Τέσσερα (4) διακριτά αλλά αλληλένδετα επίπεδα, από την πολιτική καθοδήγηση έως τη λειτουργική εφαρμογή, με οριζόντιους μηχανισμούς που τα διατρέχουν.

6.1 Πολιτικό επίπεδο

Η νέα Γενική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων (άρθρο 200 του ν. 5187/2025, Α΄ 48 και ν.5236/2025, Α’ 175), η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, παρέχει τη συνολική πολιτική, στρατηγική και συντονιστική καθοδήγηση. Περαιτέρω, το ΚΥ.Σ.Ε.Α. εγκρίνει την παρούσα Στρατηγική και τις περιοδικές αναθεωρήσεις της και επικυρώνει τις εθνικές προτεραιότητες ανθεκτικότητας κατόπιν εισήγησης του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη.

Στόχος 1: Πρόληψη, Πρόβλεψη και Επίγνωση Κινδύνου

Ενίσχυση της ικανότητας έγκαιρης αναγνώρισης, αξιολόγησης και πρόληψης κινδύνων που ενδέχεται να επηρεάσουν τις κρίσιμες οντότητες. Περιλαμβάνει την ολοκληρωμένη χαρτογράφηση και τον προσδιορισμό των κρίσιμων οντοτήτων, τη συστηματική εθνική και διατομεακή εκτίμηση κινδύνου, την ανάπτυξη μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης, την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών και την καλλιέργεια «κουλτούρας» ανθεκτικότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατανόηση των αλληλεξαρτήσεων και των αλυσιδωτών επιπτώσεων.

Στόχος 2: Προστασία και Θωράκιση

Ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσω αναλογικών, κατάλληλων και πολυεπίπεδων μέτρων που καλύπτουν τη φυσική, τεχνική, οργανωτική και ανθρώπινη διάσταση της ασφάλειας. Στοχεύει στην μείωση της έκθεσης σε απειλές και τρωτότητες, στη διασφάλιση της ακεραιότητας των κρίσιμων λειτουργιών και στην προστασία υποδομών, προσωπικού, εφοδιαστικών αλυσίδων και πληροφοριακών συστημάτων.

Στόχος 3: Ανταπόκριση και Διαχείριση Περιστατικών και Κρίσεων

Ανάπτυξη μηχανισμών που επιτρέπουν έγκαιρη, συντονισμένη και αναλογική απόκριση σε περιστατικά, με σαφείς διαδικασίες διοίκησης, λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων, επικοινωνίας, ενημέρωσης και κλιμάκωσης σε τομεακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Δίνεται επίσης έμφαση στα περιστατικά διττής φύσης (ψηφιακής-φυσικής) ήτοι κρίσεις κυβερνοασφάλειας με φυσικές συνέπειες.

Στόχος 4: Αποκατάσταση, συνέχεια και προσαρμογή

Διασφάλιση της ταχείας αποκατάστασης των κρίσιμων λειτουργιών και της συνέχισης παροχής βασικών υπηρεσιών μετά από διαταραχές. Περιλαμβάνει την επιχειρησιακή συνέχεια, την ανάπτυξη εφεδρειών και εναλλακτικών λύσεων, τη συστηματική αξιοποίηση διδαγμάτων, εμπειριών και την προσαρμογή σε συστημικούς και αναδυόμενους κινδύνους, όπως η κλιματική αλλαγή, η τεχνητή νοημοσύνη, οι υβριδικές ενέργειες και η χειραγώγηση της πληροφορίας από ξένους δρώντες.

Στόχος 5: Διακυβέρνηση, συντονισμός και διεθνής διασύνδεση

Εδραίωση συνεκτικού πλαισίου διακυβέρνησης με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, αποτελεσματικό συντονισμό και ουσιαστική συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Περιλαμβάνει τη διασύνδεση των πολιτικών ανθεκτικότητας, κυβερνοασφάλειας και διαχείρισης κρίσεων, καθώς και την ενεργό συμμετοχή της χώρας σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς μηχανισμούς (π.χ. CERG, ΝΑΤΟ, διμερής και περιφερειακή συνεργασία με τρίτες χώρες).

Στόχος 6: Ικανότητες, πόροι και χρηματοδότηση

Ενίσχυση των ανθρώπινων, οργανωτικών, τεχνολογικών και χρηματοδοτικών δυνατοτήτων που απαιτούνται για την υλοποίηση της Στρατηγικής. Περιλαμβάνει την ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, τη συστηματική εκπαίδευση και άσκηση, την αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων, εξοπλισμού και τη διασφάλιση επαρκών και βιώσιμων εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, μέσω και του προτεινόμενου Εθνικού Ταμείου Ανθεκτικότητας Κρίσιμων Οντοτήτων.

Τέλος, περιλαμβάνει την ενίσχυση της «κουλτούρας» ανθεκτικότητας στις κρίσιμες οντότητες με αναγνώριση του σημαίνοντος ρόλου και της ευθύνης τους έναντι της κοινωνίας και της οικονομίας για την εξυπηρέτηση όχι μόνο του ίδιου συμφέροντος αλλά και του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος ως και της διασφάλισης της κρατικής αυτονομίας.

Οι έξι (6) στόχοι συγκροτούν ενιαίο κύκλο ανθεκτικότητας (Στόχοι 1 έως 4), με οριζόντιους καταλύτες τη διακυβέρνηση και τις ικανότητες (Στόχοι 5 έως 6).

6.2 Κεντρικός στρατηγικός συντονισμός (εκτελεστικό–ρυθμιστικό επίπεδο)

Η Γενική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων (Γ.Γ.Π.Κ.Ο.) αποτελεί την αρμόδια εθνική αρχή και το ενιαίο σημείο επαφής για την εφαρμογή της Οδηγίας CER [Οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων (L 333/164, 27.12.2022)]. Μέσω των Διευθύνσεων και Τμημάτων της, μετατρέπει τις στρατηγικές κατευθύνσεις σε δεσμευτικά μέτρα και διαδικασίες. Ειδικότερα, η Γ.Γ.Π.Κ.Ο.:

Εκπονεί, παρακολουθεί και αναθεωρεί την Εθνική Στρατηγική Ανθεκτικότητας Κ.Ο.

Οργανώνει και συντονίζει την Εθνική Εκτίμηση Κινδύνων Κ.Ο., σε συνεργασία με την Επιτροπή Εκτίμησης Κινδύνων του άρθρου 6 του ν. 5236/2025.

Προσδιορίζει τις Κρίσιμες Οντότητες και τηρεί το Εθνικό Μητρώο.

Εποπτεύει τη συμμόρφωση, σε συνεργασία με τις Τομεακές Αρμόδιες Αρχές/Φορείς/Υπηρεσίες και επιβάλλει κυρώσεις.

Λειτουργεί Κέντρο Αναφοράς Συμβάντων σε εικοσιτετράωρη βάση στο αρμόδιο Τμήμα της.

Παρέχει τεχνική καθοδήγηση και συμβουλευτική υποστήριξη, ιδίως προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Συντονίζει τη διαλειτουργικότητα με τις συναρμόδιες Αρχές και τους λοιπούς εμπλεκόμενους Φορείς/Υπηρεσίες.

Εκπροσωπεί τη χώρα σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς μηχανισμούς (π.χ. CERG) και διαχειρίζεται σχετικούς χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.

Ο νόμος διασφαλίζει, επίσης, ότι η Γ.Γ.Π.Κ.Ο. διαθέτει επαρκείς ανθρώπινους, τεχνικούς και οικονομικούς πόρους για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της.

6.3 Τομεακό επίπεδο

Οι Τομεακές Αρμόδιες Αρχές και οι αρμόδιοι Φορείς και Υπηρεσίες των αρμόδιων Υπουργείων, εξειδικεύουν τις εθνικές απαιτήσεις σε τομεακά μέτρα και οδηγίες, εποπτεύουν την εφαρμογή τους, διενεργούν τομεακές αξιολογήσεις κινδύνων, και λειτουργούν ως δίαυλος τεχνικής και ρυθμιστικής διασύνδεσης μεταξύ κράτους και οντοτήτων, σε συντονισμό και συνεργασία με τη Γ.Γ.Π.Κ.Ο. Ο αναλυτικός κατάλογος των Τομεακών Αρμόδιων Αρχών/Φορέων/Υπηρεσιών περιλαμβάνεται στο Σχέδιο Υλοποίησης.

6.4 Επίπεδο λειτουργίας Κ.Ο. και ευθύνη

Οι κρίσιμες οντότητες, ανεξαρτήτως νομικής μορφής ή ιδιοκτησιακού καθεστώτος, φέρουν την πρωταρχική ευθύνη για τη συνεχή παροχή των υπηρεσιών τους. Εντοπίζουν και διαχειρίζονται κινδύνους, αναπτύσσουν σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας, λαμβάνουν τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, συμμετέχουν σε ασκήσεις, εκπαιδεύουν το προσωπικό τους και επικαιροποιούν τις διαδικασίες τους βάσει των αναδυόμενων απειλών/κινδύνων.

6.5 Οριζόντιοι μηχανισμοί συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα

Παράλληλα με τα ιεραρχικά επίπεδα, θα λειτουργούν οριζόντιοι μηχανισμοί που διατρέχουν διατομεακά το οικοσύστημα της ανθεκτικότητας. Κυρίως προβλέπεται η δημιουργία και τήρηση Εθνικής Βάσης Δεδομένων Κρίσιμων Οντοτήτων (Μητρώο), βάσει του άρθρου 7 παρ. 4 ν. 5236/2025. Επίσης, βασικός μηχανισμός που προτείνεται να συγκροτηθεί είναι ομάδες εργασίες και διυπηρεσιακές ομάδες, υπό τον συντονισμό της Γ.Γ.Π.Κ.Ο., η οποία θα αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό στρατηγικού διαλόγου και συντονισμού δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, καθώς και αντίστοιχες τομεακές δομές συνεργασίας, λειτουργώντας ως συμβουλευτικοί μηχανισμοί, αποκλειστικά. Οι μηχανισμοί και οι δομές αυτές, θα προσδιορισθούν και θα αποτυπωθούν στο Σχέδιο Υλοποίησης που προβλέπει η παρούσα Στρατηγική.

6.6 Υποστηρικτικοί φορείς υλοποίησης και θεσμικό πλέγμα συνεργασίας

Η υλοποίηση της Στρατηγικής στηρίζεται και σε Φορείς/Υπηρεσίες που, χωρίς να είναι οι ίδιοι κρίσιμες οντότητες, υποστηρίζουν επιχειρησιακά την προστασία, την ανταπόκριση και τη διαχείριση περιστατικών και κρίσεων. Οι Φορείς αυτοί προέρχονται κυρίως από τομείς που εξαιρούνται από τις υποχρεώσεις του ν. 5236/2025 (π.χ. εθνική και δημόσια ασφάλεια, άμυνα, επιβολή του νόμου, πολιτική προστασία).

Ενδεικτικά, Φορείς/Υπηρεσίες όπως ο Ε.Ο.Δ.Υ. και το Ε.Κ.Α.Β. ανήκουν στον τομέα της Υγείας, ο οποίος εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής. Οι κατεξοχήν υποστηρικτικοί Φορείς/Υπηρεσίες υλοποίησης είναι:

Ελληνική Αστυνομία: δημόσια τάξη και φυσική ασφάλεια κρίσιμων εγκαταστάσεων, έναντι τρομοκρατικών και εγκληματικών απειλών, καθώς και ποινική διερεύνηση εγκλημάτων.

Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή: θαλάσσια και λιμενική ασφάλεια, προστασία ακτών και παράκτιων ή υποθαλάσσιων υποδομών.

Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας: αντιμετώπιση απειλών άμυνας, συνδρομή των ενόπλων δυνάμεων προς την πολιτική προστασία, πλαίσιο πολιτικής άμυνας (ΠΑΜ-ΠΣΕΑ) και πλαίσιο ΝΑΤΟ.

Πυροσβεστικό Σώμα: πυρόσβεση, διάσωση και αντιμετώπιση τεχνολογικών ατυχημάτων και καταστροφών.

Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών: συλλογή και ανάλυση πληροφοριών για απειλές, ιδίως υβριδικές/ασύμμετρες.

Υπουργείο Εξωτερικών: διπλωματική παρακολούθηση γεωπολιτικών κινδύνων και έλεγχος των άμεσων ξένων επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές.

Πολιτική Προστασία: συντονισμός της αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών και εκτάκτων αναγκών.

Κέντρο Μελετών Ασφάλειας: ερευνητική, τεχνική και συμβουλευτική υποστήριξη της Γ.Γ.Π.Κ.Ο.

Εκτός από τους κατεξοχήν υποστηρικτικούς Φορείς, ο νόμος ορίζει και το ευρύτερο θεσμικό πλέγμα συνεργασίας. Κατά το άρθρο 10 παρ. 5 του ν. 5236/2025, η Γ.Γ.Π.Κ.Ο. διαβουλεύεται και συνεργάζεται, κατά περίπτωση, με τις λοιπές αρμόδιες εθνικές αρχές. Σε αυτές περιλαμβάνονται ιδίως η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, οι αρμόδιες Γενικές Γραμματείες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών, η Ελληνική Αστυνομία, το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή, το Πυροσβεστικό Σώμα, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η Αρχή Καταπολέμησης Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, η Ρ.Α.Α.Ε.Υ., η Ρ.Α.Σ., η Ρ.Α.Λ., η Ε.Ε.Α.Ε., η Ε.Ε.Τ.Τ. και το ΕΛ.ΚΕ.Δ. Στο ίδιο πλέγμα εντάσσονται οι κρίσιμες οντότητες και τα συναφή ενδιαφερόμενα μέρη.Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται ότι η Γ.Γ.Π.Κ.Ο. συνεργάζεται και ανταλλάσσει πληροφορίες με τη Γενική Γραμματεία Εθνικής Ασφάλειας, για την παρακολούθηση των πολιτικών ανθεκτικότητας των κρίσιμων οντοτήτων. Αντίστοιχα συνεργάζεται με την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, για τους κινδύνους, τις απειλές και τα περιστατικά εντός και εκτός κυβερνοχώρου που επηρεάζουν τις κρίσιμες οντότητες.

Τέλος, όλες οι αρχές και οι φορείς του δημόσιου τομέα συνεργάζονται με τη Γ.Γ.Π.Κ.Ο., για τις κρίσιμες οντότητες που υπάγονται στην αρμοδιότητά τους. Η συνεργασία αφορά ιδίως την ανταλλαγή πληροφοριών, τη συντονισμένη εποπτεία, την αποτελεσματική εφαρμογή της παρούσας Στρατηγικής και την υλοποίηση των μέτρων ανθεκτικότητας του άρθρου 14 του νόμου.

Η Στρατηγική διασφαλίζει τον δομημένο συντονισμό των Φορέων αυτών με τη Γ.Γ.Π.Κ.Ο., ιδίως στη διαχείριση περιστατικών και κρίσεων των κρίσιμων οντοτήτων, μέσω του Κέντρου Αναφοράς Συμβάντων του αρμόδιου Τμήματος της Διεύθυνσης της Γ.Γ.Π.Κ.Ο., κοινών ομάδων αποτίμησης περιστατικών, κοινών εκπαιδεύσεων και ασκήσεων ετοιμότητας, κοινών ερευνητικών δράσεων, από κοινού αξιοποίησης χρηματοδοτικών εργαλείων, με πλήρη σεβασμό στις αρμοδιότητές τους και στους κανόνες διαβάθμισης και προστασίας πληροφοριών.

6.7 Εξαιρούμενοι τομείς

Οι εξαιρούμενοι τομείς (άμυνα, εθνική και δημόσια ασφάλεια, επιβολή του νόμου, δικαιοσύνη και πολιτική προστασία), δεν υπόκεινται στις υποχρεώσεις του παρόντος πλαισίου ανθεκτικότητας. Ωστόσο, οι φορείς αυτοί επιτελούν οι ίδιοι κρίσιμες λειτουργίες του κράτους και η ικανότητά τους να υποστηρίζουν τις κρίσιμες οντότητες σε περιόδους κρίσης προϋποθέτει ότι παραμένουν, πρωτίστως, οι ίδιοι λειτουργικοί. Η ανθεκτικότητά τους αποτελεί προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα του συνόλου των κρίσιμων οντοτήτων και κατ’ επέκταση της χώρας.

Για το λόγο αυτό, και χωρίς να θίγεται το ειδικό καθεστώς εξαίρεσής τους, η Στρατηγική ενθαρρύνει τους εξαιρούμενους τομείς να εναρμονίζουν τις δικές τους ρυθμίσεις ανθεκτικότητας έναντι φυσικών απειλών, τόσο ως προς την ασφάλεια από κακόβουλες ενέργειες (security), όσο και ως προς την προστασία από ατυχήματα και φυσικές καταστροφές (safety), με την προσέγγιση και τις κοινές μεθοδολογίες της παρούσας Στρατηγικής. Ενθαρρύνονται να αναπτύσσουν, με δική τους ευθύνη και σύμφωνα με το οικείο θεσμικό τους πλαίσιο, εκτίμηση κινδύνων, μέτρα φυσικής προστασίας και σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας και ετοιμότητας και λοιπές συναφείς δράσεις, προσαρμοσμένα στην αποστολή τους. Η εναρμόνιση αυτή δεν είναι δευτερεύουσα όπως προαναφέρθηκε, καθώς η ανθεκτικότητα των εξαιρούμενων Φορέων/Υπηρεσιών είναι άρρηκτα διασυνδεμένη και αποτελεί βασική προϋπόθεση της συνολικής ανθεκτικότητας των ίδιων των κρίσιμων οντοτήτων. Γι’ αυτόν το λόγο, η παρούσα Στρατηγική θέτει όλα τα απαραίτητα και συναφή εργαλεία (π.χ. μεθοδολογίες, σχέδια, χρηματοδοτικά μέσα κ.λπ.) του εθνικού πλαισίου ανθεκτικότητας των Κ.Ο., προς αναλογική αξιοποίηση από τους εξαιρούμενους τομείς, ώστε να επιτυγχάνεται συνεκτική εθνική προσέγγιση χωρίς επικαλύψεις.

6.8 Συνοπτικός πίνακας ρόλων και αρμοδιοτήτων

Η συνοπτική κατανομή ρόλων και αρμοδιοτήτων παρατίθεται συγκεντρωτικά στα Παραρτήματα Β΄ (Τομεακές Αρμόδιες Αρχές) και Γ΄ (ενδεικτικό matrix αρμοδιοτήτων RACI).

6.9 Ευθυγράμμιση με το Πλαίσιο Διακυβέρνησης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.)

Το ελληνικό μοντέλο διακυβέρνησης ευθυγραμμίζεται με το Εργαλείο Πολιτικής του Ο.Ο.Σ.Α. για τη Διακυβέρνηση της Ανθεκτικότητας Κρίσιμων Υποδομών, διεθνές σημείο αναφοράς που αποτυπώνει τις Συστάσεις του Ο.Ο.Σ.Α. για τη Διακυβέρνηση Κρίσιμων Κινδύνων και την ανθεκτικότητα υποδομών. Το εθνικό σύστημα καλύπτει και τις επτά (7) κατευθύνσεις του Εργαλείου:

Πολυτομεακή δομή διακυβέρνησης του συστήματος ανθεκτικότητας.

Κατανόηση των σύνθετων διασυνδέσεων και τρωτοτήτων για ιεράρχηση των προσπαθειών μετριασμού.

Οικοδόμηση εμπιστοσύνης με ασφαλή ανταλλαγή πληροφοριών.

Συμπράξεις για κοινό όραμα και ρεαλιστικούς στόχους ανθεκτικότητας.

Μείγμα πολιτικών για ιεράρχηση οικονομικά αποδοτικών μέτρων σε όλον τον κύκλο ζωής, βάσει ανάλυσης κόστους-οφέλους.

Διασφάλιση παρακολούθησης της υλοποίησης.

Αντιμετώπιση της διασυνοριακής διάστασης των συστημάτων των υποδομών.