdf | PDF]

5. Σύνδεση μετρήσεων – μοντέλων – λήψης αποφάσεων
Τέλος, προτείνεται η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος διαχείρισης υδάτων που θα συνδέει:
• τα δίκτυα παρακολούθησης,
• τα υδρολογικά/υδραυλικά μοντέλα,
• τα δεδομένα απολήψεων,
• τις αποφάσεις αδειοδότησης και διαχείρισης.
Η αποτελεσματική εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής προϋποθέτει η διαχείριση των υδάτων να βασίζεται σε μετρήσεις και επιστημονικά τεκμηριωμένες προσομοιώσεις και όχι μόνο σε διοικητικές διαδικασίες.

Σημείωση επί των Χαρτών 4 και 5 (σελ. 16 και 18)
Να ελεγχθεί η ορθότητα των Χαρτών 4 και 5, καθώς πιθανολογείται ότι έχουν αντιστραφεί μεταξύ τους (ποσοτική και ποιοτική κατάσταση υπόγειων υδατικών συστημάτων). Προτείνεται η διόρθωση της διάταξης ή των τίτλων τους, εφόσον διαπιστωθεί το σχετικό σφάλμα

Χαράλαμπος Δουλγέρης
Κύριος Ερευνητής υδρολογίας και γεωργικής υδραυλικής
Ινστιτούτο Εδαφοϋδατικών Πόρων, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ

Το Σχέδιο κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ως προς την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων, ωστόσο θεωρώ ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στα ακόλουθα ζητήματα:

1. Συστηματική αξιοποίηση υδρολογικών και υδροδυναμικών μοντέλων
Η Στρατηγική αναφέρεται στην ψηφιοποίηση και στη λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων, χωρίς όμως να προβλέπει ρητά την αξιοποίηση σύγχρονων υδρολογικών και υδραυλικών μοντέλων (π.χ. MIKE SHE, MIKE HYDRO Basin, MIKE+, HEC-HMS, WEAP κ.ά.) ως βασικών εργαλείων σχεδιασμού.
Προτείνεται:
• η ανάπτυξη και διαρκής επικαιροποίηση εθνικών και περιφερειακών μοντέλων υδατικών πόρων,
• η υποχρεωτική χρήση τους κατά την αναθεώρηση των ΣΔΛΑΠ και ΣΔΚΠ,
• η αξιοποίηση σεναρίων κλιματικής αλλαγής για την εκτίμηση της μελλοντικής διαθεσιμότητας νερού,
• η σύνδεσή τους με τα συστήματα τηλεμετρίας και τα δίκτυα παρακολούθησης ώστε να υποστηρίζεται η επιχειρησιακή διαχείριση σε πραγματικό χρόνο.
Η μετάβαση σε μοντέλα «ψηφιακού διδύμου» (digital twins) για τις λεκάνες απορροής θα αναβάθμιζε σημαντικά την αξιοπιστία του σχεδιασμού.

2. Θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής και οικολογικής στάθμης
Παρότι η Στρατηγική δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των υδατικών οικοσυστημάτων, δεν προβλέπεται σαφές πλαίσιο θεσμοθέτησης:
• οικολογικής παροχής για όλους τους κύριους ποταμούς,
• ελάχιστης οικολογικής στάθμης για φυσικές λίμνες και ταμιευτήρες.
Προτείνεται η θεσμοθέτηση συγκεκριμένων ορίων ανά υδατικό σύστημα, βάσει υδρολογικών, οικολογικών και υδρομορφολογικών κριτηρίων, ώστε να εξασφαλίζεται η διατήρηση των οικοσυστημικών λειτουργιών ακόμη και κατά τις περιόδους ξηρασίας.

3. Παρακολούθηση τήρησης της οικολογικής παροχής
Η θεσμοθέτηση οικολογικής παροχής δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς μηχανισμό ελέγχου.
Προτείνεται:
• εγκατάσταση μόνιμων υδρομετρικών σταθμών στις εκβολές των κύριων ποταμών και σε κρίσιμα σημεία κατάντη μεγάλων έργων υδροληψίας ή φραγμάτων,
• συνεχής τηλεμετρική καταγραφή παροχής και στάθμης,
• δημόσια διάθεση των δεδομένων μέσω ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας,
• αυτόματος έλεγχος συμμόρφωσης ως προς τις θεσμοθετημένες οικολογικές παροχές.
Με τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατή η αντικειμενική αξιολόγηση των επιπτώσεων των απολήψεων νερού και η εφαρμογή διορθωτικών μέτρων όταν απαιτείται.

4. Τιμολόγηση αρδευτικού νερού με βάση τον πραγματικό όγκο κατανάλωσης
Η Στρατηγική αναγνωρίζει ότι ο αγροτικός τομέας αντιστοιχεί στο μεγαλύτερο ποσοστό των απολήψεων νερού και ότι σήμερα η τιμολόγηση συχνά βασίζεται σε στρεμματικές χρεώσεις και όχι στην πραγματική κατανάλωση. [Σχέδιο_Εθ...́δατα_.pdf | PDF]
Προτείνεται:
• η σταδιακή μετάβαση σε ογκομετρική χρέωση του αρδευτικού νερού,
• η καθολική εγκατάσταση υδρομέτρων και συστημάτων τηλεμετρίας σε δίκτυα ΤΟΕΒ/ΓΟΕΒ και ιδιωτικές γεωτρήσεις,
• η σύνδεση της τιμολόγησης με την πραγματική κατανάλωση και όχι με την έκταση της καλλιέργειας,
• η παροχή κινήτρων για την εφαρμογή τεχνολογιών εξοικονόμησης νερού και γεωργίας ακριβείας.
Η ογκομετρική τιμολόγηση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της αρχής «ο χρήστης πληρώνει», για την ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών ύδατος και κυρίως για τη μείωση της σπατάλης νερού στον γεωργικό τομέα. [Σχέδιο_Εθ...́δατα_.pdf | PDF]

5. Σύνδεση μετρήσεων – μοντέλων – λήψης αποφάσεων
Τέλος, προτείνεται η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού συστήματος διαχείρισης υδάτων που θα συνδέει:
• τα δίκτυα παρακολούθησης,
• τα υδρολογικά/υδραυλικά μοντέλα,
• τα δεδομένα απολήψεων,
• τις αποφάσεις αδειοδότησης και διαχείρισης.
Η αποτελεσματική εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής προϋποθέτει η διαχείριση των υδάτων να βασίζεται σε μετρήσεις και επιστημονικά τεκμηριωμένες προσομοιώσεις και όχι μόνο σε διοικητικές διαδικασίες.

Σημείωση επί των Χαρτών 4 και 5 (σελ. 16 και 18)
Να ελεγχθεί η ορθότητα των Χαρτών 4 και 5, καθώς πιθανολογείται ότι έχουν αντιστραφεί μεταξύ τους (ποσοτική και ποιοτική κατάσταση υπόγειων υδατικών συστημάτων). Προτείνεται η διόρθωση της διάταξης ή των τίτλων τους, εφόσον διαπιστωθεί το σχετικό σφάλμα

Χαράλαμπος Δουλγέρης
Κύριος Ερευνητής υδρολογίας και γεωργικής υδραυλικής
Ινστιτούτο Εδαφοϋδατικών Πόρων, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ