Η φυσική και η ψηφιακή ασφάλεια είναι, σε πολλές περιπτώσεις, άρρηκτα συνδεδεμένες. Ο συντονισμός των δύο πλαισίων είναι ουσιώδης και αναγκαίος.

8.1 Λογική του διπλού πλαισίου

Οι Οδηγίες CER και NIS2 δεν λειτουργούν σε απομονωμένα πεδία. Σημαντικό μέρος των κρίσιμων οντοτήτων εμπίπτει ταυτόχρονα και στα δύο πεδία, ως κρίσιμο κατά την CER και ως ουσιώδες κατά την NIS2. Το άρθρο 10 του ν. 5236/2025 προβλέπει ρητά τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών. Σε εθνικό επίπεδο, η Γ.Γ.Π.Κ.Ο. και η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας (Ε.Α.Κ.), η οποία συστάθηκε με τον ν. 5086/2024 (Α΄ 23) και αποτελεί την αρμόδια αρχή για το πλαίσιο NIS2, συγκροτούν ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο συνεργασίας, για μια ενιαία Ανθεκτικότητα.

Η παρούσα Στρατηγική συμβαδίζει πλήρως με την Εθνική Στρατηγική Κυβερνοασφάλειας (2026-2030). Οι δύο στρατηγικές συγκροτούν τους δύο συμπληρωματικούς πυλώνες της Εθνικής Ανθεκτικότητας των Κ.Ο., τον φυσικό και τον ψηφιακό, με κοινή στόχευση την προστασία των κρίσιμων υπηρεσιών. Οι στρατηγικοί τους στόχοι ευθυγραμμίζονται ως προς την πρόληψη, την προστασία, την ανταπόκριση, τη διακυβέρνηση και την ανάπτυξη ικανοτήτων.

Στόχος 1: Πρόληψη, Πρόβλεψη και Επίγνωση Κινδύνου

Ενίσχυση της ικανότητας έγκαιρης αναγνώρισης, αξιολόγησης και πρόληψης κινδύνων που ενδέχεται να επηρεάσουν τις κρίσιμες οντότητες. Περιλαμβάνει την ολοκληρωμένη χαρτογράφηση και τον προσδιορισμό των κρίσιμων οντοτήτων, τη συστηματική εθνική και διατομεακή εκτίμηση κινδύνου, την ανάπτυξη μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης, την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών και την καλλιέργεια «κουλτούρας» ανθεκτικότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατανόηση των αλληλεξαρτήσεων και των αλυσιδωτών επιπτώσεων.

Στόχος 2: Προστασία και Θωράκιση

Ενίσχυση της ανθεκτικότητας μέσω αναλογικών, κατάλληλων και πολυεπίπεδων μέτρων που καλύπτουν τη φυσική, τεχνική, οργανωτική και ανθρώπινη διάσταση της ασφάλειας. Στοχεύει στην μείωση της έκθεσης σε απειλές και τρωτότητες, στη διασφάλιση της ακεραιότητας των κρίσιμων λειτουργιών και στην προστασία υποδομών, προσωπικού, εφοδιαστικών αλυσίδων και πληροφοριακών συστημάτων.

Στόχος 3: Ανταπόκριση και Διαχείριση Περιστατικών και Κρίσεων

Ανάπτυξη μηχανισμών που επιτρέπουν έγκαιρη, συντονισμένη και αναλογική απόκριση σε περιστατικά, με σαφείς διαδικασίες διοίκησης, λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων, επικοινωνίας, ενημέρωσης και κλιμάκωσης σε τομεακό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Δίνεται επίσης έμφαση στα περιστατικά διττής φύσης (ψηφιακής-φυσικής) ήτοι κρίσεις κυβερνοασφάλειας με φυσικές συνέπειες.

Στόχος 4: Αποκατάσταση, συνέχεια και προσαρμογή

Διασφάλιση της ταχείας αποκατάστασης των κρίσιμων λειτουργιών και της συνέχισης παροχής βασικών υπηρεσιών μετά από διαταραχές. Περιλαμβάνει την επιχειρησιακή συνέχεια, την ανάπτυξη εφεδρειών και εναλλακτικών λύσεων, τη συστηματική αξιοποίηση διδαγμάτων, εμπειριών και την προσαρμογή σε συστημικούς και αναδυόμενους κινδύνους, όπως η κλιματική αλλαγή, η τεχνητή νοημοσύνη, οι υβριδικές ενέργειες και η χειραγώγηση της πληροφορίας από ξένους δρώντες.

Στόχος 5: Διακυβέρνηση, συντονισμός και διεθνής διασύνδεση

Εδραίωση συνεκτικού πλαισίου διακυβέρνησης με σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, αποτελεσματικό συντονισμό και ουσιαστική συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Περιλαμβάνει τη διασύνδεση των πολιτικών ανθεκτικότητας, κυβερνοασφάλειας και διαχείρισης κρίσεων, καθώς και την ενεργό συμμετοχή της χώρας σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς μηχανισμούς (π.χ. CERG, ΝΑΤΟ, διμερής και περιφερειακή συνεργασία με τρίτες χώρες).

Στόχος 6: Ικανότητες, πόροι και χρηματοδότηση

Ενίσχυση των ανθρώπινων, οργανωτικών, τεχνολογικών και χρηματοδοτικών δυνατοτήτων που απαιτούνται για την υλοποίηση της Στρατηγικής. Περιλαμβάνει την ανάπτυξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, τη συστηματική εκπαίδευση και άσκηση, την αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων, εξοπλισμού και τη διασφάλιση επαρκών και βιώσιμων εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων, μέσω και του προτεινόμενου Εθνικού Ταμείου Ανθεκτικότητας Κρίσιμων Οντοτήτων.

Τέλος, περιλαμβάνει την ενίσχυση της «κουλτούρας» ανθεκτικότητας στις κρίσιμες οντότητες με αναγνώριση του σημαίνοντος ρόλου και της ευθύνης τους έναντι της κοινωνίας και της οικονομίας για την εξυπηρέτηση όχι μόνο του ίδιου συμφέροντος αλλά και του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος ως και της διασφάλισης της κρατικής αυτονομίας.

Οι έξι (6) στόχοι συγκροτούν ενιαίο κύκλο ανθεκτικότητας (Στόχοι 1 έως 4), με οριζόντιους καταλύτες τη διακυβέρνηση και τις ικανότητες (Στόχοι 5 έως 6).

Μνημόνιο Συνεργασίας Γ.Γ.Π.Κ.Ο. - Ε.Α.Κ.

Σε εφαρμογή του άρθρου 10 του ν. 5236/2025, προβλέπεται η δυνατότητα κατάρτισης και συνδιαμόρφωσης μνημονίου συνεργασίας των Γ.Γ.Π.Κ.Ο. και Ε.Α.Κ, όπως θα εξειδικευθεί στο Σχέδιο Υλοποίησης της Στρατηγικής. Το μνημόνιο θα αποτελεί τον επιχειρησιακό κορμό της συντονισμένης εφαρμογής CER και NIS2 (ν. 5236/2025 και 5160/2024) και θα καλύπτει ρυθμίσεις για τη φυσική ασφάλεια και ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων του τομέα των ψηφιακών υποδομών, ώστε να μην υφίσταται κενό μεταξύ φυσικής και ψηφιακής προστασίας.

8.3 Τριμερές Μνημόνιο Συνεργασίας Γ.Γ.Π.Κ.Ο. - Τ.τ.Ε. - Ε.Κ. (Συντονισμός με DORA)

Στον τραπεζικό κλάδο και στις υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών, οι σχετικές οντότητες προσδιορίζονται μεν ως κρίσιμες και εγγράφονται στο Εθνικό Μητρώο, σύμφωνα όμως με το άρθρο 9 του ν. 5236/2025 εξαιρούνται από τις ουσιαστικές υποχρεώσεις του Κεφαλαίου Γ’ (εκτίμηση κινδύνων και μέτρα ανθεκτικότητας της οντότητας, έλεγχοι αξιοπιστίας προσωπικού, κοινοποίηση περιστατικών), από τα άρθρα 18 και 19 του Κεφαλαίου Δ’ και από το Κεφάλαιο Ε’ (εποπτεία και κυρώσεις). Τούτο, διότι ο τομέας διέπεται, ως ειδικότερο πλαίσιο (lex specialis), από τον Κανονισμό DORA (ΕΕ) 2022/2554 (άρθρα 148-152 ν. 5193/2025, Α΄ 56), για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα, ο οποίος εφαρμόζεται από τη 17η Ιανουαρίου 2025. Αρμόδιες αρχές, κατά το άρθρο 10 του ως άνω νόμου, ορίζονται οι αρχές του άρθρου 46 του Κανονισμού DORA, ήτοι η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Η Γ.Γ.Π.Κ.Ο. διατηρεί τον ρόλο της ως αρμόδια αρχή και ενιαίο σημείο επαφής του εθνικού συστήματος ανθεκτικότητας Κ.Ο.

Για την αποφυγή επικαλύψεων και κενών, στο Σχέδιο Υλοποίησης της Στρατηγικής θα προβλέπεται η δυνατότητα κατάρτισης και συνδιαμόρφωσης τριμερούς μνημονίου συνεργασίας: Γ.Γ.Π.Κ.Ο. – Τράπεζα της Ελλάδος – Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς. Το Μνημόνιο θα αποτελεί τον επιχειρησιακό σύνδεσμο των δύο πλαισίων (CER και DORA) και θα καλύπτει την οριοθέτηση των πεδίων συνεργασίας της φυσικής ασφάλειας (security και safety), των κρίσιμων οντοτήτων του τραπεζικού κλάδου και των υποδομών χρηματοπιστωτικών αγορών, ο οποίος δεν καλύπτεται από το πλαίσιο του ν. 5236/2025, διασφαλίζοντας ότι δεν υφίστανται κενά.

Στο Μνημόνιο, όπου απαιτείται, θα δύναται να συμμετέχει και η Ε.Α.Κ.

8.4 Λειτουργική–επιχειρησιακή διασύνδεση και επιχειρησιακή συνέχεια

Εντός της Γ.Γ.Π.Κ.Ο., θα λειτουργεί Κέντρο Αναφοράς Συμβάντων Κρίσιμων Οντοτήτων, το οποίο διασυνδέεται με αντίστοιχα κέντρα και δομές όλων των εμπλεκόμενων Φορέων/Υπηρεσιών (π.χ. CSIRT, Ε.Σ.Κ.Ε.ΔΙ.Κ., Κ.ΕΠΙΧ. Π.Σ., κ.ά.) και αντίστοιχες δομές των Κ.Ο., μέσω ασφαλών δικτύων διαβαθμισμένου περιεχομένου.

Η ίδια η αρμόδια αρχή σχεδιάζεται να είναι ανθεκτική. Η Γ.Γ.Π.Κ.Ο. διαθέτει πρόβλεψη επιχειρησιακής συνέχειας, εφεδρικά μέσα επικοινωνίας και εναλλακτικές λύσεις, ώστε να παραμένει λειτουργική ακόμη και σε υποβαθμισμένο ή μη λειτουργικό περιβάλλον των κεντρικών δομών της.