Η Εθνική Εκτίμηση Κινδύνων Κρίσιμων Οντοτήτων, που διενεργείται κατά το άρθρο 6 του ν. 5236/2025, αποτελεί τον βασικό μηχανισμό στρατηγικής ανάλυσης κινδύνων, που τροφοδοτεί τόσο τη στοχοθεσία όσον αφορά στην προστασία, καθώς και τον προσδιορισμό των κρίσιμων οντοτήτων. Έχει στρατηγικό και διατομεακό χαρακτήρα. Εξετάζει κινδύνους σε επίπεδο κρίσιμων λειτουργιών, τομέων και ουσιωδών υπηρεσιών και δεν υποκαθιστά την τεχνική αξιολόγηση μεμονωμένων οργανισμών. Το μεθοδολογικό πλαίσιο αναπτύσσεται στις ενότητες που ακολουθούν.

9.1 Μια ολιστική, πολυδιάστατη προσέγγιση

Όπως αναδείχθηκε, οι απειλές σπάνια εμφανίζονται μεμονωμένες. Για το λόγο αυτό, η Εθνική Εκτίμηση Κινδύνων Κ.Ο. υιοθετεί ολιστική προσέγγιση, ενσωματώνοντας σε μία ενιαία εικόνα τις παρακάτω διαστάσεις κινδύνου:

Ασφάλεια (security): φυσική προστασία έναντι ανθρωπογενών απειλών/κινδύνων όπως δολιοφθοράς, τρομοκρατίας, εγκληματικών ενεργειών και εσωτερικών απειλών.

Ασφάλεια (safety): φυσικές και τεχνολογικές απειλές/κίνδυνοι, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογικών ατυχημάτων που πυροδοτούνται από φυσικά αίτια (NaTech).

Κυβερνοχώρος (cyber): κυβερνοαπειλές κατά συστημάτων πληροφορικής και βιομηχανικού ελέγχου.

Υβριδική (hybrid): συνδυασμένες ενέργειες κρατικών και μη δρώντων, περιλαμβανομένης της χειραγώγησης της πληροφορίας.

Αμυντική (defence): απαιτήσεις συνέχειας των λειτουργιών που υποστηρίζουν την άμυνα και τη συλλογική ασφάλεια.

Κλιματική (climate): επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και ανάγκες προσαρμογής των υποδομών.

Γεωπολιτική (geopolitical): περιφερειακή αστάθεια, στρατηγικές εξαρτήσεις και διακρατικές αλληλεξαρτήσεις.

Η αξία της προσέγγισης αυτής έγκειται στο ότι οι διαστάσεις αυτές αλληλεπιδρούν. Π.χ., ένα ακραίο κλιματικό φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει τεχνολογικό ατύχημα (NaTech), που με τη σειρά του εξελίσσεται σε κρίση ασφάλειας και διακοπή της παρεχόμενης υπηρεσίας. Μια γεωπολιτική ένταση μπορεί να εκδηλωθεί ως υβριδική απειλή ή μία κυβερνοεπίθεση. Η ολιστική προσέγγιση αποτυπώνει επακριβώς αυτούς τους σύνθετους, αλυσιδωτούς κινδύνους, τις άμεσες, έμμεσες, διατομεακές και διασυνοριακές επιπτώσεις.

9.2 Σκοπός, πεδίο εφαρμογής και βασικές αρχές

Η Εθνική Εκτίμηση Κινδύνων αποτελεί τον βασικό μηχανισμό στρατηγικής ανάλυσης για τη συστηματική αναγνώριση, αξιολόγηση και ιεράρχηση των κινδύνων που δύνανται να επηρεάσουν την αδιάλειπτη παροχή βασικών υπηρεσιών. Διενεργείται από τη Γ.Γ.Π.Κ.Ο. (άρθρο 6 του ν. 5236/2025), καλύπτει το σύνολο των τομέων και υποτομέων του Παραρτήματος του ως άνω νόμου, εντός της Ελληνικής Επικράτειας και λαμβάνει υπόψη τις αλληλεξαρτήσεις μεταξύ υπηρεσιών, υποδομών και αλυσίδων εφοδιασμού. Θεμελιώνεται στην αρχή της προσέγγισης πολλαπλών κινδύνων (all-hazards), συνεκτιμώντας τόσο μεμονωμένους όσο και συνδυαστικούς παράγοντες απειλής, καθώς και τις πιθανές αλυσιδωτές, διατομεακές ή διασυνοριακές επιπτώσεις.

Η διαδικασία εξυπηρετεί, ιδίως, την υποστήριξη της εφαρμογής κατάλληλων μέτρων ανθεκτικότητας, την ενίσχυση της εθνικής ικανότητας πρόληψης, ανταπόκρισης και ανάκαμψης, τη διασφάλιση της συνέχειας των βασικών υπηρεσιών και την υποστήριξη της διατομεακής και διασυνοριακής συνεργασίας. Παράλληλα, τα αποτελέσματα της εκτίμησης κινδύνων λαμβάνονται υπόψη στη διαδικασία προσδιορισμού των κρίσιμων οντοτήτων (άρθρο 7 του ν. 5236/2025).

9.3 Διακυβέρνηση, εκπόνηση και επικαιροποίηση

Η ευθύνη εκπόνησης ανήκει στη Γ.Γ.Π.Κ.Ο., με τη συνδρομή της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνων (άρθρο 6 παρ. 2 του ν. 5236/2025). Στην Επιτροπή προεδρεύει ο Διευθυντής της αρμόδιας για τον στρατηγικό σχεδιασμό οργανικής μονάδας της Γ.Γ.Π.Κ.Ο. και συμμετέχουν εκπρόσωποι των θεσμικά εμπλεκόμενων Φορέων/Υπηρεσιών, ιδίως της Γενικής Γραμματείας Εθνικής Ασφάλειας, της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, της Ελληνικής Αστυνομίας, του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής και του Πυροσβεστικού Σώματος. Τα μέλη της διαθέτουν εμπειρία ή εξειδίκευση στα θέματα κρίσιμων οντοτήτων και διαχείρισης κινδύνων και δεν λαμβάνουν αμοιβή. Κατά περίπτωση, δύνανται να καλούνται λοιποί συναρμόδιοι δημόσιοι Φορείς/Υπηρεσίες, επιστημονικοί οργανισμοί (π.χ. ΚΕ.ΜΕ.Α.) ή Τομεακές Αρμόδιες Αρχές, ιδίως για εξειδικευμένους φυσικούς, βιολογικούς, κλιματικούς, γεωπολιτικούς ή τομεακούς κινδύνους, ενώ η Επιτροπή δύναται να λειτουργεί σε υποομάδες ανά τομέα και υποτομέα. Η Επιτροπή συνεδριάζει υπό τον Πρόεδρό της και καθορίζει τις βασικές παραμέτρους της αξιολόγησης (πεδίο, χρονικό ορίζοντα, παραδοχές και μεθοδολογική προσέγγιση), ενώ στο τελικό στάδιο προβαίνει σε συνθετική ανάλυση των σεναρίων, ώστε να προκύψει η εκτίμηση κινδύνου σε εθνικό επίπεδο. Η εκτίμηση επικαιροποιείται όποτε κρίνεται αναγκαίο, π.χ. λόγω μεταβολής του περιβάλλοντος απειλών και, σε κάθε περίπτωση, τουλάχιστον ανά τετραετία.

9.4 Κατηγορίες κινδύνων και συνεκτίμηση λοιπών αξιολογήσεων

Η εκτίμηση εξετάζει ευρύ φάσμα απειλών και κινδύνων, όπως φυσικές, ανθρωπογενείς, τεχνολογικές και υβριδικές, κυβερνοαπειλές, διατομεακούς και διασυνοριακούς κινδύνους, καθώς και κινδύνους που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή ή από γεωπολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις. Για τη διασφάλιση συνεκτικότητας και διαλειτουργικότητας, συνεκτιμώνται κατ’ ελάχιστον:

Οι εκτιμήσεις κινδύνου της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας.

Οι εκτιμήσεις της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και οι προβλέψεις κλιματικών μεταβολών στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής και των Περιφερειακών Σχεδίων Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή.

Οι τομεακές αξιολογήσεις του πλαισίου κυβερνοασφάλειας (NIS2).

Οι αξιολογήσεις κινδύνου του χρηματοπιστωτικού και τραπεζικού τομέα κατά τον Κανονισμό DORA (ΕΕ) 2022/2554 (ν. 5193/2025 Α΄ 56).

Οι εκτιμήσεις των λοιπών εμπλεκόμενων φορέων (Ε.Υ.Π., ΕΛ.ΑΣ., Λ.Σ.–ΕΛ.ΑΚΤ., Γ.Ε.ΕΘ.Α. κ.ά.).

Υφιστάμενες τομεακές και υποτομεακές αξιολογήσεις.

Διατομεακές και διασυνοριακές αξιολογήσεις και κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή άλλων αρμόδιων ευρωπαϊκών μηχανισμών.

9.5 Μεθοδολογία: επτά διαδοχικά στάδια

Η Μεθοδολογία είναι ενιαία, συστηματική και διαδοχική και στηρίζεται στις αρχές της συγκρισιμότητας και της τυποποίησης, με χρήση ενιαίων κριτηρίων και πενταβάθμιων κλιμάκων αποτίμησης τόσο της σπουδαιότητας των απειλών όσο και των επιπτώσεων των σεναρίων. Τα κριτήρια και οι κλίμακες ευθυγραμμίζονται με διεθνώς αναγνωρισμένες πρακτικές εκτίμησης κινδύνου, όπως οι μεθοδολογίες του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC), ο εθνικός δείκτης κινδύνου των ΗΠΑ (FEMA National Risk Index) και οι συστάσεις του Ο.Ο.Σ.Α. για τη διακυβέρνηση κρίσιμων κινδύνων. Αναπτύσσεται σε επτά (7) στάδια:

Στάδιο 1: Καθορισμός του πλαισίου και των κριτηρίων αξιολόγησης (πεδίο, παραδοχές, πενταβάθμιες κλίμακες πιθανότητας και συνέπειας).

Στάδιο 2: Καταγραφή και χαρτογράφηση των ουσιωδών υπηρεσιών και κρίσιμων λειτουργιών ανά τομέα και υποτομέα.

Στάδιο 3: Χαρτογράφηση των διατομεακών και διασυνοριακών αλληλεξαρτήσεων.

Στάδιο 4: Κατάρτιση ενιαίας λίστας απειλών/κινδύνων και επιλογή εκείνων που θα αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω ανάλυσης.

Στάδιο 5: Ανάπτυξη σεναρίων, συμπεριλαμβανομένων σύνθετων, υβριδικών και ακραίων.

Στάδιο 6: Ανάλυση και αξιολόγηση των σεναρίων (πιθανοφάνεια × συνέπειες, με συνεκτίμηση συστημικών και αλυσιδωτών επιπτώσεων).

Στάδιο 7: Εξαγωγή τεκμηριωμένων συμπερασμάτων και ιεράρχηση προτεραιοτήτων για την ενίσχυση της εθνικής ανθεκτικότητας.

9.6 Αξιοποίηση και διαβάθμιση των αποτελεσμάτων

Η ενιαία εικόνα κινδύνου αποτελεί τη βάση για τον καθορισμό προτεραιοτήτων και τη λήψη αποφάσεων. Κατευθύνει άμεσα τα μέτρα μετριασμού των κινδύνων και την ιεράρχηση της υποστήριξης προς τις οντότητες. Οι τομείς και οι υπηρεσίες υψηλότερης διακινδύνευσης προηγούνται στον χαρακτηρισμό, στις επιθεωρήσεις, στη στήριξη και στη χρηματοδότηση. Οι ίδιες διαστάσεις διαρθρώνουν και τις εκτιμήσεις κινδύνου των οντοτήτων και τα Σχέδια Ανθεκτικότητάς τους, εξασφαλίζοντας συνοχή από το στρατηγικό έως το λειτουργικό επίπεδο, ενώ οι Δείκτες Κρίσιμου Κινδύνου μεταφράζουν την εικόνα αυτή σε κλιμακωτά ελάχιστα όρια έγκαιρης προειδοποίησης.

Τα συμπεράσματα της εκτίμησης τροφοδοτούν τον προσδιορισμό των κρίσιμων οντοτήτων (άρθρο 7 του ν. 5236/2025), τον σχεδιασμό των μέτρων μετριασμού και το σύστημα δεικτών παρακολούθησης. Ειδικότερα, το αποτέλεσμα της Εκτίμησης Κινδύνων τίθεται σε εφαρμογή για τον προσδιορισμό των κρίσιμων οντοτήτων όσον αφορά: α) το μέγεθος της απώλειας ή διαταραχής (υψηλός αντίκτυπος έναντι χαμηλού αντικτύπου) της παροχής της βασικής υπηρεσίας από μια δεδομένη οντότητα και β) την πιθανότητα απώλειας ή διαταραχής (υψηλή πιθανότητα έναντι χαμηλής πιθανότητας) της παροχής βασικής υπηρεσίας από μία δεδομένη οντότητα. Γενικά, η πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες παρέχεται αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα και Φορείς, σύμφωνα με την αρχή της αναγκαιότητας γνώσης (need-to-know) και τις εφαρμοστέες απαιτήσεις ασφάλειας πληροφοριών.

Ως προς τη διαβάθμιση, τα αποτελέσματα τηρούνται με ευθύνη της Γ.Γ.Π.Κ.Ο. και διακινούνται αναλογικά. Η πλήρης εικόνα κινδύνου διακινείται μόνο μεταξύ των αρμόδιων Αρχών/Φορέων/Υπηρεσιών, σύμφωνα με το εθνικό πλαίσιο διαβάθμισης. Τα τομεακά συμπεράσματα κοινοποιούνται στις οικείες Τομεακές Αρμόδιες Αρχές/Φορείς/Υπηρεσίες και στις επηρεαζόμενες οντότητες, κατά το μέτρο που τις αφορούν (με χρήση του πρωτοκόλλου TLP). Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλονται, εντός τριών (3) μηνών από τη διενέργεια της εκτίμησης, οι σχετικές πληροφορίες για τους τύπους των κινδύνων που εντοπίσθηκαν και τα αποτελέσματά της, ανά τομέα και υποτομέα (άρθρο 6 παρ. 6 του ν. 5236/2025 και άρθρο 5 παρ. 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων – CER), ενώ μη διαβαθμισμένη σύνοψη δύναται να αξιοποιείται για την ενημέρωση του κοινού. Η αναλυτική μεθοδολογία αποτελεί αντικείμενο κανονιστικής απόφασης της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 24 του ν. 5236/2025.